Κλινική σημασία
Η εξέταση αυτή διενεργείται για την αξιολόγηση του κινδύνου ανάπτυξης καρδιαγγειακής νόσου (CVD). Ενδείκνυται σε άτομα με προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό καρδιακής νόσου ή/και υπερλιπιδαιμίας, όταν ο ιατρός επιθυμεί να προσδιορίσει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση της ανταπόκρισης σε θεραπεία για υπερλιπιδαιμία ή για τη διάγνωση σπάνιων ανεπαρκειών της Apo B. Το δείγμα λαμβάνεται με αιμοληψία από φλέβα του χεριού. Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία, αλλά συχνά ζητείται νηστεία 12 ωρών, καθώς η εξέταση συνήθως συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις λιπιδίων που την απαιτούν.
Τι ελέγχει η εξέταση
Η εξέταση προσδιορίζει την ποσότητα της απολιποπρωτεΐνης Β (Apo B) στο αίμα. Οι απολιποπρωτεΐνες είναι τα πρωτεϊνικά συστατικά των λιποπρωτεϊνών, συμπλεγμάτων που μεταφέρουν λιπίδια στην κυκλοφορία, παρέχοντας δομική ακεραιότητα και προστατεύοντας τα υδρόφοβα λιπίδια. Υπάρχουν δύο τύποι Apo B: η Apo B-100, που παράγεται στο ήπαρ, και η Apo B-48, που παράγεται στο έντερο. Η Apo B-48 είναι βασικό συστατικό των χυλομικρών, οι οποίες μεταφέρουν τα διαιτητικά λίπη από το έντερο στο ήπαρ. Στο ήπαρ, τα λιπίδια ανασυνδυάζονται με την Apo B-100 για να σχηματίσουν τις VLDL (πολύ χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες), πλούσιες σε τριγλυκερίδια. Στην κυκλοφορία, η λιποπρωτεϊνική λιπάση (LPL) αφαιρεί τριγλυκερίδια από τις VLDL, μετατρέποντάς τες αρχικά σε IDL (ενδιάμεσης πυκνότητας λιποπρωτεΐνες) και στη συνέχεια σε LDL («κακή» χοληστερόλη). Κάθε σωματίδιο VLDL περιέχει ένα μόριο Apo B-100, το οποίο διατηρείται κατά τη μετατροπή σε LDL. Η Apo B-100 αναγνωρίζεται από υποδοχείς σε πολλά κύτταρα, προάγοντας την πρόσληψη χοληστερόλης. Η χοληστερόλη που μεταφέρεται από την LDL και την Apo B-100 είναι απαραίτητη για τις κυτταρικές μεμβράνες, την παραγωγή ορμονών και στεροειδών. Ωστόσο, η περίσσεια LDL μπορεί να οδηγήσει σε εναπόθεση πλακών στα τοιχώματα των αρτηριών (αθηροσκλήρωση), αυξάνοντας τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής. Η εξέταση LDL-C, συνήθως υπολογιζόμενη, είναι λιγότερο αξιόπιστη σε υψηλά τριγλυκερίδια, ενώ ορισμένα εργαστήρια μετρούν την LDL-C απευθείας. Οι συνήθεις εργαστηριακές μετρήσεις Apo B αφορούν την Apo B-100. Πολλοί ειδικοί πιστεύουν ότι τα επίπεδα Apo B μπορεί να αποτελούν καλύτερο δείκτη καρδιαγγειακού κινδύνου από την LDL-C, αν και αυτό παραμένει υπό συζήτηση. Η κλινική χρησιμότητα της Apo B, όπως και άλλων νέων δεικτών, δεν έχει ακόμη πλήρως τεκμηριωθεί. Το δείγμα λαμβάνεται με αιμοληψία από φλέβα του χεριού. Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία, αλλά συχνά ζητείται νηστεία 12 ωρών, καθώς η εξέταση συνήθως συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις λιπιδίων που την απαιτούν.
