Περιγραφή
Η αμυλάση είναι ένα ένζυμο που παράγεται κυρίως στο πάγκρεας και στους σιελογόνους αδένες, με βασική λειτουργία τη διάσπαση των υδατανθράτων σε απλούστερα σάκχαρα, διευκολύνοντας την πέψη. Η ανάλυση των ισοενζύμων της αμυλάσης επιτρέπει την αξιολόγηση της δραστικότητας των δύο κύριων μορφών της: της παγκρεατικής αμυλάσης (τύπου P) και της σιαλικής αμυλάσης (τύπου S). Με τον προσδιορισμό των επιπέδων αυτών των ισοενζύμων στο αίμα, είναι εφικτός ο εντοπισμός της πηγής αυξημένων τιμών αμυλάσης, γεγονός κρίσιμο για τη διάγνωση διαφόρων παθολογικών καταστάσεων, ιδίως εκείνων που αφορούν το πάγκρεας. Η αμυλάση απελευθερώνεται στην κυκλοφορία του αίματος κατά τη διαδικασία της πέψης, με το πάγκρεας να αποτελεί την κύρια πηγή της παγκρεατικής αμυλάσης, η οποία διασπά το άμυλο. Η σιαλική αμυλάση, αν και ξεκινά την πέψη των υδατανθράτων στο στόμα, έχει μικρότερη παρουσία στην κυκλοφορία σε σύγκριση με την παγκρεατική. Όταν αυτά τα ένζυμα απελευθερώνονται στο αίμα λόγω βλάβης ή φλεγμονής των αντίστοιχων αδένων, προκαλούν ανιχνεύσιμη αύξηση των επιπέδων αμυλάσης στον ορό. Η μέτρηση των σχετικών ποσοτήτων παγκρεατικών και σιαλικών ισοενζύμων επιτρέπει τον προσδιορισμό εάν η κατάσταση του ασθενούς σχετίζεται με παγκρεατική νόσο ή άλλες αιτίες αύξησης της αμυλάσης. Ο προσδιορισμός των ισοενζύμων της αμυλάσης στον ορό χρησιμοποιείται για τη διάγνωση και παρακολούθηση παθήσεων του παγκρέατος, όπως οξεία και χρόνια παγκρεατίτιδα, αποφράξεις παγκρεατικών πόρων και όγκους του παγκρέατος. Σε οξεία παγκρεατίτιδα, τα επίπεδα αμυλάσης ορού μπορεί να αυξηθούν σημαντικά, υποδηλώνοντας φλεγμονή ή βλάβη του παγκρέατος. Αυξημένα επίπεδα αμυλάσης, ειδικά όταν συνυπάρχουν με αυξημένα επίπεδα λιπάσης, αποτελούν ισχυρή ένδειξη παγκρεατικής δυσλειτουργίας. Αντίθετα, η αύξηση της σιαλικής αμυλάσης υποδηλώνει προβλήματα στους σιελογόνους αδένες, όπως λοιμώξεις, απόφραξη πόρων ή φλεγμονή. Πέρα από τις διαταραχές του παγκρέατος και των σιελογόνων αδένων, η εξέταση των ισοενζύμων της αμυλάσης μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό άλλων καταστάσεων που επηρεάζουν τα επίπεδα των ενζύμων. Για παράδειγμα, κοιλιακές παθήσεις όπως πεπτικά έλκη, χολολιθίαση ή εντερικές διατρήσεις μπορεί να προκαλέσουν αυξημένα επίπεδα αμυλάσης. Η νεφρική νόσος αποτελεί επίσης πιθανή αιτία, καθώς η μειωμένη νεφρική λειτουργία μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη κάθαρση της αμυλάσης από την κυκλοφορία του αίματος.
Πώς γίνεται
Η μέτρηση των ισοενζύμων αμυλάσης πραγματοποιείται μέσω αιμοληψίας. Δεν απαιτείται προηγούμενη νηστεία.