Περιγραφή
Οι α-δυστρογλυκανοπάθειες, συμπεριλαμβανομένου του συνδρόμου Walker-Warburg, αποτελούν μια ομάδα γενετικών διαταραχών που ανήκουν στο φάσμα των συγγενών μυϊκών δυστροφιών. Χαρακτηρίζονται από δυσλειτουργία στη γλυκοζυλίωση της α-δυστρογλυκάνης, μιας πρωτεΐνης κρίσιμης για τη δομική ακεραιότητα των μυών και του εγκεφάλου. Οι δυστρογλυκανοπάθειες παρουσιάζουν κλινική ετερογένεια, με κύριες εκδηλώσεις στο κεντρικό νευρικό σύστημα και, σπανιότερα, οφθαλμικές παθολογίες. Προκαλούνται από μεταλλάξεις σε 8 γονίδια που κωδικοποιούν ένζυμα γλυκοζυλοτρανσφεράσης ή άλλες βοηθητικές πρωτεΐνες.
Η συγγενής μυϊκή α-δυστρογλυκανοπάθεια περιλαμβάνει καταστάσεις που οφείλονται σε μεταλλάξεις σε διάφορα γονίδια που επηρεάζουν τη γλυκοζυλίωση της α-δυστρογλυκάνης. Η γλυκοζυλίωση είναι η διαδικασία προσθήκης μορίων σακχάρου σε πρωτεΐνες, και οι διαταραχές σε αυτή τη διαδικασία επηρεάζουν την ανάπτυξη των μυών και του εγκεφάλου. Τα κλινικά χαρακτηριστικά μπορεί να περιλαμβάνουν μυϊκή αδυναμία, υποτονία, αναπτυξιακή καθυστέρηση, νοητική υστέρηση και δομικές ανωμαλίες του εγκεφάλου. Η σοβαρότητα των συμπτωμάτων ποικίλλει ευρέως.
Το σύνδρομο Walker-Warburg αποτελεί μια σοβαρότερη μορφή συγγενούς μυϊκής α-δυστρογλυκανοπάθειας, με επιπρόσθετες οφθαλμικές και εγκεφαλικές εκδηλώσεις. Χαρακτηρίζεται από την τριάδα: συγγενής μυϊκή δυστροφία, δομικές ανωμαλίες του εγκεφάλου (συχνά λισσεγκεφαλία τύπου λιθόστρωτου λόγω διαταραχής της νευρωνικής μετανάστευσης) και οφθαλμικές δυσπλασίες (όπως ανωμαλίες αμφιβληστροειδούς και συγγενές γλαύκωμα).
Και οι δύο καταστάσεις κληρονομούνται συνήθως με αυτοσωμικό υπολειπόμενο τρόπο. Ο γενετικός έλεγχος είναι απαραίτητος για τη διάγνωση και τον εντοπισμό των συγκεκριμένων μεταλλάξεων, ενώ η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου μπορεί να αναδείξει δομικές ανωμαλίες. Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία, και η διαχείριση είναι υποστηρικτική, περιλαμβάνοντας φυσικοθεραπεία και εργοθεραπεία. Η πρόγνωση ποικίλλει, με το σύνδρομο Walker-Warburg να έχει γενικά πιο σοβαρή πορεία. Η διεπιστημονική φροντίδα είναι απαραίτητη.
Γενετικά, οι δυστρογλυκανοπάθειες είναι ετερογενείς, με εμπλεκόμενα γονίδια όπως τα POMT1, POMT2, POMGNT1, FKTN, FKRP και LARGE. Οι παθογόνες παραλλαγές μπορεί να εμφανιστούν σε ομοζυγωτία ή σύνθετη ετεροζυγωτία. Τα γονίδια POMT1 και POMT2 εμπλέκονται στα αρχικά στάδια της γλυκοζυλίωσης της α-δυστρογλυκάνης, ενώ το POMGNT1 στο επόμενο. Το γονίδιο FKTN κωδικοποιεί μια πρωτεΐνη που συμμετέχει στη γλυκοζυλίωση της α-δυστρογλυκάνης στο Golgi.
Έχουν εντοπιστεί περίπου 76 μεταλλάξεις στο γονίδιο POMT1, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν διάφορους φαινότυπους δυστρογλυκανοπαθειών, συμπεριλαμβανομένου του συνδρόμου Walker-Warburg (WWS). Οι μεταλλάξεις στο POMT1 αντιπροσωπεύουν το 6.7% έως 45.8% των περιπτώσεων WWS, ανάλογα με τον πληθυσμό.
Η παρούσα εξέταση αναλύει τις 3 συχνότερες παθογόνες μεταλλάξεις του γονιδίου FKRP, τις 3 συχνότερες του γονιδίου FKTN, την 1 συχνότερη του γονιδίου POMGNT1, τις 8 συχνότερες του γονιδίου POMT1 και τις 2 συχνότερες του γονιδίου POMT2. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η μέθοδος αυτή ανιχνεύει μόνο τις συγκεκριμένες, βιβλιογραφικά σημαντικότερες και συχνότερες μεταλλάξεις. Υπάρχει πιθανότητα ύπαρξης άλλων γονιδιακών ή χρωμοσωμικών μεταλλάξεων που δεν ανιχνεύονται με αυτή τη μέθοδο, για τις οποίες μπορεί να απαιτηθούν άλλες τεχνικές, όπως η αλληλούχιση επόμενης γενιάς (NGS).
Πώς γίνεται
Ο γενετικός έλεγχος για τις α-δυστρογλυκανοπάθειες πραγματοποιείται με τη συλλογή γενετικού υλικού από το εσωτερικό των παρειών (με χρήση μπατονέτας). Η διαδικασία μπορεί να γίνει είτε με λήψη του δείγματος σε συνεργαζόμενο διαγνωστικό κέντρο, είτε με αποστολή κιτ συλλογής στο σπίτι και επιστροφή του δείγματος μέσω courier.