Περιγραφή
Η στρεπτολυσίνη-Ο είναι ένα τοξικό ένζυμο που παράγεται από τους β-αιμολυτικούς στρεπτόκοκκους της ομάδας Α. Ως απάντηση στην παρουσία αυτού του ξένου ενζύμου, ο ανθρώπινος οργανισμός παράγει ειδικά αντισώματα. Αυτά τα αντισώματα εμφανίζονται 7 έως 10 ημέρες μετά την οξεία στρεπτοκοκκική λοίμωξη και τα επίπεδά τους συνεχίζουν να αυξάνονται για 2 έως 4 εβδομάδες. Συνήθως, τα επίπεδα της αντιστρεπτολυσίνης-Ο (ASTO) επανέρχονται στα προ-λοιμώδη επίπεδα εντός 6 έως 12 μηνών. Η εξέταση ASTO (ή ASO) ανιχνεύει αυτά τα αντισώματα. Η ανίχνευση θετικών αντισωμάτων υποδηλώνει πρόσφατη ή παρελθούσα στρεπτοκοκκική λοίμωξη. Περισσότερο από το 80% των ασθενών με οξύ ρευματικό πυρετό και το 95% των ασθενών με οξεία μεταστρεπτοκοκκική σπειραματονεφρίτιδα εμφανίζουν αυξημένα επίπεδα ASTO. Ωστόσο, σε δερματικές στρεπτοκοκκικές λοιμώξεις, τα επίπεδα ASTO συνήθως δεν αυξάνονται σημαντικά. Η μέτρηση της αντιστρεπτολυσίνης-Ο θεωρείται λιγότερο ευαίσθητη από τον έλεγχο της αντι-DNase Β. Όταν και οι δύο εξετάσεις διενεργούνται ταυτόχρονα σε δείγματα αίματος, μπορούν να ανιχνεύσουν το 95% των στρεπτοκοκκικών λοιμώξεων. Η μέτρηση της ASTO είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τη διάγνωση του ρευματικού πυρετού και της μεταστρεπτοκοκκικής σπειραματονεφρίτιδας, δύο παθήσεων που αποτελούν επιπλοκές λοιμώξεων από β-αιμολυτικό στρεπτόκοκκο της ομάδας Α. Η μέτρηση της ASTO δεν μπορεί να προβλέψει την εμφάνιση επιπλοκών μετά από στρεπτοκοκκική λοίμωξη, ούτε τη σοβαρότητα της νόσου. Πιθανές ερμηνείες παθολογικών τιμών: Αύξηση: Ρευματικός πυρετός, μεταστρεπτοκοκκική ενδοκαρδίτιδα, μεταστρεπτοκοκκική σπειραματονεφρίτιδα, οστρακιά. Μείωση: Λήψη αντιβιοτικών, κορτικοστεροειδών.
Κλινική σημασία
Γιατί διενεργείται αυτή η εξέταση; Η εξέταση αυτή βοηθά στον προσδιορισμό πρόσφατης λοίμωξης από στρεπτόκοκκο της ομάδας Α και στη διάγνωση μεταστρεπτοκοκκικών επιπλοκών, όπως ο ρευματικός πυρετός και η σπειραματονεφρίτιδα. Πότε πρέπει να ζητείται η εξέταση; Η εξέταση ενδείκνυται όταν ο ασθενής παρουσιάζει συμπτώματα όπως πυρετό, πόνο στο στήθος, κόπωση, δύσπνοια, οίδημα ή άλλα σημεία που υποδηλώνουν ρευματικό πυρετό ή σπειραματονεφρίτιδα, ειδικά αν υπήρξε πρόσφατο ιστορικό πονόλαιμου χωρίς επιβεβαιωμένη στρεπτοκοκκική λοίμωξη. Απαιτούμενο δείγμα: Δείγμα αίματος λαμβάνεται από φλέβα του χεριού. Χρειάζεται προετοιμασία; Όχι.
