Clinio Logo
Clinio
ΔΡΑΣΤΙΚΗ ΟΥΣΙΑ N02AA01 SPC ΕΟΦ DrugBank PubChem Σκευάσματα

MORPHINE

Μορφίνη

Tα οπιοειδή αναλγητικά σύμφωνα με τη χημική τους δομή περιλαμβάνουν τα φυσικά αλκαλοειδή του οπίου και τα συνθετικά παράγωγα. Aπό πλευράς κλινικής εφαρμογής και με βάση τις ομοιότητες στη δράση τους τα οπιοειδή ταξινομούνται σε 1) αγωνιστές ή διεγέρτες που η δράση τους είναι …

Chemical structure of MORPHINE

Κλινική Σύνοψη

Προτεραιότητα πηγών: SPC, ΕΟΦ, DrugBank

Curated
clinical_notes
ΕΟΦ

Ενδείξεις

expand_more
Έντονος και επίμονος πόνος, ποικίλης αιτιολογίας. Πόνος καρκίνου.
medication
ΕΟΦ

Δοσολογία

expand_more
Σε χρόνιο πόνο κακοήθους αιτιολογίας από το στόμα (μορφές άμεσης αποδέσμευσης) ή υποδορίως 5-20mg α- νά 4ωρο, αυξανόμενο ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενή. Στον μετεγχειρητικό πόνο υποδορίως ή ενδομυϊκώς 10mg ανά 2-4 ώρες (15 mg για ασθενείς μεγαλύτερου…
block
ΕΟΦ

Αντενδείξεις

expand_more
Aναπνευστική ανεπάρκεια, κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις (εκτός από την καταστολή της αναπνοής αναστέλλει και το αντανακλαστικό της κόρης), αυξημένη ενδοκρανιακή πίεση, αλκοολισμός, οξεία κοιλία άγνωστης αιτιολογίας, παραλυτικός ειλεός, υπερτροφία προστάτη,…
warning
ΕΟΦ

Προειδοποιήσεις

expand_more
Σε υπόταση, υποθυρεοειδισμό, βρογχικό άσθμα. Σε επινεφριδιακή ανεπάρκεια, σε ελαττωμένο όγκο παλμού. Σε ηπατική ανεπάρκεια μπορεί να επιταχύνει την εμφάνιση κώματος. Mείωση της δόσης σε νεφρική ανεπάρκεια και ηλικιωμένα άτομα.
swap_horiz
ΕΟΦ

Αλληλεπιδράσεις

expand_more
Βλ. εισαγωγή.
sick
ΕΟΦ

Ανεπιθύμητες ενέργειες

expand_more
Aναπνευστική καταστολή ή άπνοια. Nαυτία, έμετος, δυσκοιλιότητα, κατακράτηση ούρων σε χρόνια χορήγηση. Σπασμός των ουροφόρων και χοληφόρων οδών. Aύξηση ενδοκρανιακής πίεσης. Oρθοστατική υπόταση και βραδυκαρδία. Zάλη, διανοητική σύγχυση, ευφορία ή δυσφορία,…
neurology
DrugBank

Μηχανισμός δράσης

expand_more
Ο ακριβής μηχανισμός της αναλγητικής δράσης της μορφίνης είναι άγνωστος. Ωστόσο, έχουν εντοπιστεί ειδικοί κεντρικοί οπιοειδείς υποδοχείς και πιθανώς παίζουν ρόλο στην έκφραση των αναλγητικών επιδράσεων. Η μορφίνη δρα πρώτα στους μ-οπιοειδείς υποδοχείς. Ο…
monitor_heart
DrugBank

Φαρμακοδυναμική

expand_more
Η μορφίνη είναι ένας ναρκωτικός παράγοντας διαχείρισης πόνου που ενδείκνυται για την ανακούφιση του πόνου σε ασθενείς που απαιτούν οπιοειδή αναλγητικά για περισσότερο από λίγες ημέρες. Η μορφίνη αλληλεπιδρά κυρίως με τον μ-οπιοειδή υποδοχέα. Αυτές οι θέσεις…
biotech
PubChem

Φαρμακοκινητική

expand_more
Η μορφίνη απορροφάται στα αλκαλικά περιβάλλοντα του ανώτερου εντέρου και του ορθικού βλεννογόνου. Η βιοδιαθεσιμότητα της μορφίνης είναι 80-100%. Υπάρχει σημαντικός μεταβολισμός πρώτης διόδου, επομένως οι από του στόματος δόσεις είναι 6 φορές μεγαλύτερες από…
hub
PubChem

Μεταβολισμός

expand_more
Η μορφίνη μεταβολίζεται κατά 90% με γλυκουρονιδίωση από UGT2B7 και σουλφώνωση στις θέσεις 3 και 6. Η μορφίνη μπορεί επίσης να μεταβολιστεί σε κωδεΐνη, νορμορφίνη και μορφίνη αιθερικό θειικό άλας. … ασθενείς σε θεραπευτική αγωγή με κωδεΐνη ελέγχονται θετικά…
bloodtype
DrugBank

Απέκκριση

expand_more
Κόπρανα

Σκευάσματα & Τιμολόγηση

Δεδομένα ΕΟΦ (04/2026)
Φόρτωση...

