Χοληστερόλη

Κλινική σημασία

Η εξέταση αυτή διενεργείται για την εκτίμηση του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου. Συνιστάται στους ενήλικες να υποβάλλονται σε αυτήν κάθε πέντε χρόνια, ή συχνότερα εάν βρίσκονται υπό θεραπεία ή παρακολούθηση για αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης. Για τη διεξαγωγή της απαιτείται δείγμα αίματος, είτε από φλέβα του χεριού είτε από τριχοειδές μετά από νυγμό δακτύλου. Εάν η εξέταση αποτελεί μέρος λιπιδικού προφίλ, απαιτείται νηστεία τουλάχιστον 12 ωρών πριν την αιμοληψία.

Τι ελέγχει η εξέταση

Η χοληστερόλη είναι ένα απαραίτητο στεροειδές για τη ζωή, συμβάλλοντας στον σχηματισμό κυτταρικών μεμβρανών, στην παραγωγή ορμονών και στη σύνθεση χολικών οξέων για την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. Ένα μικρό μέρος της κυκλοφορεί στο αίμα εντός λιποπρωτεϊνών, οι οποίες είτε απομακρύνουν την περίσσεια χοληστερόλης (HDL) είτε την εναποθέτουν στους ιστούς (LDL). Η εξέταση μετρά τη συνολική χοληστερόλη που μεταφέρεται από αυτές τις λιποπρωτεΐνες. Το δείγμα αίματος λαμβάνεται είτε με φλεβοκέντηση είτε με νυγμό δακτύλου, ιδίως για φορητές συσκευές μέτρησης σε μαζικούς ελέγχους. Για τον προσδιορισμό της χοληστερόλης και μόνο, δεν απαιτείται νηστεία. Ωστόσο, εάν η εξέταση εντάσσεται σε λιπιδικό προφίλ, είναι απαραίτητη νηστεία τουλάχιστον 12 ωρών.

Η εξέταση

Η εξέταση χοληστερόλης δεν χρησιμοποιείται για διάγνωση ή παρακολούθηση συγκεκριμένης νόσου, αλλά για την εκτίμηση του κινδύνου ανάπτυξης καρδιαγγειακής νόσου, λόγω της συσχέτισής της με την αθηροσκλήρωση και τον αυξημένο κίνδυνο καρδιακών συμβαμάτων. Ως εκ τούτου, αποτελεί προληπτικό έλεγχο ρουτίνας. Συνιστάται σε όλους τους ενήλικες τουλάχιστον μία φορά κάθε πέντε χρόνια, συχνά ως μέρος ενός λιπιδικού προφίλ που περιλαμβάνει HDL, LDL και τριγλυκερίδια. Σε ασθενείς υπό θεραπεία για μείωση της χοληστερόλης, η εξέταση διενεργείται συχνότερα (αρκετές φορές ετησίως) για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της αγωγής. Τα αποτελέσματα κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες κινδύνου: Επιθυμητά (<200 mg/dL ή 5.18 mmol/L), Οριακά αυξημένα (200-240 mg/dL ή 5.18-6.22 mmol/L), και Υψηλού κινδύνου (>240 mg/dL ή 6.22 mmol/L). Σε περιπτώσεις οριακά αυξημένων ή υψηλού κινδύνου τιμών, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει λιπιδικό προφίλ και άλλες εξετάσεις για περαιτέρω διερεύνηση και καθορισμό θεραπευτικής αγωγής. Κατά τη διάρκεια θεραπείας, η εξέταση παρακολουθεί την ανταπόκριση και την επίτευξη των επιθυμητών επιπέδων, με στόχο την LDL. Είναι σημαντικό η μέτρηση να γίνεται σε υγιές άτομο, καθώς η χοληστερόλη μπορεί να είναι παροδικά μειωμένη κατά τη διάρκεια οξείας νόσου, μετά από έμφραγμα ή στρες (π.χ. χειρουργείο, ατύχημα). Συνιστάται αναμονή τουλάχιστον 6 εβδομάδων μετά από τέτοια περιστατικά. Επίσης, η χοληστερόλη αυξάνεται στην εγκυμοσύνη, και οι γυναίκες πρέπει να περιμένουν τουλάχιστον 6 εβδομάδες μετά τον τοκετό για μέτρηση. Φάρμακα όπως αναβολικά, στεροειδή, β-αναστολείς, επινεφρίνη, αντισυλληπτικά και βιταμίνη D μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα χοληστερόλης. Η πολύ χαμηλή χοληστερόλη (<100 mg/dL ή 2.59 mmol/L) μπορεί να παρατηρηθεί σε καταστάσεις όπως κακή διατροφή, ηπατική νόσο ή καρκίνο, χωρίς όμως να αποτελεί αιτία αυτών των προβλημάτων.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιος πρέπει να ελέγχει τη χοληστερόλη του; Τι προκαλεί αύξηση της χοληστερόλης; Ποιές είναι η προτεινόμενες θεραπείες αν οι τιμές της χοληστερόλης μου είναι πολύ αυξημένες; Πόσο κινδυνεύω να πάθω έμφραγμα του μυοκαρδίου αν έχω υψηλή χοληστερόλη; Ενώ δεν έχω αλλάξει τη διατροφή μου ή τον τρόπο που ασκούμαι, η χοληστερόλη μου έχει αυξηθεί από την τελευταία φορά που τη μέτρησα. Γιατί; Ο γιατρός μου είπε ότι έχω αυξημένη χοληστερόλη αλλά αντί να μου δώσει θεραπεία μου είπε να περιμένω μερικούς μήνες και να επαναλάβω την εξέταση. Γιατί;

