Περιγραφή
Η ανάλυση των αντισωμάτων c-ANCA και p-ANCA είναι κρίσιμη για τη διάγνωση των κοκκιωματωδών αγγειιτίδων, όπως η κοκκιωμάτωση Wegener και η μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα. Επιπλέον, συμβάλλει στην παρακολούθηση της πορείας της νόσου, στην αξιολόγηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία και στην έγκαιρη ανίχνευση υποτροπών. Τα αντισώματα ANCA (AntiNeutrophil Cytoplasmic Antibodies) στοχεύουν σε κυτταροπλασματικά συστατικά των ουδετερόφιλων κοκκιοκυττάρων. Η κοκκιωμάτωση Wegener είναι μια συστηματική αγγειίτιδα που προσβάλλει μικρές αρτηρίες στους νεφρούς, τους πνεύμονες και την ανώτερη αναπνευστική οδό, προκαλώντας κοκκιωματώδη φλεγμονή. Η επιβεβαίωση της διάγνωσης γίνεται με βιοψία του προσβεβλημένου ιστού, ενώ οι ορολογικές εξετάσεις είναι θεμελιώδεις για τη διάγνωση της κοκκιωμάτωσης Wegener και άλλων συστηματικών αγγειιτίδων. Με τη μέθοδο του έμμεσου ανοσοφθορισμού, τα αντισώματα ANCA εμφανίζουν δύο βασικά πρότυπα χρώσης: τα κυτταροπλασματικά ANCA (c-ANCA) και τα περιπυρηνικά ANCA (p-ANCA). Ειδικές ανοσοχημικές τεχνικές έχουν δείξει ότι τα c-ANCA αποτελούνται κυρίως από αντισώματα έναντι της πρωτεϊνάσης 3 (PR3), ενώ τα p-ANCA αποτελούνται από αντισώματα έναντι της μυελοϋπεροξειδάσης (MPO). Τα αυτοαντισώματα έναντι της πρωτεϊνάσης 3 (PR3) παρουσιάζουν υψηλή ειδικότητα (95-99%) για την κοκκιωμάτωση Wegener. Σε περιπτώσεις όπου η νόσος περιορίζεται στην αναπνευστική οδό, τα αντισώματα PR3 είναι θετικά στο 65% των ασθενών. Σχεδόν όλοι οι ασθενείς με κοκκιωμάτωση Wegener που περιορίζεται στους νεφρούς δεν εμφανίζουν θετικά αντισώματα PR3. Όταν η κοκκιωμάτωση Wegener βρίσκεται σε ύφεση, το ποσοστό των θετικών αντισωμάτων PR3 μειώνεται στο 30%. Τα αυτοαντισώματα έναντι της μυελοϋπεροξειδάσης (MPO) ανιχνεύονται στο 50% των ασθενών με κοκκιωμάτωση Wegener που προσβάλλει τους νεφρούς. Επίσης, εμφανίζονται σε ασθενείς με σπειραματονεφρίτιδα άλλης αιτιολογίας (πλην της κοκκιωμάτωσης Wegener), όπως στη μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα (MPA). Τα αντισώματα p-ANCA μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη διαφορική διάγνωση των φλεγμονωδών νόσων του εντέρου. Έχουν ανιχνευθεί στο 50-70% των ασθενών με ελκώδη κολίτιδα (UC), αλλά μόνο στο 20% των ασθενών με νόσο του Crohn (CD). Αυξημένες τιμές μπορεί να υποδηλώνουν: Κοκκιωμάτωση Wegener, μικροσκοπική πολυαρτηρίτιδα, ιδιοπαθή ταχέως εξελισσόμενη σπειραματονεφρίτιδα, ελκώδη κολίτιδα, πρωτοπαθή σκληρυντική χολαγγειίτιδα, αυτοάνοση ηπατίτιδα, αγγειίτιδα Churg-Strauss, ενεργό ιογενή ηπατίτιδα, νόσο του Crohn.
Πώς γίνεται
Η ανάλυση των αντισωμάτων c-ANCA πραγματοποιείται μέσω αιμοληψίας. Δεν απαιτείται προηγούμενη νηστεία.