Περιγραφή
Η ανίχνευση αντιπυρηνικών αντισωμάτων (ΑΝΑ) αποτελεί βασικό διαγνωστικό εργαλείο για την αξιολόγηση ασθενών με υποψία αυτοάνοσης νόσου. Τα ΑΝΑ είναι αντισώματα που στρέφονται εναντίον συστατικών του κυτταρικού πυρήνα, οδηγώντας στην ανάπτυξη αυτοάνοσων παθήσεων. Η εξέταση αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τον αποκλεισμό του συστηματικού ερυθηματώδους λύκου (ΣΕΛ), καθώς το 95-99% των ασθενών με ΣΕΛ παρουσιάζουν θετικά ΑΝΑ. Με τη μέθοδο του έμμεσου ανοσοφθορισμού, παρατηρούνται διάφορα πρότυπα φθορισμού (π.χ., ομοιογενές, περιφερικό, στικτό, πυρηνίσκου, κεντρομεριδιακό, διάχυτο), τα οποία παρέχουν ενδείξεις για συγκεκριμένες αυτοάνοσες καταστάσεις. Αυξημένα επίπεδα ΑΝΑ μπορεί να παρατηρηθούν σε βακτηριακή ενδοκαρδίτιδα, χρόνια αυτοάνοση ηπατίτιδα, κίρρωση, νόσο του συνδετικού ιστού, δερματομυοσίτιδα, δισκοειδή ερυθηματώδη λύκο, φαρμακευτικό λύκο, λοιμώδη μονοπυρήνωση, λευχαιμία, κακοήθειες (ιδίως λεμφώματα), μικτή νόσο του συνδετικού ιστού, βαριά μυασθένεια, πολυμυοσίτιδα, σύνδρομο Raynaud, ρευματοειδή αρθρίτιδα, σκληρόδερμα, σύνδρομο Sjogren, συστηματικό ερυθηματώδη λύκο και φυματίωση. Ορισμένα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν ψευδώς θετικά αποτελέσματα, όπως η ακεταζολαμίδη, καρβιντόπα, χλωροθειαζίδη, χλωροπρομαζίνη, κλοφιβράτη, αιθοσουξιμίδη, άλατα χρυσού, γκριζεοφουλβίνη, υδραλαζίνη, ισονιαζίδη, λίθιο, μεθυλντόπα, από του στόματος αντισυλληπτικά, πενικιλίνη, φαινυλβουταζόνη, φαινυτοΐνη, πριμιδόνη, προκαϊναμίδη, προπυλθειουρακίλη, κινιδίνη, ρεζερπίνη, στρεπτομυκίνη, σουλφοναμίδες, τετρακυκλίνες και θειαζιδικά διουρητικά. Αντίθετα, τα στεροειδή μπορεί να οδηγήσουν σε ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα.
Κλινική σημασία
Αυτή η εξέταση διενεργείται για την αξιολόγηση και διάγνωση αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και η πολυμυοσίτιδα. Συνιστάται όταν ο ιατρός υποπτεύεται την ύπαρξη αυτοάνοσης διαταραχής, βάσει των κλινικών συμπτωμάτων του ασθενούς. Απαιτείται δείγμα αίματος από φλέβα του χεριού.
Τι ελέγχει η εξέταση
Η δοκιμασία ΑΝΑ ανιχνεύει την παρουσία αντιπυρηνικών αντισωμάτων στο αίμα. Τα ΑΝΑ είναι αυτοαντισώματα που παράγονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα αδυνατεί να διακρίνει μεταξύ των δικών του κυττάρων και των ξένων εισβολέων, επιτιθέμενο στα κύτταρα του ίδιου του οργανισμού. Αυτό οδηγεί σε φλεγμονή ιστών και οργάνων, πόνο στις αρθρώσεις και τους μύες, καθώς και κόπωση. Η παρουσία ΑΝΑ υποδηλώνει αυτοάνοση διεργασία και συνδέεται με διάφορες αυτοάνοσες παθήσεις, κυρίως με τον συστηματικό ερυθηματώδη λύκο. Το δείγμα συλλέγεται με αιμοληψία από φλέβα του χεριού. Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία για την εξέταση, αλλά είναι σημαντικό να ενημερώσετε τον ιατρό σας για τυχόν φάρμακα που λαμβάνετε, καθώς μπορεί να επηρεάσουν τα αποτελέσματα.