Τι ελέγχει η εξέταση
Τι ανιχνεύεται; Η εξέταση μετρά την ποσότητα της αντιστρεπτολυσίνης Ο (ASO) στο αίμα. Η ASO είναι ένα αντίσωμα που παράγεται έναντι της στρεπτολυσίνης Ο, μιας τοξίνης που παράγεται από τους στρεπτόκοκκους της ομάδας Α. Η ASO και η αντι-DNase B είναι τα πιο συχνά αντισώματα που παράγονται από το ανοσοποιητικό σύστημα ως απάντηση σε στρεπτοκοκκική λοίμωξη ομάδας Α. Ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α (Streptococcus pyogenes) είναι το βακτήριο που προκαλεί στρεπτοκοκκικές λοιμώξεις του φάρυγγα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι λοιμώξεις αυτές εντοπίζονται, αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά και θεραπεύονται. Ωστόσο, όταν μια στρεπτοκοκκική λοίμωξη δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα, δεν αντιμετωπίζεται ή αντιμετωπίζεται ανεπαρκώς, μπορεί να οδηγήσει σε μεταστρεπτοκοκκικές επιπλοκές, όπως ο ρευματικός πυρετός και η σπειραματονεφρίτιδα, ιδιαίτερα σε μικρά παιδιά. Αυτές οι δευτερογενείς καταστάσεις έχουν μειωθεί σημαντικά στις ΗΠΑ λόγω των τακτικών ελέγχων για στρεπτόκοκκο, αλλά εξακολουθούν να εμφανίζονται. Μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα όπως πυρετό, κόπωση, δύσπνοια, αίσθημα παλμών, μειωμένη παραγωγή ούρων και αιματουρία. Επίσης, μπορεί να οδηγήσουν σε καρδιακά προβλήματα ή οξεία νεφρική δυσλειτουργία, οίδημα των κάτω άκρων και υπέρταση. Επειδή αυτά τα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται και σε άλλες παθήσεις, η εξέταση ASO μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να διαπιστωθεί αν οφείλονται σε πρόσφατη στρεπτοκοκκική λοίμωξη ομάδας Α. Πώς συλλέγεται το δείγμα για την εξέταση; Δείγμα αίματος λαμβάνεται με φλεβοκέντηση από το χέρι. Είναι απαραίτητη κάποια προετοιμασία για να εξασφαλιστεί η ποιότητα του δείγματος; Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία.
Η εξέταση
Πώς χρησιμοποιείται; Η εξέταση ASO ζητείται είτε μόνη της είτε σε συνδυασμό με την αντι-DNase B για τη διάγνωση πρόσφατης στρεπτοκοκκικής λοίμωξης. Αν και οι περισσότερες στρεπτοκοκκικές λοιμώξεις αντιμετωπίζονται επιτυχώς με αντιβιοτικά, σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν εμφανή συμπτώματα ή η θεραπεία είναι ανεπαρκής, μπορεί να εμφανιστούν μεταστρεπτοκοκκικές επιπλοκές, όπως ο ρευματικός πυρετός και η σπειραματονεφρίτιδα, κυρίως σε παιδιά. Συνεπώς, η εξέταση μπορεί να ζητηθεί εάν ένα άτομο παρουσιάζει συμπτώματα που υποδηλώνουν αυτές τις επιπλοκές και έχει ιστορικό πρόσφατου πονόλαιμου ή επιβεβαιωμένης στρεπτοκοκκικής λοίμωξης. Σήμερα, η συχνότητα των μεταστρεπτοκοκκικών επιπλοκών έχει μειωθεί στις ΗΠΑ, όπως και η χρήση της εξέτασης ASO. Πότε ζητείται; Η εξέταση ASO ζητείται όταν ο γιατρός υποψιάζεται ότι τα συμπτώματα του ασθενούς οφείλονται σε προηγούμενη στρεπτοκοκκική λοίμωξη. Συνήθως ζητείται εβδομάδες μετά από πονόλαιμο ή δερματικές λοιμώξεις. Μπορεί να ζητηθεί δύο φορές, με διαφορά 10-14 ημερών, για να εκτιμηθεί η μεταβολή των επιπέδων των αντισωμάτων. Τα συμπτώματα του ρευματικού πυρετού περιλαμβάνουν: Πυρετό. Διόγκωση και πόνο σε πολλαπλές αρθρώσεις (αστραγάλους, γόνατα, αγκώνες, καρπούς), μερικές φορές μετακινούμενο. Μικρά, ανώδυνα οζίδια κάτω από το δέρμα. Γρήγορες, ακούσιες κινήσεις (χορεία του Sydenham). Δερματικό εξάνθημα. Φλεγμονή της καρδιάς (καρδίτιδα), η οποία μπορεί να είναι ασυμπτωματική ή να προκαλέσει δύσπνοια, αίσθημα