H περιγραφή των φαρμάκων της κατηγορίας αυτής αφορά σε εκείνα των σιδηροπενικών, μεγαλοβλαστικών, απλαστικών και αιμολυτικών αναιμιών.

Eνδομυϊκώς: Θεραπεία σιδηροπενικών αναιμιών όταν υπάρχει σαφής αντένδειξη χορήγησης σιδήρου από το στόμα. Eνδοφλεβίως: Όπως και για την ενδομυϊκή οδό προτιμάται σε άτομα με πτωχή μυϊκή μάζα ή που εμφανίζουν αιμορραγική διάθεση.

Bλ. σιδηροθεραπεία από το στόμα. Eπίσης οξεία νεφρική ανεπάρκεια, λοιμώξεις νεφρών. Ιστορικό αλλεργικών εκδηλώσεων (άσθμα, έκζεμα, κ.λπ.). Άλλες λοιμώξεις, ηπατοπάθειες, νεφροπάθειες, κύηση.

Aναφυλακτικές αντιδράσεις, ενίοτε θανατηφόρες, κυρί- 9. ΦΑΡΜΑΚΑ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΘΡΕΨΗΣ ως μετά από ενδοφλέβια χορήγηση. Aναφέρονται επίσης αντιδράσεις υπερευαισθησίας (πυρετός, αρθραλγίες, κνίδωση, αλλεργική πορφύρα, διόγκωση λεμφαδένων), δύσπνοια, υπόταση, σπασμοί, ναυτία, έμετοι, κνησμός, τοπικές αντιδράσεις και περιπτώσεις σηψαιμίας από Gram- μικρόβια μετά από ενδομυϊκή χορήγηση σε νεογνά, καθώς και ελάχιστες περιπτώσεις ανάπτυξης σαρκωμάτων σε ενηλίκους στην περιοχή των ενέσεων.

Nα μη χορηγείται σε αναιμίες άγνωστης αιτιολογίας. Xορήγηση σε αδιάγνωστη μεγαλοβλαστική αναιμία μπορεί να προκαλέσει επιδείνωση των νευρολογικών της εκδηλώσεων.

Συνήθως αρκούν 30-60mg στοιχειακού σιδήρου και 0.2-0.5 mg φυλλικού οξέος την ημέρα. Λοιπά: Βλ. Σίδηρος Θειικός και Φυλλικό Οξύ. Φαρμακευτικά προϊόντα*: 5ml fl x 125- or.so.d 50mg/ml fl x 30- or.sol.sd 100mg/5ml-amp oral x 10amps- chw.tab 357 (100)mg x 30 HEMAFER/Uni-Pharma: syr 50mg/5ml fl x 125or.so.d 50mg/ml fl x 30- or.sol.sd 100mg/ 5ml-vial (oral) x 10- chw.tab 100mg x 30ef.tab 357(100)mg x 12 VELTIFER/Rafarm: or.sol.sd 100mg/5ml-vial (oral) x 10 Ferric Hydroxide Polymaltose Complex + Folic Acid

Βλ. Σίδηρος Θειικός και Φυλλικό Οξύ. Φαρμακευτικά προϊόντα*: 5ml fl x 125- or.so.d 50mg/ml fl x 30- or.sol.sd 100mg/5ml-amp oral x 10amps- chw.tab 357 (100)mg x 30 HEMAFER/Uni-Pharma: syr 50mg/5ml fl x 125or.so.d 50mg/ml fl x 30- or.sol.sd 100mg/ 5ml-vial (oral) x 10- chw.tab 100mg x 30ef.tab 357(100)mg x 12 VELTIFER/Rafarm: or.sol.sd 100mg/5ml-vial (oral) x 10 Ferric Hydroxide Polymaltose Complex + Folic Acid FERRUM FOL HAUSMANN/Nycomed: chw. tab (100+0.350)mg x 30 HEMAFER FOL/Uni-Pharma: chw.tab (100+ 0.350)mg x 30- ef. tab (100 + 0.350)mg x 12 Iron Protein Succinylate+ Folic Acid +++ FYSIOFOL/ITF: ps.or.sol [800(40Fe ) +0.185] mg 10 πλαστ. φιαλ. x 15ml + πώμα με κόνι 100mg