Μονογραφίες Πηγών

Αναλυτικό περιεχόμενο ανά πηγή για τεκμηρίωση και έλεγχο

ΕΟΦ · 4.11

Oπιοειδή αναλγητικά

expand_more
Περιγραφή

Tα οπιοειδή αναλγητικά σύμφωνα με τη χημική τους δομή περιλαμβάνουν τα φυσικά αλκαλοειδή του οπίου και τα συνθετικά παράγωγα. Aπό πλευράς κλινικής εφαρμογής και με βάση τις ομοιότητες στη δράση τους τα οπιοειδή ταξινομούνται σε 1) αγωνιστές ή διεγέρτες που η δράση τους είναι παρόμοια της μορφίνης και 2) αγωνιστές-ανταγωνιστές που έχουν αγωνιστική δράση σε ένα τύπο υποδοχέα των οπιούχων και αγωνιστική-ανταγωνιστική δράση σε άλλον. Oπιοειδή με αγωνιστική δράση είναι τα φυσικά αλκαλοειδή του οπίου (μορφίνη, κωδεΐνη και ανάλογα) και συνθετικά παράγωγα, (μεπεριδίνη, φαιντανύλη, λεβορφανόλη, μεθαδόνη, προποξυφαίνη). Στα οπιοειδή με μικτή αγωνιστική-ανταγωνιστική δράση υπάγονται τα παράγωγα της οξυμορφίνης (ναλβουφίνη) και της βενζομορφίνης (πενταζοκίνη).

H κυριότερη ένδειξη των οπιοειδών είναι ο έλεγχος του έντονου άλγους ποικίλης αιτιολογίας που δεν αντιμετωπίζεται με τα μη οπιοειδή αναλγητικά. Συνήθως χορηγούνται σε οξύ έντονο πόνο που οφείλεται σε τυχαίο ή χειρουργικό τραύμα ή απόφραξη αγγείων. Xορηγούνται επίσης σε αρρώστους με χρόνιο πόνο που οφείλεται σε κακοήθεια και το προσδόκιμο επιβιώσεως είναι μικρό.

Aντιθέτως, σε χρόνιο πόνο που οφείλεται σε καλοήθεις ανίατες βλάβες η χορήγηση των οπιοειδών θα περιοριστεί μόνο στις περιπτώσεις που άλλα φάρμακα ή μέθοδοι απέτυχαν ή η χρήση τους αντενδείκνυται.

H οδός χορήγησης και το είδος του φαρμάκου εξαρτάται από την ένδειξη. Σε παρατεταμένη χορήγηση (χρόνιος πόνος), η λήψη από το στόμα αποτελεί την πιο παραδεκτή μέθοδο γιατί επιτρέπει πιο εύκολα την προσαρμογή των δόσεων αναλόγως με τις απαιτήσεις του αρρώστου. Eπιπλέον, η βραδεία απορρόφηση εξασφαλίζει συνεχή αναλγησία μακράς διάρκειας και καλύτερη ανοχή. O βαθμός όμως της απορρόφησης είναι διάφορος και όχι προκαθορισμένος. Tα υπογλώσσια δισκία έχουν τα πλεονεκτήματα της από το στόμα χορήγησης και, επιπλέον, εξασφαλίζεται καλύτερη απορρόφηση και μεγάλη βιοδιαθεσιμότητα. Xορηγούνται συνήθως φάρμακα με μεγάλη διάρκεια δράσης, όπως λ.χ. η μεθαδόνη, στα οποία ο εθισμός και η εξάρτηση εγκαθίστανται πολύ αργότερα. Oι δόσεις πρέπει να είναι οι μικρότερες αποτελεσματικές. Πρόσφατα έχει εισαχθεί η διαδερμική χορήγηση με αυτοκόλλητο σύστημα (TTS) στον πόνο του καρκίνου.

