AST

Κλινική σημασία

Η εξέταση AST διενεργείται για την ανίχνευση ηπατικής βλάβης. Συνιστάται όταν ο θεράπων ιατρός υποψιάζεται συμπτώματα δυσλειτουργίας του ήπατος. Για την ανάλυση απαιτείται δείγμα αίματος, το οποίο λαμβάνεται από φλέβα του βραχίονα.

Τι ελέγχει η εξέταση

Η εξέταση προσδιορίζει την ασπαρτική αμινοτρανσφεράση (AST), ένα ένζυμο που εντοπίζεται κυρίως στην καρδιά και το ήπαρ, καθώς και σε μικρότερες ποσότητες σε άλλους μύες. Όταν τα κύτταρα του ήπατος ή των μυών υποστούν βλάβη, απελευθερώνουν AST στην κυκλοφορία του αίματος. Το δείγμα αίματος συλλέγεται με φλεβοκέντηση από τον βραχίονα.

Η εξέταση

Η μέτρηση της AST χρησιμοποιείται κυρίως για την ανίχνευση ηπατικής βλάβης. Συχνά συγκρίνεται με τα επίπεδα άλλων ηπατικών ενζύμων, όπως η αλκαλική φωσφατάση (ALP) και η αμινοτρανσφεράση της αλανίνης (ALT), για να προσδιοριστεί η φύση της ηπατικής νόσου. Αν και η AST βρίσκεται και στην καρδιά και σε άλλους μύες, η κρεατινική κινάση (CK) είναι πιο ειδικός δείκτης για βλάβες σε αυτά τα όργανα. Η εξέταση AST παραγγέλλεται μαζί με άλλες εξετάσεις για την αξιολόγηση ασθενών με συμπτώματα ηπατικής διαταραχής, όπως ίκτερος, σκούρα ούρα, ναυτία, έμετος, κοιλιακό οίδημα, ανεξήγητη αύξηση βάρους και κοιλιακό άλγος. Επίσης, μπορεί να ζητηθεί σε άτομα με έκθεση σε ιούς ηπατίτιδας, υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, οικογενειακό ιστορικό ηπατικής νόσου ή λήψη φαρμάκων που μπορεί να βλάψουν το ήπαρ. Σε περιπτώσεις ήπιων συμπτωμάτων, όπως κόπωση, η AST μπορεί να ελεγχθεί για αποκλεισμό χρόνιας ηπατικής νόσου. Χρησιμοποιείται επίσης για την παρακολούθηση της θεραπείας σε ασθενείς με ηπατική βλάβη. Δεν υπάρχει ένα καθολικό εύρος αναφοράς για την AST, καθώς οι τιμές ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, τον πληθυσμό και τη μέθοδο προσδιορισμού. Τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται σε συνάρτηση με το εύρος αναφοράς του εκάστοτε εργαστηρίου και να συζητούνται με τον θεράποντα ιατρό. Πολύ υψηλά επίπεδα AST (πάνω από 10 φορές το ανώτερο όριο αναφοράς) παρατηρούνται συνήθως σε οξεία ηπατίτιδα, συχνά ιογενούς αιτιολογίας, και μπορεί να παραμείνουν αυξημένα για 1-2 μήνες, ενώ η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει 3-6 μήνες. Σε χρόνια ηπατίτιδα, τα επίπεδα AST είναι συνήθως λιγότερο αυξημένα (κάτω από 4 φορές το ανώτερο όριο) και παρουσιάζουν διακυμάνσεις. Σε ορισμένες ηπατικές παθήσεις, όπως η απόφραξη των χοληφόρων, η κίρρωση ή ορισμένοι καρκίνοι του ήπατος, τα επίπεδα AST μπορεί να είναι σχεδόν φυσιολογικά, αλλά συχνά αυξάνονται περισσότερο από την ALT. Σε ηπατική βλάβη λόγω αλκοόλ, η AST αυξάνεται σημαντικά περισσότερο από την ALT. Η AST αυξάνεται επίσης μετά από καρδιακά επεισόδια και μυϊκούς τραυματισμούς, συνήθως σε χαμηλότερα επίπεδα από την ALT. Κατά την εγκυμοσύνη, τα επίπεδα AST μπορεί να μειωθούν. Ενδομυϊκές ενέσεις ή έντονη σωματική άσκηση μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα AST. Σπάνια, ορισμένα φάρμακα, συμπληρώματα διατροφής ή προϊόντα «υγιεινής διατροφής» μπορούν να προκαλέσουν ηπατική ή μυϊκή βλάβη, οδηγώντας σε αύξηση της AST. Σε περίπτωση αυξημένων επιπέδων AST, είναι σημαντικό να ενημερωθεί ο ιατρός για όλα τα φάρμακα και συμπληρώματα που λαμβάνονται.

