Κλινική σημασία
Η εξέταση της κρεατινικής κινάσης (CK) διενεργείται για την ανίχνευση μυοκαρδιακής βλάβης ή βλάβης σε άλλους μυς του σώματος. Ενδείκνυται σε περιπτώσεις συμπτωμάτων εμφράγματος του μυοκαρδίου, όπως θωρακικός πόνος, ή σε παρουσία μυϊκού πόνου ή αδυναμίας. Το δείγμα λαμβάνεται με αιμοληψία από περιφερική φλέβα.
Τι ελέγχει η εξέταση
Η κρεατινική κινάση (CK) είναι ένα ένζυμο που εντοπίζεται σε υψηλές συγκεντρώσεις στην καρδιά, τον εγκέφαλο και τους σκελετικούς μυς, όπου διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη μυϊκή σύσπαση. Υπάρχουν τρία ισοένζυμα της CK: η CK-MM (κυρίως σε σκελετικούς μυς και καρδιά), η CK-MB (κυρίως στην καρδιά) και η CK-BB (κυρίως στον εγκέφαλο). Φυσιολογικά, μικρή ποσότητα CK κυκλοφορεί στο αίμα, προερχόμενη κυρίως από τους μυς, ενώ η CK-BB δεν ανιχνεύεται υπό φυσιολογικές συνθήκες. Η λήψη του δείγματος αίματος πραγματοποιείται με φλεβοκέντηση. Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία του ασθενούς πριν την εξέταση.
Η εξέταση
Η μέτρηση της CK χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση μυϊκής ή καρδιακής βλάβης. Τα επίπεδα της CK αυξάνονται μετά από τραυματισμό των κυττάρων της καρδιάς ή των μυών. Σε περίπτωση υποψίας εμφράγματος του μυοκαρδίου, η CK αρχίζει να αυξάνεται 4-6 ώρες μετά το συμβάν, κορυφώνεται στις 18-24 ώρες και επανέρχεται στα φυσιολογικά επίπεδα εντός 2-3 ημερών. Παρόμοια αύξηση παρατηρείται και σε βλάβες των σκελετικών μυών, όπως μετά από έντονη άσκηση ή τραυματισμούς. Σε ασθενείς με υποψία εμφράγματος, η εξέταση παραγγέλλεται κατά την εισαγωγή και επαναλαμβάνεται ανά 4-6 ώρες, για συνολικά τρεις μετρήσεις. Σε περιπτώσεις μυαλγίας ή μυϊκής αδυναμίας, η CK μπορεί να ζητηθεί για τη διερεύνηση μυϊκής βλάβης. Υψηλές ή αυξανόμενες τιμές CK υποδηλώνουν βλάβη στην καρδιά ή στους μυς, ή υπερβολική καταπόνηση των μυών. Εάν υπάρχει υποψία εμφράγματος και η CK είναι αυξημένη, συνήθως ακολουθεί μέτρηση τροπονίνης για επιβεβαίωση της καρδιακής βλάβης. Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα CK περιλαμβάνουν τη μυϊκή μάζα (υψηλότερα επίπεδα σε άτομα με μεγαλύτερη μυϊκή μάζα), την έντονη σωματική άσκηση, τραυματισμούς, χειρουργικές επεμβάσεις και ενέσεις. Ορισμένα φάρμακα, όπως οι στατίνες, μπορούν να προκαλέσουν μυϊκή βλάβη και αύξηση της CK. Η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας αλκοόλ μπορεί επίσης να αυξήσει ελαφρώς την CK. Κατά το πρώτο τρίμηνο της κύησης, τα επίπεδα CK είναι μειωμένα. Οι τιμές αναφοράς ποικίλλουν ανάλογα με το εργαστήριο, την ηλικία, το φύλο και τη μέθοδο προσδιορισμού, και πρέπει να ερμηνεύονται σε συνάρτηση με το εύρος αναφοράς του εκάστοτε εργαστηρίου.