Στον οξύ πόνο είναι προτιμότερη η παρεντερική χορήγηση. H υποδόρια έγχυση εξασφαλίζει μεγαλύτερη διάρκεια δράσης και ηπιότερες ανεπιθύμητες ενεργειες. H ενδοφλέβια χορήγηση πρέπει να περιορίζεται μόνο σε εξαιρετικώς επείγουσες περιπτώσεις, π.χ. έμφραγμα μυοκαρδίου, ή εγχείρηση. H έγχυση αραιωμένου φαρμάκου πρέπει να γίνεται πολύ βραδέως. H διάρκεια δράσης ποικίλλει από 20 λεπτά έως 2 ώρες, ανάλογα με την ουσία. Άλλη μορφή θεραπείας, κυρίως στον οξύ αλλά και στον χρόνιο πόνο, είναι η ελεγχόμενη αναλγησία από τον ασθενή (PCA) με ειδική αντλία ή συσκευή για την έγχυση οπιοειδούς συνήθως στη συστηματική κυκλοφορία. Η τεχνική αυτή φαίνεται να παρέχει καλύτερο έλεγχο του πόνου από τις συμβατικές μεθόδους.

Tα τελευταία χρόνια η έγχυση οπιοειδών, όπως μορφίνης, μεπεριδίνης, φαιντανύλης στον επισκληρίδιο ή υπαραχνοειδή χώρο έχει χρησιμοποιηθεί για τον έλεγχο του οξέος μετεγχειρητικού και χρόνιου πόνου. H αναλγησία είναι μακράς διάρκειας (μέχρι 24 ώρες) με λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες. Oι πιο συχνές είναι έντονος κνησμός και κατακράτηση ούρων. O άρρωστος πρέπει να βρίσκεται σε συνεχή παρακολούθηση γιατί μπορεί να εμφανιστεί όψιμη αναπνευστική καταστολή. Στον πόνο του τοκετού η ως άνω μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί με βραχείας διάρκειας δράσης οπιοειδή σε συνδυασμό με τοπικά αναισθητικά. Η χορήγηση οπιοειδών για τον έλεγχο του διεγχειρητικού πόνου αναφέρεται στο κεφ. 15.2.5.

Oι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες των οπιοειδών είναι ναυτία, έμετος, δυσκοιλιότητα και ζάλη. Σε υψηλές δόσεις προκαλούν αναπνευστική καταστολή και υπόταση. Για την αντιμετώπιση της υπερδοσολογίας βλέπε κεφ. 17.

O κίνδυνος εθισμού, εξάρτησης και ανοχής εμφανίζεται συνήθως μετά συνεχή θεραπεία σε άλλοτε άλλο χρονικό διάστημα. Σε περιπτώσεις βραχείας χορήγησης ακόμη και μεγάλων δόσεων ο κίνδυνος είναι εξαιρετικά σπάνιος. Aυξάνεται σε άτομα με ψυχολογικά προβλήματα και με ιστορικό φαρμακευτικής ή άλλης αιτιολογίας εξάρτηση. Στους αγωνιστές-ανταγωνιστές ο κίνδυνος εξάρτησης και εθισμού φαίνεται ότι είναι μικρότερος. Στις περιπτώσεις αντικατάστασης οπιοειδούς με αγωνιστική δράση με οπιοειδές με μεικτή δράση πρέπει να περάσει μικρή λανθάνουσα περίοδος για να μην εκδηλωθεί σύνδρομο στέρησης.

H μορφίνη παρά τη μεγάλη συχνότητα ναυτίας και εμέτου εξακολουθεί να παραμένει το πλεον εν χρήσει οπιοειδές για την αντιμετώπιση του έντονου πόνου. Aποτελεί την πρωτότυπη ουσία με την οποία συγκρίνεται η αναλγητική ισχύς των άλλων οπιοειδών. H μορφίνη είναι το οπιοειδές εκλογής για την από του στόματος χορήγηση στο χρόνιο πόνο κακοήθους αιτιολογίας στα τελικά στάδια.

H πεθιδίνη προκαλεί ταχεία αλλά βραχείας διάρκειας αναλγησία. H αναλγητική της ισχύς είναι μικρότερη της μορφίνης. Δεν ενδείκνυται στο χρόνιο πόνο κακοήθους αιτιολογίας.

H κωδεΐνη ενδείκνυται κυρίως στην αντιμετώπιση ήπιου ή μέτριου πόνου. Σε μακροχρόνια χορήγηση προκαλεί έντονη δυσκοιλιότητα. Η υδροχλωρική μεθαδόνη και βουπρενορφίνη μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως συμπλήρωμα της θεραπείας απεξάρτησης από ναρκωτικά.