Συχνές ερωτήσεις

1. Τι είναι ηπατίτιδα;
2. Ποιες άλλες εξετάσεις χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση ηπατικών διαταραχών;
3. Ποιος έχει αυξημένο κίνδυνο ηπατικής διαταραχής;
4. Ποια σημάδια θα με κάνουν να υποπτευθώ ηπατική διαταραχή;
5. Τι είναι ηπατίτιδα; Η ηπατίτιδα είναι φλεγμονή του ήπατος. Υπάρχουν δύο κυρίως τύποι: οξεία και χρόνια. Η οξεία ηπατίτιδα τυπικά προκαλεί στους ασθενείς συμπτώματα σαν της γρίπης, που συχνά συνοδεύονται από απώλεια όρεξης και μερικές φορές διάρροια και έμετο. Σε πολλές περιπτώσεις η οξεία ηπατίτιδα χρωματίζει τα ούρα σκούρα, τα κόπρανα ανοιχτόχρωμα και το δέρμα και τα μάτια κίτρινα. Οι περισσότεροι ασθενείς τελικά θεραπεύονται πλήρως. Η χρόνια ηπατίτιδα συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα ή προκαλεί μόνο απώλεια ενέργειας και αίσθημα κόπωσης. Οι περισσότεροι ασθενείς δεν αντιλαμβάνονται καν ότι έχουν χρόνια ηπατίτιδα. Σα κάποιους ασθενείς η χρόνια ηπατίτιδα μπορεί να βλάψει βαθμιαία το ήπαρ και, μετά από πολλά χρόνια, να προκαλέσει ηπατική ανεπάρκεια.
6. Ποιες άλλες εξετάσεις χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση ηπατικών διαταραχών; Άλλες συχνές εξετάσεις για το ήπαρ περιλαμβάνουν και άλλα ένζυμα, που απαντώνται στα ηπατικά κύτταρα, όπως αμινοτρανσφεράση της αλανίνης ( ALT ), αλκαλική φωσφατάση ( ALP ) και χολερυθρίνη , μία κίτρινη χρωστική ουσία, που υπό κανονικές συνθήκες αποβάλλεται από το σώμα μέσω του ήπατος.
7. Ποιος έχει αυξημένο κίνδυνο ηπατικής διαταραχής; Βλάβες στο ήπαρ μπορεί να προκληθούν από πολλές αιτίες, εντούτοις κατά κύριο λόγο οι ηπατικές νόσοι προκαλούνται από μολύνσεις από ιούς viruses, που προσβάλλουν το ήπαρ και από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Σε σπάνιες περιστάσεις κάποια φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν ηπατική βλάβη. Ο ιατρός σας θα σας συστήσει εργαστηριακό έλεγχο της κατάστασης του ήπατος αν παίρνετε κάποιο από αυτά. Κάποιες κληρονομικές νόσοι επίσης μπορεί να ευθύνονται για ηπατική βλάβη.
8. Ποια σημάδια θα με κάνουν να υποπτευθώ ηπατική διαταραχή; Στις περισσότερες περιπτώσεις η ηπατική νόσος είναι «σιωπηλή». Όταν όμως το συκώτι καταστρέφεται με ταχείς ρυθμούς (οξεία ηπατίτιδα) το δέρμα και το ασπράδι των ματιών κιτρινίζουν, τα ούρα γίνονται καφετιά και αποχρωματίζονται τα κόπρανα. Στα τελικά στάδια το συκώτι μπορεί να προκαλέσει πρήξιμο της κοιλίας, αιματέμεση, σύγχυση και εκχυμώσεις στο δέρμα.