CA 19-9

Κλινική σημασία

Η εξέταση αυτή χρησιμοποιείται για τη διάκριση μεταξύ καρκίνου του παγκρέατος ή των χοληφόρων πόρων και άλλων παθήσεων. Επίσης, αξιολογεί την ανταπόκριση στη θεραπεία του παγκρεατικού καρκίνου και ανιχνεύει πιθανή υποτροπή της νόσου. Συνιστάται όταν υπάρχει υποψία καρκίνου του παγκρέατος ή κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία του. Απαιτείται δείγμα αίματος από φλέβα του χεριού.

Τι ελέγχει η εξέταση

Το CA 19-9 (Καρκινικό Αντιγόνο 19-9) είναι μια πρωτεΐνη που βρίσκεται στην επιφάνεια ορισμένων κυττάρων. Δεν προκαλεί καρκίνο, αλλά εκκρίνεται από καρκινικά κύτταρα, καθιστώντας το χρήσιμο δείκτη για την παρακολούθηση της πορείας της νόσου. Υψηλά επίπεδα CA 19-9 παρατηρούνται συχνά σε προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος, αλλά μπορεί επίσης να αυξηθούν σε άλλους καρκίνους (π.χ. παχέος εντέρου, πνευμόνων, χοληδόχου κύστης) και σε μη κακοήθεις καταστάσεις όπως χολολιθίαση, παγκρεατίτιδα, κυστική ίνωση και ηπατικές παθήσεις. Η απόφραξη των χοληφόρων πόρων μπορεί να προκαλέσει σημαντική αύξηση του CA 19-9, η οποία υποχωρεί μετά την αποκατάσταση της βατότητας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, συνιστάται επανέλεγχος του CA 19-9 μία έως δύο εβδομάδες μετά την άρση της απόφραξης. Μικρές ποσότητες CA 19-9 μπορούν να ανιχνευθούν και σε υγιή άτομα. Το δείγμα αίματος λαμβάνεται με φλεβοκέντηση.

Η εξέταση

Το CA 19-9 δεν είναι αρκετά ευαίσθητο ή ειδικό για να χρησιμοποιηθεί ως διαγνωστικό εργαλείο για τον καρκίνο. Η κύρια εφαρμογή του είναι η διαφοροδιάγνωση μεταξύ καρκίνου του παγκρέατος/χοληφόρων και μη κακοήθων καταστάσεων (π.χ. παγκρεατίτιδα), η παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία του παγκρεατικού καρκίνου και η ανίχνευση υποτροπής. Η χρησιμότητά του ως δείκτη εξαρτάται από το αν ο όγκος παράγει αυξημένες ποσότητες αυτής της πρωτεΐνης εξαρχής. Εάν τα επίπεδα δεν είναι αρχικά αυξημένα, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παρακολούθηση. Η εξέταση ζητείται συχνά μαζί με άλλες (π.χ. CEA, χολερυθρίνη, ηπατικές δοκιμασίες) όταν ο ασθενής εμφανίζει συμπτώματα που υποδηλώνουν παγκρεατικό καρκίνο (κοιλιακό άλγος, ναυτία, απώλεια βάρους, ίκτερος). Εάν το CA 19-9 είναι αρχικά αυξημένο σε καρκίνο του παγκρέατος, παρακολουθείται περιοδικά κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία για την αξιολόγηση της ανταπόκρισης και την ανίχνευση υποτροπής. Χαμηλά επίπεδα CA 19-9 μπορούν να βρεθούν σε υγιή άτομα, ενώ μέτριες έως υψηλές τιμές παρατηρούνται σε καρκίνο του παγκρέατος (ιδιαίτερα στον εξωκρινή, που αποτελεί το 95% των παγκρεατικών καρκίνων), σε άλλους καρκίνους και σε μη κακοήθεις παθήσεις του ήπατος ή του παγκρέατος. Οι μεταβολές στα επίπεδα του CA 19-9 κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για την αποτελεσματικότητα της θεραπείας και την πιθανή επανεμφάνιση της νόσου. Δυστυχώς, ο καρκίνος του παγκρέατος συχνά διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο, καθώς τα πρώιμα συμπτώματα είναι ελάχιστα και τα επίπεδα CA 19-9 αυξάνονται σημαντικά μόνο σε προχωρημένη νόσο.

Συχνές ερωτήσεις

1. Γιατί ο γιατρός μου δεν με ελέγχει περιοδικά για CA 19-9;
2. Ποιες άλλες εξετάσεις είναι πιθανό να ζητήσει ο γιατρός μου μαζί με το CA 19-9;
3. Ποιοι είναι οι κύριοι παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του παγκρέατος;
4. Γιατί ο γιατρός μου δεν με ελέγχει για CA 19-9; Το CA 19-9 δεν είναι ευαίσθητο ή αρκετά ειδικό, ώστε να χρησιμοποιείται για έλεγχο ατόμων, που δεν έχουν συμπτώματα. Υπάρχουν πάρα πολλά ψευδώς θετικά και ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα σχετικά με τα επίπεδα του CA 19-9. Επιστήμονες ερευνούν για άλλους δείκτες, που μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό του καρκίνου του παγκρέατος σε ένα πιο πρώιμο στάδιο και οι οποίοι να είναι περισσότερο κατάλληλοι για διάγνωση του καρκίνου του παγκρέατος. [ Back to top ]
5. Ποιες άλλες εξετάσεις είναι πιθανό να ζητήσει ο γιατρός μου μαζί με το CA 19-9; Ο γιατρός σας μπορεί να ζητήσει μία αξονική τομογραφία, ένα υπερηχογράφημα, μία μαγνητική τομογραφία (για να έχει εικόνα των παγκρεατικών και χοληφόρων αγγείων), μία ERCP (ανιούσα ενδοσκοπική χολαγγειοπαγκρεατογραφία, μία διαδικασία κατά την οποία ένας λεπτός σωλήνας, που φέρει φως στο πλάι του, περνάει μέσω του στόματος και του στομάχου στο λεπτό έντερο και μετά μέσα στη χολή και τα χοληφόρα αγγεία) ή και μία βιοψία για αναζήτηση καρκινικών κυττάρων. [ Back to top ]
6. Ποιοι είναι οι κύριοι παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του παγκρέατος Οι γιατροί ακόμα δεν γνωρίζουν τι προκαλεί τους περισσότερους τύπους του καρκίνου του παγκρέατος. Στους ταυτοποιημένους παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνονται το κάπνισμα, η ηλικία (οι περισσότεροι ασθενείς είναι άνω των 50 ετών), το φύλο (οι άνδρες είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν καρκίνο του παγκρέατος απ΄ ό,τι οι γυναίκες), το οικογενειακό ιστορικό, ο διαβήτης , η χρόνια παγκρεατίτιδα , και η μεγάλη έκθεση στο εργασιακό περιβάλλον σε συγκεκριμένα χημικά και χρωστικές.