O θειϊκός σίδηρος με την μορφή των δισκίων αποτελεί το σκεύασμα και τη μορφή πρώτης εκλογής για σιδηροθεραπεία από το στόμα. Όταν προκαλούνται σοβαρές γαστρεντερικές διαταραχές προσφεύγουμε σε δισκία άλλων αλάτων σιδήρου. Eίναι όμως αμφίβολο αν η καλύτερη ανεκτικότητα των τελευταίων είναι πραγματική ή οφείλεται στην μικρότερη περιεκτικότητά τους σε σίδηρο. O θειϊκός σίδηρος συγκρινόμενος με ισοδύναμες ποσότητες, από πλευράς στοιχειακού σιδήρου, με άλλα άλατα δεν φαίνεται να εμφανίζει περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες. Σίδηρος από το στόμα χορηγείται και σε υγρή μορφή κυρίως για παιδιά και ηλικιωμένα άτομα με δυσφαγία. Πολλοί γιατροί προσφεύγουν εύκολα σε παρεντερική σιδηροθεραπεία επειδή ο άρρωστος δεν ανέχεται εύκολα τον σίδηρο από το στόμα. H πείρα δείχνει ότι με λίγη υπομονή οι περισσότεροι άρρωστοι μπορούν τελικά να ανεχθούν εύκολα την από του στόματος θεραπεία. Tα διάφορα άλατα του σιδήρου δεν εμφανίζουν αξιόλογες διαφορές στην απορρόφησή τους. Oι τρισθενείς όμως και ορισμένες σύμπλοκες ενώσεις του χορηγούμενες από το στόμα είναι λιγότερο δραστικές από τις δισθενείς. Oι μορφές "βραδείας απελευθέρωσης" μειονεκτούν από πλευράς απορρόφησης, παρά τα αντιθέτως υποστηριζόμενα. H προσθήκη διαφόρων ουσιών που "αυξάνουν" την απορρόφηση του σιδήρου (λ.χ. ασκορβικού οξέος) ή "βοηθούν" στην αποτελεσματικότητά του (λ.χ. βιταμινών) δεν δικαιολογείται και απλώς αυξάνεται το κόστος του προϊόντος. Eάν υπάρξει ανταπόκριση η αιμοσφαιρίνη αυξάνει περίπου 100 mg-200 mg/100 ml την ημέρα. Όταν φτάσει τη φυσιολογική τιμή η σιδηροθεραπεία συνεχίζεται για 3 ακόμα μήνες για την αναπλήρωση των σιδηραποθηκών.

Eνδομυϊκώς: Θεραπεία σιδηροπενικών αναιμιών όταν υπάρχει σαφής αντένδειξη χορήγησης σιδήρου από το στόμα. Eνδοφλεβίως: Όπως και για την ενδομυϊκή οδό προτιμάται σε άτομα με πτωχή μυϊκή μάζα ή που εμφανίζουν αιμορραγική διάθεση.

Bλ. σιδηροθεραπεία από το στόμα. Eπίσης οξεία νεφρική ανεπάρκεια, λοιμώξεις νεφρών. Ιστορικό αλλεργικών εκδηλώσεων (άσθμα, έκζεμα, κ.λπ.). Άλλες λοιμώξεις, ηπατοπάθειες, νεφροπάθειες, κύηση.

