Κλινική σημασία
Η εξέταση αυτή διενεργείται είτε ως μέρος ενός γενικού ελέγχου ρουτίνας, είτε για την αξιολόγηση της θρεπτικής κατάστασης του ασθενούς, είτε για την ανίχνευση ηπατικών ή νεφρικών δυσλειτουργιών, καθώς και άλλων παθολογικών καταστάσεων. Συνιστάται όταν πραγματοποιείται προληπτικός έλεγχος, ή σε περιπτώσεις ανεξήγητης απώλειας βάρους, κόπωσης, ή όταν ο θεράπων ιατρός υποπτεύεται ηπατική ή νεφρική νόσο.
Τι ελέγχει η εξέταση
Προσδιορίζονται τα ολικά λευκώματα, τα οποία αποτελούν θεμελιώδη συστατικά όλων των κυττάρων και ιστών, απαραίτητα για την ανάπτυξη, τη λειτουργία και τη διατήρηση της υγείας του οργανισμού. Συμμετέχουν στη δομή οργάνων, ενζύμων και ορμονών, ρυθμίζοντας ποικίλες σωματικές λειτουργίες. Η εξέταση αυτή μετρά τη συνολική ποσότητα των διαφόρων πρωτεϊνών στο πλάσμα του αίματος. Οι δύο κύριες κατηγορίες πρωτεϊνών στο αίμα είναι η αλβουμίνη και οι σφαιρίνες. Η αλβουμίνη λειτουργεί ως μεταφορέας μικρών μορίων και διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη διατήρηση της ωσμωτικής πίεσης, αποτρέποντας τη διαρροή υγρών από τα αγγεία. Οι σφαιρίνες περιλαμβάνουν ένζυμα, αντισώματα και πάνω από 500 άλλους τύπους πρωτεϊνών. Ο λόγος Αλβουμίνης/Σφαιρινών (A/G) υπολογίζεται από τις μετρήσεις της ολικής πρωτεΐνης και της αλβουμίνης, αντικατοπτρίζοντας τη σχετική αναλογία τους. Το δείγμα αίματος λαμβάνεται συνήθως από φλέβα του βραχίονα, ή ως τριχοειδικό δείγμα από το δάκτυλο (σε ενήλικες και παιδιά) ή τη φτέρνα (σε νεογνά).
Η εξέταση
Οι μετρήσεις των ολικών λευκωμάτων παρέχουν πληροφορίες για τη θρεπτική κατάσταση και χρησιμοποιούνται στη διάγνωση νεφρικών, ηπατικών και άλλων παθήσεων. Συχνά, ανωμαλίες ανιχνεύονται σε εξετάσεις ρουτίνας πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων. Εάν τα επίπεδα των ολικών λευκωμάτων είναι μη φυσιολογικά, απαιτούνται περαιτέρω εξετάσεις για τον προσδιορισμό της συγκεκριμένης πρωτεΐνης που παρουσιάζει διαταραχή, ώστε να τεθεί ακριβής διάγνωση. Η εξέταση αυτή αποτελεί συχνά μέρος του γενικού προληπτικού ελέγχου. Μπορεί επίσης να ζητηθεί για την αξιολόγηση της θρεπτικής κατάστασης, π.χ. σε περίπτωση πρόσφατης απώλειας βάρους, ή σε συνδυασμό με άλλες εξετάσεις για τη διερεύνηση συμπτωμάτων ηπατικής ή νεφρικής δυσλειτουργίας, ή για την αιτιολογία οιδήματος. Τα αποτελέσματα παρέχουν στον ιατρό πληροφορίες για τη γενική υγεία, τη διατροφή και την κατάσταση οργάνων όπως οι νεφροί και το ήπαρ. Ωστόσο, μη φυσιολογικά αποτελέσματα συνήθως απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση. Χαμηλά επίπεδα ολικών λευκωμάτων μπορεί να υποδηλώνουν ηπατική ή νεφρική νόσο, ή διαταραχές στην πέψη/απορρόφηση πρωτεϊνών. Επίσης, παρατηρούνται σε σοβαρό υποσιτισμό ή καταστάσεις που οδηγούν σε αυτόν, όπως η κοιλιοκάκη ή φλεγμονώδεις εντεροπάθειες. Υψηλά επίπεδα ολικών λευκωμάτων μπορεί να υποδηλώνουν χρόνια φλεγμονή, λοιμώξεις (π.χ. ιογενής ηπατίτιδα, HIV), ή διαταραχές του μυελού των οστών, όπως το πολλαπλό μυέλωμα. Ο λόγος Αλβουμίνης/Σφαιρινών (A/G) αναφέρεται από ορισμένα εργαστήρια. Φυσιολογικά, η αλβουμίνη είναι ελαφρώς περισσότερη από τις σφαιρίνες, με φυσιολογικό λόγο A/G λίγο πάνω από 1. Διαταραχές στον λόγο A/G μπορούν να υποδείξουν την αιτία των αλλαγών στα επίπεδα πρωτεϊνών. Χαμηλός λόγος A/G μπορεί να οφείλεται σε υπερπαραγωγή σφαιρινών (π.χ. πολλαπλό μυέλωμα, αυτοάνοσα νοσήματα), μειωμένη παραγωγή αλβουμίνης (π.χ. κίρρωση), ή αυξημένη απώλεια αλβουμίνης (π.χ. νεφρικές παθήσεις). Υψηλός λόγος A/G υποδηλώνει μειωμένη παραγωγή ανοσοσφαιρινών (π.χ. γενετική ανεπάρκεια, ορισμένες λευχαιμίες). Για ακριβή διάγνωση, απαιτούνται πιο εξειδικευμένες εξετάσεις, όπως η αλβουμίνη, τα ηπατικά ένζυμα και η ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών ορού. Η παρατεταμένη χρήση αιμοστατικού επιδέσμου κατά τη λήψη δείγματος μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς υψηλά επίπεδα πρωτεϊνών. Φάρμακα όπως τα οιστρογόνα και τα από του στόματος αντισυλληπτικά μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα πρωτεϊνών.