Περιγραφή
Η αυτοσωμική υπολειπόμενη πολυκυστική νεφρική νόσος (ARPKD) είναι μια σπάνια γενετική πάθηση, με συχνότητα 1:20.000 γεννήσεις, που χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη κύστεων στους νεφρούς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε άλλα όργανα. Προκαλείται από μεταλλάξεις στο γονίδιο PKHD1, οδηγώντας σε ανεπάρκεια της πρωτεΐνης ινοκυστίνης, και σπανιότερα από μεταλλάξεις στο γονίδιο DZIP1L. Η κληρονομικότητα είναι αυτοσωματική υπολειπόμενη, απαιτώντας δύο μεταλλαγμένα αντίγραφα του γονιδίου (ένα από κάθε γονέα) για την εκδήλωση της νόσου. Βασικά χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν: νεφρικές κύστεις που οδηγούν σε προοδευτική νεφρική δυσλειτουργία, ηπατική συμμετοχή με ηπατομεγαλία και κύστεις (συγγενής ηπατική ίνωση), καθώς και αναπνευστικές και καρδιαγγειακές επιπλοκές σε σοβαρές περιπτώσεις. Η νόσος παρουσιάζει μεταβλητή σοβαρότητα και μπορεί να διαγνωστεί προγεννητικά ή κατά τη νεογνική περίοδο. Η διαχείριση είναι υποστηρικτική, με στόχο τη βελτιστοποίηση της νεφρικής και ηπατικής λειτουργίας, ενώ μπορεί να απαιτηθεί αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού. Η γενετική συμβουλευτική είναι απαραίτητη για τις οικογένειες. Ο γενετικός έλεγχος αναζητά μεταλλάξεις στο γονίδιο PKHD1, το οποίο κωδικοποιεί την ινοκυστίνη, μια πρωτεΐνη κρίσιμη για τη δομή των νεφρικών σωληναρίων. Έχουν εντοπιστεί πάνω από 500 παθογόνες παραλλαγές στο PKHD1. Η μετάλλαξη c.107C>T είναι μία από τις συχνότερες (10-20% των αλληλόμορφων), ενώ άλλες, όπως οι c.1486C>T και c.10412T>G, είναι συχνές σε συγκεκριμένους πληθυσμούς (π.χ. Φινλανδία). Η νόσος μπορεί επίσης να εκδηλωθεί σε σύνθετη ετεροζυγωτία, όπου το άτομο φέρει δύο διαφορετικές μεταλλάξεις στο PKHD1, όπως η c.664A>G σε συνδυασμό με άλλη μετάλλαξη. Ο παρών γενετικός έλεγχος αναλύει τις 34 πιο συχνές παθογόνες μεταλλάξεις του γονιδίου PKHD1. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η μέθοδος αυτή ανιχνεύει μόνο τις συγκεκριμένες μεταλλάξεις που αναλύονται και δεν αποκλείει την ύπαρξη άλλων, σπανιότερων ή μη ανιχνεύσιμων μεταλλάξεων, για τις οποίες μπορεί να απαιτηθούν διαφορετικές τεχνικές, όπως η αλληλούχιση επόμενης γενιάς (NGS).
Πώς γίνεται
Ο γενετικός έλεγχος για την αυτοσωμική υπολειπόμενη πολυκυστική νεφρική νόσο (ARPKD) πραγματοποιείται με τη λήψη γενετικού υλικού από το εσωτερικό των παρειών (με μπατονέτα). Η λήψη μπορεί να γίνει είτε στο εργαστήριο είτε στο σπίτι, με αποστολή του κιτ συλλογής και επιστροφή του δείγματος μέσω courier.