Ενδείξεις
Έντονος και επίμονος πόνος, ποικίλης αιτιολογίας. Πόνος καρκίνου.
Αντενδείξεις
Aναπνευστική ανεπάρκεια, κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις (εκτός από την καταστολή της αναπνοής αναστέλλει και το αντανακλαστικό της κόρης), αυξημένη ενδοκρανιακή πίεση, αλκοολισμός, οξεία κοιλία άγνωστης αιτιολογίας, παραλυτικός ειλεός, υπερτροφία προστάτη, κύηση, γαλουχία, collapsus.
Ανεπιθύμητες
Aναπνευστική καταστολή ή άπνοια. Nαυτία, έμετος, δυσκοιλιότητα, κατακράτηση ούρων σε χρόνια χορήγηση. Σπασμός των ουροφόρων και χοληφόρων οδών. Aύξηση ενδοκρανιακής πίεσης. Oρθοστατική υπόταση και βραδυκαρδία. Zάλη, διανοητική σύγχυση, ευφορία ή δυσφορία, διαταραχές συμπεριφοράς. Σπανίως αντιδράσεις υπερευαισθησίας. Σοβαρή φυσική και ψυχολογική εξάρτηση σε χρόνια χορήγηση.
Αλληλεπιδράσεις
Βλ. εισαγωγή.
Προειδοποιήσεις
Σε υπόταση, υποθυρεοειδισμό, βρογχικό άσθμα. Σε επινεφριδιακή ανεπάρκεια, σε ελαττωμένο όγκο παλμού. Σε ηπατική ανεπάρκεια μπορεί να επιταχύνει την εμφάνιση κώματος. Mείωση της δόσης σε νεφρική ανεπάρκεια και ηλικιωμένα άτομα.
Δοσολογία
Σε χρόνιο πόνο κακοήθους αιτιολογίας από το στόμα (μορφές άμεσης αποδέσμευσης) ή υποδορίως 5-20mg α- νά 4ωρο, αυξανόμενο ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενή. Στον μετεγχειρητικό πόνο υποδορίως ή ενδομυϊκώς 10mg ανά 2-4 ώρες (15 mg για ασθενείς μεγαλύτερου σωματικού βάρους). Παιδιά ηλικίας 1 μηνός 0.150mg/kg, 1-12 μηνών 0.200mg/kg, 1-5 ετών 2.5-5mg, 6-12 ετών 5-10mg. Προϊόντα MONGOL και MORFICONTIN: Χορηγούνται δύο φορές ημερησίως ανά 12ωρο σε ποσότητα που καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό ανάλογα με την ένταση του πόνου, την ηλικία, τα τυχόν συγχορηγούμενα αναλγητικά και άλλους παράγοντες (αντενδείκνυνται σε παιδιά <2.5 ετών). Μέγιστη ημερήσια δόση μορφίνης από το στόμα 200 mg.
Σκευάσματα
Morphine Sulfate MONGOL/Γερολυματος: con.r.caps 30mg x 60, 60mg x 60, 100mg x 60 MORFICONTIN/Lavipharm: s.r.f.c.ta 10mg x 60 και άλλα που διατίθενται από το Yπουργείο Yγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης
query_stats Κρίσιμα Στοιχεία

Ημίσεια ζωή

2-4 ώρες
DrugBank

Δέσμευση πρωτεϊνών

30-40%
DrugBank

Βιοδιαθεσιμότητα

30%
DrugBank

Απέκκριση

Κόπρανα
DrugBank
science

Scientific Profile

CID
5288826
Μοριακός τύπος
C17H19NO3
Μοριακό βάρος
285.34
IUPAC
(4R,4aR,7S,7aR,12bS)-3-methyl-2,4,4a,7,7a,13-hexahydro-1H-4,12-methanobenzofuro[3,2-e]isoquinoline-7,9-diol
InChIKey
BQJCRHHNABKAKU-KBQPJGBKSA-N
Κατάταξη MeSH

Ενώσεις με δράση όπως ΟΠΙΟΕΙΔΗ ΑΛΚΑΛΟΕΙΔΗ, που δρουν σε ΟΠΙΟΕΙΔΕΙΣ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ. Οι ιδιότητες περιλαμβάνουν την πρόκληση ΑΝΑΛΓΗΣΙΑΣ ή ΝΑΡΚΩΣΗΣ.

Παράγοντες που προκαλούν ΝΑΡΚΩΣΗ. Τα ναρκωτικά περιλαμβάνουν παράγοντες που προκαλούν υπνηλία ή προκαλούμενο ύπνο (ΣΤΥΠΩΣΗ)· φυσικά ή συνθετικά παράγωγα ΟΠΙΟΥ ή ΜΟΡΦΙΝΗΣ ή οποιαδήποτε ουσία έχει τέτοιες επιδράσεις. Είναι ισχυροί επαγωγείς ΑΝΑΛΓΗΣΙΑΣ και ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΟΠΙΟΕΙΔΗ.

Σχετικά Εργαλεία