παλμών ή πόνο στο στήθος. Τα συμπτώματα της σπειραματονεφρίτιδας περιλαμβάνουν: Κόπωση, μειωμένη ενέργεια. Μειωμένη παραγωγή ούρων. Αιματουρία. Εξάνθημα. Πόνο στις αρθρώσεις. Οίδημα. Υψηλή αρτηριακή πίεση. Ωστόσο, αυτά τα συμπτώματα μπορεί να παρατηρηθούν και σε άλλες καταστάσεις. Η εξέταση μπορεί να εκτελεστεί δύο φορές, με δείγματα που συλλέγονται σε διάστημα δύο εβδομάδων, για να προσδιοριστεί ο τίτλος της ASO σε οξεία φάση και σε φάση ανάρρωσης, ώστε να εκτιμηθεί αν το επίπεδο των αντισωμάτων αυξάνεται, μειώνεται ή παραμένει σταθερό. Τι σημαίνει το αποτέλεσμα; Τα αντισώματα ASO παράγονται περίπου μία εβδομάδα έως ένα μήνα μετά την αρχική στρεπτοκοκκική λοίμωξη. Τα επίπεδα της ASO κορυφώνονται περίπου 4 έως 6 εβδομάδες μετά την έναρξη της νόσου και στη συνέχεια μειώνονται, παραμένοντας ανιχνεύσιμα για αρκετούς μήνες μετά την αντιμετώπιση της λοίμωξης. Εάν η εξέταση είναι αρνητική ή εάν η ASO είναι παρούσα σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις, τότε είναι πιθανό ότι το άτομο δεν είχε πρόσφατη στρεπτοκοκκική λοίμωξη. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα εάν ένα δεύτερο δείγμα, που λαμβάνεται 10 έως 14 ημέρες αργότερα, είναι επίσης αρνητικό ή με χαμηλά επίπεδα ASO, και εάν η εξέταση αντι-DNase B είναι επίσης αρνητική. Ένα μικρό ποσοστό ατόμων με μεταστρεπτοκοκκικές επιπλοκές δεν θα εμφανίσει αυξημένα επίπεδα ASO. Εάν το επίπεδο της ASO είναι υψηλό ή αυξάνεται, τότε είναι πιθανή μια πρόσφατη στρεπτοκοκκική λοίμωξη. Επίπεδα ASO που αρχικά είναι υψηλά και στη συνέχεια μειώνονται υποδηλώνουν την ύπαρξη της λοίμωξης και την πιθανή θεραπεία της. Η δοκιμασία ASO δεν μπορεί να προβλέψει την εμφάνιση επιπλοκών μετά από στρεπτοκοκκική λοίμωξη, ούτε να προβλέψει το είδος ή τη σοβαρότητα της νόσου. Ωστόσο, σε περίπτωση συμπτωμάτων ρευματικού πυρετού ή σπειραματονεφρίτιδας, τα υψηλά επίπεδα ASO μπορούν να συμβάλουν στην επιβεβαίωση της διάγνωσης. Υπάρχει κάτι άλλο που πρέπει να γνωρίζω; Ορισμένα αντιβιοτικά και κορτικοστεροειδή μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα των αντισωμάτων ASO.
Πώς γίνεται
Η μέτρηση της Αντιστρεπτολυσίνης-O (ASTO) πραγματοποιείται με ανάλυση δείγματος αίματος. Δεν απαιτείται προηγούμενη νηστεία.
Προετοιμασία
Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία πριν την αιμοληψία.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί η δοκιμασία ASO να χρησιμοποιηθεί για την διάγνωση του στρεπτόκοκκου; Η καλλιέργεια ή η ταχεία εξέταση είναι η καλύτερη μέθοδος για την διάγνωση της στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας. Είναι σημαντικό η στρεπτοκοκκική λοίμωξη στο λαιμό να εντοπιστεί και να αντιμετωπιστεί αμέσως για να αποφευχθούν επιπλοκές και η μετάδοση της μόλυνσης σε άλλους. Δεδομένου ότι δεν εμφανίζονται ανιχνεύσιμα επίπεδα ASO για τουλάχιστον μία εβδομάδα, δεν χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση της οξείας λοίμωξης. Αν έχω διαγνωστεί με στρεπτόκοκκο, μία δοκιμασία ASO γίνεται πάντα; Όχι. Σε γενικές γραμμές, η δοκιμασία ASO εκτελείται μόνο όταν κάποιος έχει συμπτώματα που υποδηλώνουν ότι μία μεταστρεπτοκοκκική επιπλοκή μπορεί να έχει αναπτυχθεί και δεν έχει γίνει καλλιέργεια για να επιβεβαιωθεί μία προηγούμενη μόλυνση από αυτό το βακτήριο. Επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι δεν εμφανίζουν αυτές τις επιπλοκές, η δοκιμασία ASO συνήθως δεν πραγματοποιείται.