Η εξέταση
Η εξέταση ΑΝΑ χρησιμοποιείται για τον έλεγχο αυτοάνοσων νοσημάτων και αποτελεί βασικό διαγνωστικό εργαλείο για τον συστηματικό ερυθηματώδη λύκο (ΣΕΛ). Συχνά συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις αυτοαντισωμάτων ή δείκτες φλεγμονής, όπως η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ) και η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP), για την πληρέστερη αξιολόγηση. Ζητείται όταν ο ασθενής παρουσιάζει συμπτώματα συμβατά με ΣΕΛ ή άλλη αυτοάνοση διαταραχή, όπως χαμηλό πυρετό, αρθραλγίες, κόπωση ή ανεξήγητα εξανθήματα. Επίσης, μπορεί να ζητηθεί σε ασθενείς με ήδη διαγνωσμένη αυτοάνοση νόσο, εάν υπάρχει υποψία ανάπτυξης επιπρόσθετης. Τα αποτελέσματα των ΑΝΑ αναφέρονται ως τίτλος, με χαμηλούς τίτλους να θεωρούνται αρνητικοί και αυξημένους (π.χ., 1:320) να υποδηλώνουν θετικότητα. Με τον έμμεσο ανοσοφθορισμό, παρατηρούνται διάφορα πρότυπα φθορισμού (π.χ., ομοιογενές, στικτό, πυρηνικό, περιφερικό), τα οποία συσχετίζονται με συγκεκριμένες αυτοάνοσες παθήσεις. Ένα θετικό αποτέλεσμα ΑΝΑ υποδηλώνει την πιθανότητα αυτοάνοσης νόσου, αλλά απαιτούνται περαιτέρω ειδικές εξετάσεις για την οριστική διάγνωση. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι θετικά ΑΝΑ μπορεί να παρατηρηθούν και σε υγιή άτομα, ιδίως με την αύξηση της ηλικίας, ή πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων. Περίπου το 95% των ασθενών με ΣΕΛ έχουν θετικά ΑΝΑ. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εξέταση για αντισώματα έναντι διπλής έλικας DNA (anti-dsDNA) και anti-SM μπορεί να επιβεβαιώσει τη διάγνωση του ΣΕΛ. Θετικά ΑΝΑ μπορεί επίσης να υποδηλώνουν φαρμακευτικό λύκο, ο οποίος σχετίζεται με αντισώματα έναντι ιστονών. Άλλες καταστάσεις με θετικά ΑΝΑ περιλαμβάνουν το σύνδρομο Sjögren (40-70% των ασθενών), το σκληρόδερμα (60-90% των ασθενών), τη νόσο Raynaud, τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, τη δερματομυοσίτιδα και τη μικτή νόσο του συνδετικού ιστού. Η διάγνωση βασίζεται στον συνδυασμό των εργαστηριακών αποτελεσμάτων, των κλινικών συμπτωμάτων και του ιστορικού του ασθενούς. Ένα αρνητικό αποτέλεσμα ΑΝΑ καθιστά απίθανη τη διάγνωση ΣΕΛ και συνήθως δεν απαιτείται άμεση επανάληψη της εξέτασης, αν και μπορεί να επανεξεταστεί στο μέλλον λόγω της επεισοδιακής φύσης των αυτοάνοσων νοσημάτων. Ορισμένα φάρμακα, λοιμώξεις και άλλες καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν ψευδώς θετικά ΑΝΑ. Περίπου 3-5% των Καυκάσιων και 10-37% των ατόμων άνω των 65 ετών μπορεί να έχουν θετικά ΑΝΑ χωρίς κλινική σημασία. Ο φαρμακευτικός λύκος, που προκαλείται από φάρμακα όπως η υδραλαζίνη, ισονιαζίδη, προκαιναμίδη και ορισμένα αντιεπιληπτικά, συνήθως υποχωρεί με τη διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής.
Πώς γίνεται
Η εξέταση για αντιπυρηνικά αντισώματα πραγματοποιείται με τη λήψη δείγματος φλεβικού αίματος. Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία, όπως νηστεία.
Προετοιμασία
Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία πριν την εξέταση. Ωστόσο, είναι σημαντικό να ενημερώσετε τον θεράποντα ιατρό σας για τυχόν φαρμακευτική αγωγή που λαμβάνετε, καθώς ορισμένα φάρμακα ενδέχεται να επηρεάσουν τα αποτελέσματα.
Συχνές ερωτήσεις
- Γιατί ονομάζεται «αντιπυρηνικό αντίσωμα;
- Ο γιατρός μου είπε ότι η εξέταση μου για ΑΝΑ είναι θετική αλλά δε είναι σίγουρος αν έχω λύκο. Πώς μπορεί να συμβαίνει αυτό ;
- Είναι ο ΣΕΛ το ίδιο με το λύκο;
- Γιατί ονομάζεται «αντιπυρηνικό αντίσωμα; Τα ANA είναι αυτοαντισώματα που κατευθύνονται κατά ορισμένων συστατικών που βρίσκονται στον πυρήνα (κέντρο) του κυττάρου. [ Back to top ]
- Ο γιατρός μου είπε ότι η εξέταση μου για ΑΝΑ είναι θετική αλλά δε είναι σίγουρος αν έχω λύκο. Πώς μπορεί να συμβαίνει αυτό; Θετικά ΑΝΑ σημαίνουν ότι έχετε υψηλότερη από τη «φυσιολογική» συγκέντρωση αυτών των αντισωμάτων. Αυτό είναι ένα από τα εργαλεία διάγνωσης του λύκου καθώς και αρκετών άλλων αυτοανόσων νοσημάτων, και έτσι θετικό αποτέλεσμα μπορεί να σχετίζεται με λύκο ή άλλο νόσημα. Ή μπορεί απλά να έχετε υψηλότερη από τη φυσιολογική συγκέντρωση αυτών των αυτοαντισωμάτων, που μπορεί να μην έχουν επίδραση στην υγεία σας. Ακόμη και μεταξύ ατόμων με λύκο, αυτά τα αποτελέσματα μπορεί να έχουν μεγάλο εύρος. Κάποιο άτομο μπορεί να είναι σε ύφεση με κάποιο τίτλο ANA ενώ ένα άλλο μπορεί να είναι σοβαρά άρρωστο με τον ίδιο τίτλο. Τα αυτοάνοσα νοσήματα έχουν συχνά συστηματική επίδραση στον οργανισμό και είναι πολύ πολύπλοκα εκ φύσεως. Η σημασία αυτών των αποτελεσμάτων για σας είναι δουλειά του γιατρού σας. Και ο γιατρός σας μπορεί να χρειασθεί να συγκρίνει τα αποτελέσματα της εξέτασής σας καθώς και τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων σας για κάποιο χρονικό διάστημα για να καταλήξει σε οριστική διάγνωση. Αυτός ο πρόσθετος χρόνος μπορεί επίσης να επιτρέψει στο γιατρό σας να αποκλείσει άλλες πιθανές αιτίες για τα συμπτώματά σας. [ Back to top ]
- Είναι ο ΣΕΛ το ίδιο με το λύκο; Υπάρχουν στην πραγματικότητα αρκετές μορφές λύκου. Ο ΣΕΛ είναι η μορφή στην οποία πιο συχνά αναφέρεται κανείς όταν μιλάει για το «λύκο». Συσηματικός λύκος σημαίνει ότι μπορεί να προσβάλει σχεδόν κάθε όργανο και σύστημα στον οργανισμό σας. Αυτή είναι η πιο σοβαρή μορφή. Υπάρχουν άλλες μορφές λύκου που περιορίζονται κύρια στο δέρμα, και τα συμπτώματά τους περιλαμβάνουν εξανθήματα που μπορεί να βρεθούν σε πολλά σχήματα και θέσεις του οργανισμού. Εξάνθημα με σχήμα πεταλούδας βρίσκεται συχνά πάνω ή κοντά στο πρόσωπο.