Περιγραφή
Το αντιμόνιο (Sb) είναι ένα αργυρόλευκο μέταλλο που απαντάται φυσικά στον φλοιό της γης. Αν και εύθραυστο στην καθαρή του μορφή, χρησιμοποιείται ευρέως σε κράματα για την παραγωγή μπαταριών μολύβδου, συγκολλήσεων, μεταλλικών σωλήνων και ρουλεμάν. Το οξείδιο του αντιμονίου προστίθεται σε υφάσματα και πλαστικά ως επιβραδυντικό φλόγας, ενώ βρίσκει εφαρμογή σε χρώματα, κεραμικά, πυροτεχνήματα και επιστρώσεις επιφανειών. Η έκθεση στο αντιμόνιο είναι καθημερινή για τον γενικό πληθυσμό μέσω τροφίμων, νερού και αέρα, λόγω της φυσικής του παρουσίας στο περιβάλλον. Υψηλότερες συγκεντρώσεις μπορεί να παρατηρηθούν κοντά σε βιομηχανικές περιοχές (χυτήρια, εργοστάσια καύσης άνθρακα, αποτεφρωτήρες) ή σε μολυσμένες περιοχές. Εργαζόμενοι σε βιομηχανίες που επεξεργάζονται ή χρησιμοποιούν αντιμόνιο διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο έκθεσης. Η εισπνοή υψηλών δόσεων αντιμονίου για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό στα μάτια και τους πνεύμονες, καρδιοπνευμονικά προβλήματα, γαστρικούς πόνους, έλκη, διάρροια και εμετό. Μελέτες σε πειραματόζωα έχουν δείξει ότι η οξεία έκθεση σε πολύ υψηλές δόσεις μπορεί να είναι θανατηφόρα, ενώ η χρόνια έκθεση, ακόμη και σε χαμηλές δόσεις, μπορεί να οδηγήσει σε βλάβες στους πνεύμονες, την καρδιά, το ήπαρ, τους νεφρούς, ερεθισμό των ματιών, τριχόπτωση και προβλήματα γονιμότητας. Η κατάποση μεγάλων δόσεων προκαλεί εμετό, ενώ μακροχρόνια κατάποση σε πειραματόζωα έχει συσχετιστεί με ηπατικές βλάβες και αλλαγές στα κύτταρα του αίματος. Το αντιμόνιο μπορεί επίσης να προκαλέσει δερματικό ερεθισμό σε επαφή. Ιστορικά, έχει χρησιμοποιηθεί ως φάρμακο για τη θεραπεία της λεϊσμανίασης. Αποβάλλεται από τον οργανισμό κυρίως μέσω των ούρων. Πηγές έκθεσης μπορεί να αποτελούν και τα πλαστικά δοχεία (PET) για νερό, αναψυκτικά και χυμούς, καθώς ενώσεις του αντιμονίου χρησιμοποιούνται ως καταλύτες στην παραγωγή τους. Χηλικοί παράγοντες όπως το DMPS και το DMSA χρησιμοποιούνται για την κινητοποίηση και αποβολή βαρέων μετάλλων, συμπεριλαμβανομένου του αντιμονίου, από τον οργανισμό. Το DMPS είναι αποτελεσματικό στην αποβολή βισμουθίου, υδραργύρου, χαλκού, μολύβδου, αρσενικού, αντιμονίου, νικελίου, κασσίτερου, βολφραμίου και χρυσού, ενώ το DMSA χρησιμοποιείται σε δοκιμασίες πρόκλησης και αποτοξίνωσης από μόλυβδο, υδράργυρο και άλλα μέταλλα με σουλφυδρύλιο. Η μέτρηση των μετάλλων πραγματοποιείται με τη μέθοδο ICP-MS (Φασματομετρία Μάζας σε Επαγωγικά Συζευγμένο Πλάσμα Αργού), η οποία προσφέρει υψηλή ευαισθησία και ακρίβεια για την ταυτόχρονη ανίχνευση πολλών μετάλλων σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις.
Πώς γίνεται
Η ανάλυση του αντιμονίου (Sb) πραγματοποιείται με τη λήψη δείγματος αίματος.