Εξετάσεις Αλλεργίας

Κλινική σημασία

Η εξέταση αυτή διενεργείται για την ανίχνευση πιθανών αλλεργικών αντιδράσεων. Συνιστάται όταν ο θεράπων ιατρός υποπτεύεται αλλεργία, βάσει συμπτωμάτων όπως κνίδωση, δερματίτιδα, ρινίτιδα (συμφόρηση, φτάρνισμα), οφθαλμική ερυθρότητα και κνησμός, άσθμα, ή σοβαρές αντιδράσεις όπως η αναφυλαξία. Για την ανάλυση απαιτείται δείγμα αίματος, το οποίο λαμβάνεται από φλέβα του χεριού.

Τι ελέγχει η εξέταση

Προσδιορίζεται η ανοσοσφαιρίνη Ε (IgE), μια πρωτεΐνη που διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις αλλεργικές αντιδράσεις και βρίσκεται φυσιολογικά σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις στο αίμα. Η IgE αποτελεί μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος, λειτουργώντας ως αντίσωμα για την άμυνα έναντι δυνητικών αλλεργιογόνων. Σε άτομα με προδιάθεση σε αλλεργίες, η έκθεση σε αλλεργιογόνα (π.χ. τροφές, γύρη, τρίχωμα ζώων) οδηγεί σε ευαισθητοποίηση. Ο οργανισμός αναγνωρίζει το αλλεργιογόνο ως ξένη ουσία και παράγει ειδικά αντισώματα IgE, τα οποία προσδένονται σε μαστοκύτταρα (εξειδικευμένα κύτταρα ιστών, με υψηλή συγκέντρωση στο δέρμα, αναπνευστικό και γαστρεντερικό σύστημα) και σε βασεόφιλα (τύπος λευκών αιμοσφαιρίων). Σε επαναλαμβανόμενη έκθεση, αυτά τα προσκολλημένα αντισώματα IgE αναγνωρίζουν το αλλεργιογόνο, προκαλώντας την απελευθέρωση ισταμίνης και άλλων χημικών ουσιών από τα μαστοκύτταρα και τα βασεόφιλα, πυροδοτώντας την αλλεργική αντίδραση στο σημείο εισόδου του αλλεργιογόνου. Για τη διάγνωση, μετράται η ποσότητα της ειδικής IgE που έχει παραχθεί έναντι συγκεκριμένων ύποπτων αλλεργιογόνων. Κάθε αλλεργιογόνο εξετάζεται ξεχωριστά (π.χ. διαφορετικά είδη μελισσών, λεύκωμα και κρόκος αυγού). Διατίθενται προφίλ αλλεργιογόνων για τροφές, ζιζάνια, χόρτα και μούχλες, ενώ ο ασθενής ή ο ιατρός μπορούν να επιλέξουν επιπλέον εξειδικευμένα αλλεργιογόνα. Η μέτρηση του συμπλέγματος IgE-αλλεργιογόνου μπορεί να γίνει με διάφορες μεθόδους. Η παραδοσιακή δοκιμασία ραδιοαλλεργιοπροσρόφησης (RAST test) έχει σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από νεότερες ανοσοενζυμικές μεθόδους. Ωστόσο, ορισμένοι ιατροί αναφέρονται σε όλες τις εξετάσεις IgE ως RAST, ανεξαρτήτως της χρησιμοποιούμενης μεθοδολογίας. Το δείγμα συλλέγεται μέσω φλεβικής αιμοληψίας από το χέρι.

Η εξέταση

Η εξέταση του συμπλέγματος IgE-αλλεργιογόνου χρησιμοποιείται για την ανίχνευση αλλεργίας (υπερευαισθησίας τύπου Ι) σε συγκεκριμένες ουσίες, σε άτομα με οξεία ή χρόνια αλλεργικά συμπτώματα. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν οι δερματικές δοκιμασίες δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν ή να ερμηνευθούν σωστά, όπως σε περιπτώσεις δερματίτιδας, εκζέματος ή λήψης αντιισταμινικών. Η εξέταση δεν έχει πρακτική αξία εάν η αλλεργία έχει υποχωρήσει, καθώς μπορεί να παραμείνει θετική για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση της ανταπόκρισης σε ανοσοθεραπεία, αν και ένα θετικό αποτέλεσμα μπορεί να επιμείνει και μετά από επιτυχή θεραπεία. Ζητείται όταν υπάρχουν ενδείξεις και συμπτώματα που υποδηλώνουν αλλεργία σε μία ή περισσότερες ουσίες. Αρνητικά αποτελέσματα υποδηλώνουν απουσία «πραγματικής αλλεργίας» σε ένα συγκεκριμένο αλλεργιογόνο, αλλά πρέπει να ερμηνεύονται από τον ιατρό, καθώς υπάρχει μικρή πιθανότητα αλλεργίας ακόμα και με αρνητική IgE. Αυξημένες τιμές συνήθως υποδηλώνουν αλλεργία. Ωστόσο, ένα θετικό αποτέλεσμα ειδικής IgE δεν συνεπάγεται πάντα δερματική αντίδραση στην έκθεση στο αλλεργιογόνο (κατάσταση «ευαισθητοποίησης»). Η συγκέντρωση της ειδικής IgE δεν αντικατοπτρίζει τη σοβαρότητα της αντίδρασης, αν και υψηλότερα επίπεδα αυξάνουν την πιθανότητα εκδήλωσης αντίδρασης. Το ιατρικό ιστορικό και άλλες αλλεργικές εξετάσεις υπό ιατρική επίβλεψη είναι απαραίτητα για την επιβεβαίωση της διάγνωσης. Επιπλέον, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις αίματος για έμμεση ένδειξη αλλεργίας, όπως το συνολικό επίπεδο IgE ή γενική εξέταση αίματος (CBC) με λευκοκυτταρικό τύπο (για ηωσινόφιλα και βασεόφιλα). Αυξημένες τιμές σε αυτές τις εξετάσεις μπορεί να υποδηλώνουν αλλεργία, αλλά και άλλες καταστάσεις.

