Κλινική σημασία
Αυτή η εξέταση διενεργείται για τη διερεύνηση ανεξήγητων επεισοδίων θρόμβωσης, την αιτιολογία επαναλαμβανόμενων αποβολών, ή ως μέρος της αξιολόγησης για το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο. Συνιστάται σε περιπτώσεις ενός ή περισσότερων ανεξήγητων φλεβικών ή αρτηριακών θρομβωτικών επεισοδίων, καθώς και σε γυναίκες με ιστορικό επαναλαμβανόμενων αποβολών, ιδιαίτερα κατά το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο της κύησης. Το δείγμα λαμβάνεται από φλεβική παρακέντηση στο χέρι.
Τι ελέγχει η εξέταση
Η εξέταση ανιχνεύει την παρουσία αντισωμάτων καρδιολιπίνης των τάξεων IgG, IgM, και/ή IgA. Αυτά τα αντισώματα, που παράγονται από το ανοσοποιητικό σύστημα, αποτελούν τα πιο κοινά αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα. Πρόκειται για επίκτητα αυτοαντισώματα που επηρεάζουν την πήξη του αίματος με μη πλήρως κατανοητό τρόπο. Οι καρδιολιπίνες, λιπιδικά μόρια που βρίσκονται στις κυτταρικές μεμβράνες και στα αιμοπετάλια, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην πήξη. Η παρουσία αντισωμάτων έναντι των καρδιολιπινών αυξάνει τον κίνδυνο σχηματισμού θρόμβων σε αρτηρίες και φλέβες, συνδέεται με θρομβοκυτταροπενία και κίνδυνο επαναλαμβανόμενων αποβολών (ιδίως στο 2ο και 3ο τρίμηνο), πρόωρου τοκετού και προεκλαμψίας. Τα αντισώματα καρδιολιπίνης συχνά συνυπάρχουν με αυτοάνοσα νοσήματα, όπως ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ), και με άλλα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα, όπως ο αντιπηκτικός του λύκου. Μπορούν επίσης να εμφανιστούν παροδικά σε οξείες λοιμώξεις, HIV/AIDS, ορισμένους καρκίνους, λόγω φαρμακευτικής αγωγής (π.χ. διλαντίνη, πενικιλίνη, προκαϊναμίδη) ή ασυμπτωματικά σε ηλικιωμένα άτομα. Η διάγνωση του Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου (APS) τίθεται όταν συνυπάρχουν θρομβώσεις, επαναλαμβανόμενες αποβολές, θρομβοκυτταροπενία και αντισώματα καρδιολιπίνης (ή άλλα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα). Το APS μπορεί να είναι πρωτοπαθές (χωρίς υποκείμενο αυτοάνοσο νόσημα) ή δευτεροπαθές (με διαγνωσμένο αυτοάνοσο νόσημα). Η συλλογή του δείγματος γίνεται με φλεβική παρακέντηση στο χέρι.
Η εξέταση
Οι εξετάσεις για αντισώματα καρδιολιπίνης (IgG και IgM) ζητούνται συχνά για τη διερεύνηση της αιτίας θρομβωτικών επεισοδίων αγνώστου αιτιολογίας, επαναλαμβανόμενων αποβολών ή θρομβοκυτταροπενίας. Μπορούν να συνδυαστούν με την εξέταση για αντιπηκτικό του λύκου, ειδικά σε περιπτώσεις παρατεταμένου PTT (μερικώς ενεργοποιημένος χρόνος θρομβοπλαστίνης) και κλινικής υποψίας για ΣΕΛ ή άλλο αυτοάνοσο νόσημα. Εάν τα αρχικά αποτελέσματα είναι αρνητικά αλλά η κλινική υποψία παραμένει, μπορεί να ζητηθεί εξέταση για αντισώματα καρδιολιπίνης IgA. Εάν ανιχνευθούν αντισώματα, οι εξετάσεις επαναλαμβάνονται μετά από τουλάχιστον 6 εβδομάδες για να διαπιστωθεί η μονιμότητα της παρουσίας τους. Σε ασθενείς με γνωστό αυτοάνοσο νόσημα και αρνητικά αρχικά αποτελέσματα, μπορεί να χρειαστεί επανέλεγχος στο μέλλον, καθώς τα αντισώματα αυτά μπορούν να αναπτυχθούν οποιαδήποτε στιγμή. Η εξέταση ζητείται όταν ο ασθενής παρουσιάζει συμπτώματα θρομβωτικού επεισοδίου (π.χ. πόνος, οίδημα, δύσπνοια, κεφαλαλγίες) ή όταν μια γυναίκα έχει ιστορικό επαναλαμβανόμενων αποβολών. Ένα αρνητικό αποτέλεσμα υποδηλώνει την απουσία των εξεταζόμενων αντισωμάτων τη συγκεκριμένη στιγμή. Χαμηλές έως μέτριες συγκεντρώσεις αντισωμάτων, που μπορεί να είναι παροδικές λόγω λοίμωξης, φαρμάκων ή ηλικίας, συνήθως δεν είναι κλινικά σημαντικές, αλλά πρέπει να αξιολογούνται σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα. Μέτρια έως υψηλά επίπεδα ενός ή περισσότερων αντισωμάτων καρδιολιπίνης που επιμένουν σε επανέλεγχο μετά από 6 εβδομάδες υποδηλώνουν συνεχή παρουσία. Περιστασιακά, η εξέταση μπορεί να ζητηθεί για τη διερεύνηση ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων VDRL/RPR για σύφιλη, καθώς τα αντιδραστήρια περιέχουν φωσφολιπίδια. Έχει προταθεί η αντικατάσταση της δοκιμασίας αντικαρδιολιπίνης από την πιο ειδική δοκιμασία αντι-βήτα2-γλυκοπρωτεΐνης I (ß2-GPI) για την ανίχνευση αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων.