Κλινική σημασία
Αυτή η εξέταση πραγματοποιείται για την ανίχνευση καρκίνου και την παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία. Συνιστάται όταν τα συμπτώματα υποδηλώνουν πιθανή κακοήθεια, καθώς και πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας. Απαιτείται δείγμα αίματος από φλέβα του χεριού.
Τι ελέγχει η εξέταση
Το καρκινοεμβρυϊκό αντιγόνο (CEA) είναι μια πρωτεΐνη που υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν ανιχνεύεται στο αίμα ενηλίκων. Η παρουσία της μπορεί να υποδηλώνει καρκίνο, χωρίς όμως να προσδιορίζει τον τύπο του. Χρησιμοποιείται συχνά για την παρακολούθηση ασθενών με κακοήθειες του γαστρεντερικού συστήματος, ενώ μπορεί να ανιχνευθεί και σε καλοήθεις καταστάσεις. Το δείγμα αίματος λαμβάνεται με φλεβοκέντηση από το χέρι.
Η εξέταση
Το CEA αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας σε ασθενείς με καρκίνο. Χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της ανταπόκρισης μετά από χειρουργική επέμβαση και για την έγκαιρη ανίχνευση υποτροπών. Ως καρκινικός δείκτης, βοηθά τους κλινικούς ιατρούς στον προσδιορισμό του σταδίου και της έκτασης της νόσου, καθώς και στην πρόβλεψη της εξέλιξης, ιδιαίτερα σε καρκίνους του γαστρεντερικού συστήματος, όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου. Επίσης, είναι χρήσιμο στην παρακολούθηση καρκίνων του ορθού, πνεύμονα, μαστού, ήπατος, παγκρέατος, στομάχου και ωοθηκών. Δεν παράγουν όλοι οι όγκοι CEA, επομένως δεν χρησιμοποιείται για γενικό προληπτικό έλεγχο. Η εξέταση ζητείται όταν υπάρχουν συμπτώματα που υποδηλώνουν καρκίνο, καθώς και πριν την έναρξη, κατά τη διάρκεια και μετά το πέρας της θεραπείας, ειδικά σε καρκίνους του γαστρεντερικού. Δεν υπάρχουν καθολικές τιμές αναφοράς για το CEA, καθώς αυτές εξαρτώνται από παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, ο πληθυσμός και η μέθοδος προσδιορισμού. Κάθε εργαστήριο πρέπει να παρέχει τις δικές του τιμές αναφοράς. Αρχικά, ασθενείς με μικρούς ή πρώιμους όγκους μπορεί να έχουν χαμηλά ή φυσιολογικά επίπεδα CEA, ενώ σε προχωρημένα στάδια ή μεταστατική νόσο, τα επίπεδα είναι συνήθως υψηλά. Η μείωση των επιπέδων CEA σε φυσιολογικά όρια μετά τη θεραπεία υποδηλώνει επιτυχή εξάλειψη του όγκου. Αντίθετα, η σταθερή αύξηση του CEA μπορεί να είναι το πρώτο σημάδι υποτροπής. Το CEA είναι μια πρωτεΐνη που ανιχνεύεται σε εμβρυϊκούς ιστούς και γίνεται μη ανιχνεύσιμη μετά τη γέννηση. Αυξημένα επίπεδα CEA μπορούν επίσης να παρατηρηθούν σε μη καρκινικές καταστάσεις, όπως φλεγμονές, κίρρωση ήπατος και πεπτικό έλκος. Οι καπνιστές τείνουν να έχουν υψηλότερα επίπεδα CEA. Η εξάπλωση του καρκίνου σε άλλα όργανα οδηγεί σε αύξηση του CEA. Το CEA μπορεί να ανιχνευθεί και σε άλλα βιολογικά υγρά εκτός από το αίμα, όπως στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, υποδεικνύοντας μεταστάσεις στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.