1. Ποιός πρέπει να ελέγχει τη χοληστερόλη του; Ολοι οι ενήλικες άνω των 20 ετών πρέπει να ελέγχουν τη χοληστερόλη τους, κατά προτίμηση στα πλαίσια ενός λιπιδικού προφίλ, τουλάχιστον κάθε πέντε χρόνια.
2. Τι προκαλεί αύξηση της χοληστερόλης; Η υψηλή χοληστερόλη μπορεί να προκύπτει από κληρονομική νόσο ή από διατροφή υψηλή σε κεκορεσμένα λίπη. Σε πολλούς ανθρώπους προκαλείται και από διατροφή υψηλή σε λιπαρά και από κληρονομική τάση για υψηλή χοληστερόλη.
3. Ποιές είναι η προτεινόμενες θεραπείες αν οι τιμές της χοληστερόλης μου είναι πολύ αυξημένες; Η καλύτερη θεραπεία είναι να ακολουθήσετε διατροφή χαμηλή σε κεκορεσμένα λιπαρά. Μία διατροφή χαμηλή σε λιπαρά, μειώνει συνήθως τη χοληστερόλη περίπου κατά 8%. Εάν η δίαιτα δεν μπορεί να μειώσει αρκετά τη χοληστερόλη, τότε συνιστάται φαρμακευτική αγωγή. Μερικές φορές χρησιμοποιηούνται δύο διαφορετικά φάρμακα για θεραπεία ασθενών με υπερβολικά αυξημένες τιμές χοληστερόλης. Το φάρμακο επιλογής διαφέρει για κάθε άνθρωπο. Υπάρχουν αρκετές κατηγορίες φαρμάκων που συνήθως χρησιμοποιούνται. Συμπεριλαμβάνονται ρητίνες δέσμευσης χολικών οξέων, νιασίνη, αναστολείς HMG-Co αναγωγάσης και φιμπράτες. Ο γιατρός σας θα χρειαστεί να λάβει υπόψη του την γενικότερη κατάστασή σας πριν συνταγογραφήσει κάποιο φάρμακο για τη μείωση της χοληστερόλης σας.
4. Πόσο κινδυνεύω να πάθω έμφραγμα του μυοκαρδίου αν έχω υψηλή χοληστερόλη; Η αυξημένη χοληστερόλη αυξάνει τον κίνδυνο για έμφραγμα του μυοκαρδίου. Οσο υψηλότερη είναι η χοληστερόλη τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος. Υπάρχουν όμως και άλλοι παράγοντες που επίσης επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφράγματος., όπως το κάπνισμα, ο σακχαρώδης διαβήτης , η ηλικία και η αρτηριακή πίεση. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους συναφείς παράγοντες κινδύνου διαβάστε την καταχώριση της American Heart Association για τη χοληστερόλη «Βρίσκομαι σε κίνδυνο;» 5 . Ενώ δεν έχω αλλάξει τη διατροφή μου ή τον τρόπο που ασκούμαι, η χοληστερόλη μου έχει αυξηθεί από την τελευταία φορά που τη μέτρησα. Γιατί; Τα επίπεδα χοληστερόλης κυμαίνονται με την πάροδο του χρόνου. Η τιμή της χοληστερόλης μπορεί να διαφέρει έως και 10% από μήνα σε μήνα. Μερικές φορές μπορεί να ανέβει, άλλες να κατέβει. Αυτές οι αλλαγές καλούνται βιολογική μεταβλητότητα και αντιστοιχούν στην ενδογενή φυσιολογική διακύμανση του ανθρώπινου μεταβολισμού. 6 . Ο γιατρός μου είπε ότι έχω αυξημένη χοληστερόλη αλλά αντί να μου δώσει θεραπεία μου είπε να περιμένω μερικούς μήνες και να επαναλάβω την εξέταση. Γιατί ; Οι τιμές της χοληστερόλης κυμαίνονται με την πάροδο του χρόνου. Μία μεμονωμένη εξέταση χοληστερόλης μπορεί να μην εκφράζει τη «φυσιολογική» τιμή χοληστερόλης. Γι αυτό το λόγο συνιστάται να γίνονται τουλάχιστον δύο διαφορετικές μετρήσεις με διαφορά αρκετών εβδομάδων ή και μηνών πριν την έναρξη οποιασδήποτε θεραπείας. Η θεραπεία βασίζεται στη μέση τιμή.