Η εξέταση
Η εξέταση Apo B χρησιμοποιείται, σε συνδυασμό με άλλες εξετάσεις λιπιδίων, για την εκτίμηση του κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου (CVD). Δεν αποτελεί εξέταση γενικού πληθυσμιακού ελέγχου, αλλά ενδείκνυται σε άτομα με οικογενειακό ή προσωπικό ιστορικό καρδιακής νόσου ή/και υπερλιπιδαιμίας. Μπορεί να διενεργηθεί για τη διερεύνηση της αιτίας υπερλιπιδαιμίας, ιδιαίτερα όταν τα αυξημένα τριγλυκερίδια καθιστούν αναξιόπιστο τον υπολογισμό της LDL χοληστερόλης. Ο ιατρός μπορεί επίσης να ζητήσει την Apo A-I (σχετιζόμενη με την HDL) και την Apo B για τον υπολογισμό της αναλογίας Apo B/Apo A-I, η οποία χρησιμοποιείται εναλλακτικά της αναλογίας ολικής χοληστερόλης/HDL για την αξιολόγηση του κινδύνου CVD. Τα επίπεδα Apo B μπορούν να παρακολουθούνται για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της λιπιδικής θεραπείας, ως εναλλακτική της μη-HDL-C (ολική χοληστερόλη μείον HDL). Σε σπάνιες περιπτώσεις, η εξέταση Apo B μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση γενετικών διαταραχών που προκαλούν υπερ- ή υποπαραγωγή Apo B. Η Apo B μπορεί να μετρηθεί, μαζί με την Apo A-I ή άλλες εξετάσεις λιπιδίων, όταν ο ιατρός αξιολογεί τον κίνδυνο CVD σε άτομα με προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό καρδιακής νόσου ή/και υπερλιπιδαιμίας, ειδικά σε περιπτώσεις σημαντικά αυξημένων τριγλυκεριδίων. Επίσης, χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση ασθενών υπό θεραπεία για υπερλιπιδαιμία. Αυξημένα επίπεδα Apo B υποδηλώνουν αυξημένα επίπεδα LDL-C και μη-HDL-C, και συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο CVD. Η αύξηση μπορεί να οφείλεται σε διατροφή πλούσια σε λιπαρά ή μειωμένη κάθαρση της LDL από το αίμα. Γενετικές διαταραχές, όπως η οικογενής συνδυασμένη υπερλιπιδαιμία, μπορούν να προκαλέσουν μη φυσιολογικά επίπεδα Apo B. Η αβηταλιποπρωτεϊναιμία είναι μια σπάνια γενετική πάθηση που οδηγεί σε χαμηλά επίπεδα Apo B. Άλλες δευτεροπαθείς αιτίες αυξημένων επιπέδων Apo B περιλαμβάνουν: διαβήτη, χρήση φαρμάκων (ανδρογόνα, βήτα-αναστολείς, διουρητικά, προγεστίνες), υποθυρεοειδισμό, νεφρωσικό σύνδρομο, εγκυμοσύνη. Μειωμένα επίπεδα Apo B μπορεί να οφείλονται σε: χρήση φαρμάκων (οιστρογόνα, στατίνες, νικοτινικό οξύ, θυροξίνη), υπερθυρεοειδισμό, κακή διατροφή, σύνδρομο Reye, απώλεια βάρους, σοβαρή ασθένεια, χειρουργείο, κίρρωση. Ένας αυξημένος λόγος Apo B/Apo A-I μπορεί να υποδηλώνει υψηλό κίνδυνο CVD. Ορισμένες αυξήσεις της Apo B-100 (και LDL-C) οφείλονται σε μεταλλάξεις του γονιδίου Apo B ή σε δυσλειτουργίες των LDL υποδοχέων, οδηγώντας σε συσσώρευση LDL στην κυκλοφορία και αυξημένο κίνδυνο καρδιακής νόσου.
Προετοιμασία
Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία. Ωστόσο, επειδή συχνά συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις λιπιδίων που απαιτούν νηστεία, ενδέχεται να ζητηθεί 12ωρη νηστεία.