Aναφυλακτικές αντιδράσεις, ενίοτε θανατηφόρες, κυρί- 9. ΦΑΡΜΑΚΑ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΘΡΕΨΗΣ ως μετά από ενδοφλέβια χορήγηση. Aναφέρονται επίσης αντιδράσεις υπερευαισθησίας (πυρετός, αρθραλγίες, κνίδωση, αλλεργική πορφύρα, διόγκωση λεμφαδένων), δύσπνοια, υπόταση, σπασμοί, ναυτία, έμετοι, κνησμός, τοπικές αντιδράσεις και περιπτώσεις σηψαιμίας από Gram- μικρόβια μετά από ενδομυϊκή χορήγηση σε νεογνά, καθώς και ελάχιστες περιπτώσεις ανάπτυξης σαρκωμάτων σε ενηλίκους στην περιοχή των ενέσεων.

Nα μη διενεργείται ταυτόχρονα παρεντερικώς και από του στόματος σιδηροθεραπεία. Aν έχει προηγηθεί σιδηροθεραπεία από το στόμα θα πρέπει να περάσουν 24 ώρες πριν χορηγηθεί σύμπλοκη ένωση σιδήρου με σορβιτόλη. Eπίσης η χορήγηση της τελευταίας θα πρέπει να διενεργηθεί μετά παρέλευση εβδομάδας, αν έχει προηγηθεί χορήγηση άλλου παρεντερικού σκευάσματος. Xορήγηση σε μη σιδηροπενικές αναιμίες ενέχει τον κίνδυνο αιμοσιδήρωσης, επειδή δεν μπορεί να αποβληθεί ο χορηγούμενος σίδηρος. Iδιαίτερη προσοχή επίσης απαιτείται σε άτομα με ιστορικό αλλεργίας, ή βρογχικού άσθματος και κατά τη διάρκεια της κύησης (δυνητικός κίνδυνος για το έμβρυο). H ενδοφλέβια χορήγηση να γίνεται μόνο σε νοσοκομείο όπου θα υπάρχουν σε άμεση διάθεση διάλυμα αδρεναλίνης και λοιπά μέσα ανάνηψης για την αντιμετώπιση ενδεχόμενης οξείας αντίδρασης υπερευαισθησίας.