Συχνές ερωτήσεις

1. Ποιές άλλες εξετάσεις είναι διαθέσιμες για τον έλεγχο αλλεργίας; Οι εξετάσεις με τσίμπημα του δέρματος (δερματικές εξετάσεις), και οι από του στόματος τροφικές ή φαρμακευτικές χορηγήσεις γίνονται από αλλεργιολόγο ή ανοσολόγο. Επίσης ο γιατρός μπορεί να αποκλείσει κάποιες τροφές από τη δίαιτα σας και στη συνέχεια να τις επαναεισάγει για να βρεθεί σε τι είστε αλλεργικός. Είναι σημαντικό οι εξετάσεις αυτές να πραγματοποιούνται υπό στενή ιατρική παρακολούθηση, καθώς είναι πιθανό να παρουσιαστεί αναφυλακτική αντίδραση απειλητική για τη ζωή. Οι εξετάσεις με επιθέματα (patch tests) χρησιμοποιούνται στην έρευνα της «αλλεργικής δερματίτιδας», και για τον έλεγχο καθυστερημένης αντίδρασης σε ουσίες που έρχονται σε επαφή με το δέρμα, πχ άρωμα στα καλλυντικά, νικέλιο. Αυτές οι εξετάσεις εκτελούνται από δερματολόγους.
2. Η εξέταση αλλεργίας ήταν αρνητική, αλλά έχω συμπτώματα. Τι άλλο θα μπορούσε να είναι; Μπορεί να έχετε μια παθολογική κατάσταση που μοιάζει με αλλεργία ή δυσανεξία που δε προκλήθηκε από την ειδική ανοσοσφαιρίνη Ε (IgE) για την οποία δε υπάρχουν συγκεκριμένες εργαστηριακές εξετάσεις. Ή θα μπορούσε να είναι κάποια άλλη ασθένεια που προκαλεί αλλεργία με όμοια συμπτώματα. Είναι σημαντικό να ερευνήσετε την ιδιαίτερη κατάσταση σας με τη βοήθεια του γιατρού σας. Σε περίπτωση εμφάνισης εντερικών συμπτωμάτων μετά το φαγητό, αυτά μπορεί να οφείλονται σε άλλες αιτίες όπως κοιλιακή διαταραχή, αυτοάνοση αντίδραση στη γλουτένη, ή δυσανεξία στη λακτόζη, που προκαλείται από ανεπάρκεια ενός ενζύμου.
3. Γενικά τα συμπτώματα της αλλεργίας μου είναι ήπια. Πόσο σοβαρό είναι αυτό πραγματικά; Η σοβαρότητα μιας αλλεργικής αντίδρασης διαφέρει σημαντικά από το ένα άτομο στο άλλο. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια ή σοβαρά, να διαφέρουν από έκθεση σε έκθεση, να βελτιώνονται ή να χειροτερεύουν ή να μην αλλάζουν με τη πάροδο του χρόνου. Μπορεί να είναι τοπικά ή να καλύπτουν ολόκληρο το σώμα. Παρότι οι περισσότεροι άνθρωποι αντιμετωπίζουν επιτυχώς την αλλεργία τους μπορούν να γίνουν επικίνδυνες για τη ζωή ειδικά οι τροφικές αλλεργίες .
4. Θα υποχωρήσει ποτέ η αλλεργία μου; Παρά το γεγονός ότι τα παιδιά μεγαλώνοντας ξεπερνούν κάποιες αλλεργίες, δεν συμβαίνει το ίδιο με τους ενήλικες. Συνήθως οι αλλεργίες που προκαλούν τις χειρότερες αντιδράσεις, όπως η αναφυλαξία από τα φυστίκια, δεν υποχωρούν. Η αποφυγή του αλλεργιογόνου και γενικά κάθε τυχαίας έκθεσης μπορεί να γίνει ασφαλέστερα με την λήψη φαρμάκων όπως αντιισταμινικά και ενέσιμη αδρεναλίνη. Η ανοσοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των συμπτωμάτων από κάποια αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα που δε μπορούν να αποφευχθούν όπως είναι η γύρη. Αυτή η θεραπεία γίνεται επί χρόνια και σε τακτική βάση αλλά δεν έχει αποτέλεσμα σε τροφικές αλλεργίες.
5. Γιατί ο γιατρός μου συνέστησε να αποφεύγω τα φρέσκα φρούτα, ενώ έχω αλλεργία στη γύρη των δέντρων; Ανάμεσα σε ορισμένα αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα και τις πρωτεΐνες των φρούτων υπάρχουν διασταυρούμενες αντιδράσεις. Το σώμα σας θεωρεί ότι τα φρούτα είναι γύρη και δημιουργούνται έτσι αλλεργικές αντιδράσεις. Αυτή η παθολογική κατάσταση είναι γνωστή ως σύνδρομο στοματικής αλλεργίας. Καθίσταται όλο και πιο συνήθης, αν και στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ήπια με μυρμήγκιασμα στο στόμα ή την αίσθηση κνησμού στο λαιμό.