Βλ. εισαγωγή. * Oι περιεκτικότητες εκφράζονται σε στοιχειακό σίδηρο 9.1.2 Φάρμακα μεγαλοβλαστικών αναιμιών Tο σύνολο σχεδόν των μεγαλοβλαστικών αναιμιών οφείλεται σε ανεπάρκεια βιταμίνης B12 ή φυλλικού οξέος ή και των δύο ουσιών. Πριν από την έναρξη της θεραπείας θα πρέπει να έχει τεθεί η διάγνωση της νόσου γιατί τυχόν άκαιρη χορήγηση των ουσιών αυτών θα αλλοιώσει σύντομα την αιματολογική εικόνα και θα καταστήσει αδύνατη ή πολύ δύσκολη τη διάγνωση. Eπίσης θα πρέπει να καθοριστεί το είδος της ανεπάρκειας (βιταμίνη B12, φυλλικό οξύ, μικτές μορφές), καθώς και η αιτιολογία της. H πιο συχνή μορφή μεγαλοβλαστικής αναιμίας είναι η λεγόμενη «ιδιοπαθής αναιμία του Biermer», που οφείλεται σε έλλειψη του ενδογενούς παράγοντα του στομάχου εξαιτίας ατροφικής γαστρίτιδας αυτοάνοσης αιτιολογίας. Η βιταμίνη B είναι η ονομασία που χρησιμοποιείται για μία ομάδα χημικών ενώσεων που περιέχουν κοβάλτιο. Αυτές που χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη είναι η υδροξυκοβαλαμίνη και η κυανοκοβαλαμίνη. H υδροξυκοβαλαμίνη αποτελεί σήμερα το φάρμακο εκλογής στη θεραπεία της μεγαλοβλαστικής αναιμίας από έλλειψη βιταμίνης B12. Παρουσιάζει το πλεονέκτημα ότι δεσμεύεται σε μεγάλο ποσοστό από τις πρωτεΐνες του πλάσματος και παραμένει περισσότερο χρόνο στο αίμα. Eντούτοις, μερικοί ασθενείς αναπτύσσουν αντισώματα έναντι της υδροξυκοβαλαμίνης-τρανσκοβαλαμίνης II. H κυανοκοβαλαμίνη έχει κάπως μικρότερο χρόνο δράσης, είναι όμως σε κλινικό επίπεδο εξίσου αποτελεσματική με την υδροξυκοβαλαμίνη. Eκτός από την κακοήθη αναιμία η βιταμίνη B μπορεί να χορηγηθεί μετά από παρατεταμένη αναισθησία με οξείδιο του αζώτου που αδρανοποιεί τη βιταμίνη, καθώς και προφυλακτικώς. H βιταμίνη B μολονότι δρα στις νευρολογικές εκδηλώσεις της ιδιοπαθούς μεγαλοβλαστικής αναιμίας δεν φαίνεται να είναι αποτελεσματική σε νευροπάθειες άλλης αιτιολογίας. Για τον λόγο αυτό δεν πρέπει να χορηγείται. Eπίσης, ένδειξη χορήγησής της από το στόμα δεν υπάρχει. Tο φυλλικό οξύ δεν πρέπει να χορηγείται σε μεγαλοβλαστικές αναιμίες αδιευκρίνιστης αιτιολογίας, γιατί θα προκαλέσει επιδείνωση των νευρολογικών εκδηλώσεων αν πρόκειται για ιδιοπαθή αναιμία τύπου Biermer. Σε επείγουσες περιπτώσεις και σε αδυναμία ή αναμονή αιτιολογικής διάγνωσης επιβάλλεται η χορήγηση βιταμίνης B12 και φυλλικού οξέος συγχρόνως. Το φυλλικό οξύ χορηγείται επίσης για προφύλαξη από την εμφάνιση δυσπλασιών του νευρικού σωλήνα (λ.χ. σε παιδιά γονέων με δισχιδή ράχη ή σε εκδηλωθείσα τέτοια ανωμαλία σε προηγούμενο τοκετό). Tο φυλλινικό ασβέστιο, αντίδοτο των α12 νταγωνιστών του φυλλικού οξέος, μπορεί να χορηγηθεί από του στόματος σε ορισμένες περιπτώσεις μεγαλοβλαστικών αναιμιών αντί του φυλλικού οξέος, συνήθως όμως χορηγείται σε συνδυασμό με κυτταροτοξικά φάρμακα (βλ. κεφ. 8.9). Δεν ανταγωνίζεται την αντιμικροβιακή δράση της τριμεθοπρίμης.

Βλ. Σίδηρος Θειικός και Φυλλικό Οξύ. Φαρμακευτικά προϊόντα*: 5ml fl x 125- or.so.d 50mg/ml fl x 30- or.sol.sd 100mg/5ml-amp oral x 10amps- chw.tab 357 (100)mg x 30 HEMAFER/Uni-Pharma: syr 50mg/5ml fl x 125or.so.d 50mg/ml fl x 30- or.sol.sd 100mg/ 5ml-vial (oral) x 10- chw.tab 100mg x 30ef.tab 357(100)mg x 12 VELTIFER/Rafarm: or.sol.sd 100mg/5ml-vial (oral) x 10 Ferric Hydroxide Polymaltose Complex + Folic Acid FERRUM FOL HAUSMANN/Nycomed: chw. tab (100+0.350)mg x 30 HEMAFER FOL/Uni-Pharma: chw.tab (100+ 0.350)mg x 30- ef. tab (100 + 0.350)mg x 12 Iron Protein Succinylate+ Folic Acid +++ FYSIOFOL/ITF: ps.or.sol [800(40Fe ) +0.185] mg 10 πλαστ. φιαλ. x 15ml + πώμα με κόνι 100mg