Κλινική σημασία
Η εξέταση αυτή διενεργείται για την ανίχνευση και παρακολούθηση φλεγμονωδών καταστάσεων, συμβάλλοντας στη διάγνωση και την εκτίμηση της δραστικότητας της υποκείμενης αιτίας. Συνιστάται όταν υπάρχει υποψία φλεγμονής, ειδικότερα για τη διάγνωση και παρακολούθηση της κροταφικής αρτηρίτιδας ή της ρευματικής πολυμυαλγίας. Απαιτείται δείγμα αίματος από φλέβα του χεριού.
Τι ελέγχει η εξέταση
Η ΤΚΕ αποτελεί έναν έμμεσο δείκτη φλεγμονής, μετρώντας την ταχύτητα καθίζησης των ερυθροκυττάρων σε ειδικό δοκιμαστικό σωλήνα εντός μίας ώρας. Το αποτέλεσμα εκφράζεται σε χιλιοστά καθαρού πλάσματος που παραμένει πάνω από τη στήλη των ερυθροκυττάρων. Φυσιολογικά, τα ερυθρά αιμοσφαίρια καθιζάνουν αργά. Η παρουσία αυξημένων πρωτεϊνών, όπως το ινωδογόνο ή οι ανοσοσφαιρίνες, που αυξάνονται σε φλεγμονή, επιταχύνει την καθίζηση των ερυθρών, οδηγώντας σε αυξημένη ΤΚΕ. Το δείγμα συλλέγεται με φλεβοκέντηση από το χέρι.
Η εξέταση
Η ΤΚΕ είναι μια απλή, οικονομική και μη ειδική εξέταση που χρησιμοποιείται ευρέως για την αξιολόγηση οξείας και χρόνιας φλεγμονής, κακοήθειας και αυτοάνοσων νοσημάτων. Ως μη ειδικός δείκτης, μια αυξημένη ΤΚΕ δεν υποδεικνύει την ακριβή θέση ή αιτία της φλεγμονής, καθώς επηρεάζεται και από άλλες καταστάσεις. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να αξιολογείται σε συνδυασμό με άλλα διαγνωστικά ευρήματα. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στη διάγνωση της κροταφικής αρτηρίτιδας και της ρευματικής πολυμυαλγίας, όπου οι υψηλές τιμές ΤΚΕ αποτελούν βασικό διαγνωστικό κριτήριο. Ο γιατρός ζητά την ΤΚΕ, συχνά μαζί με άλλες εξετάσεις, σε ασθενείς με συμπτώματα που υποδηλώνουν ρευματική πολυμυαλγία ή κροταφική αρτηρίτιδα, όπως κεφαλαλγία, πόνο στον αυχένα, τους ώμους ή τη λεκάνη, αναιμία, ανεξήγητη απώλεια βάρους και αρθρική δυσκαμψία. Άλλες καταστάσεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν παροδική ή παρατεταμένη αύξηση της ΤΚΕ. Δεδομένου ότι η ΤΚΕ είναι μη ειδικός δείκτης και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται σε συνάρτηση με την κλινική εικόνα, το ιστορικό του ασθενούς και τα αποτελέσματα άλλων εξετάσεων. Μια αυξημένη ΤΚΕ χωρίς άλλα συμπτώματα συνήθως δεν οδηγεί σε διάγνωση. Ενδέχεται να απαιτηθεί επανάληψη της εξέτασης μετά από εβδομάδες ή μήνες. Σε ασθενείς με γνωστή κροταφική αρτηρίτιδα, η τακτική μέτρηση της ΤΚΕ βοηθά στην παρακολούθηση της πορείας της νόσου. Στη νόσο Hodgkin, μια παρατεταμένη αύξηση της ΤΚΕ μπορεί να υποδηλώνει πρώιμη υποτροπή μετά τη χημειοθεραπεία. Δεν υπάρχει ένα καθολικά αποδεκτό εύρος τιμών αναφοράς, καθώς αυτές εξαρτώνται από παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, ο πληθυσμός και η μέθοδος προσδιορισμού. Κάθε εργαστήριο πρέπει να αναφέρει το δικό του εύρος αναφοράς. Η διάγνωση δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στην ΤΚΕ, καθώς φυσιολογικές τιμές δεν αποκλείουν πάντα παθολογία. Μέτρια αυξημένες τιμές παρατηρούνται σε φλεγμονές, αναιμία, λοιμώξεις, κύηση και σε ηλικιωμένα άτομα. Πολύ υψηλές τιμές ΤΚΕ συνήθως έχουν προφανή αιτιολογία, όπως σοβαρές λοιμώξεις με αυξημένες σφαιρίνες. Άλλες εξετάσεις χρησιμοποιούνται για περαιτέρω διερεύνηση. Άτομα με πολλαπλό μυέλωμα ή μακροσφαιριναιμία Waldenstrom εμφανίζουν πολύ αυξημένη ΤΚΕ ακόμη και χωρίς φλεγμονή. Η ρευματική πολυμυαλγία και η κροταφική αρτηρίτιδα επίσης χαρακτηρίζονται από σημαντικά αυξημένη ΤΚΕ. Αύξηση της ΤΚΕ μπορεί να υποδηλώνει επιδείνωση της φλεγμονής ή ανεπαρκή ανταπόκριση στη θεραπεία, ενώ μείωση υποδηλώνει βελτίωση. Χαμηλή ΤΚΕ συνήθως δεν έχει κλινική σημασία, αλλά μπορεί να σχετίζεται με πολυκυτταραιμία, ακραία λευκοκυττάρωση ή ορισμένες πρωτεϊνικές ανωμαλίες. Αλλαγές στο σχήμα των ερυθροκυττάρων (π.χ. δρεπανοκυτταρική αναιμία) μπορούν επίσης να μειώσουν την ΤΚΕ. Η ΤΚΕ και η CRP είναι δείκτες φλεγμονής. Η ΤΚΕ δεν μεταβάλλεται τόσο γρήγορα όσο η CRP στην έναρξη ή την υποχώρηση της φλεγμονής. Η CRP επηρεάζεται από λιγότερους παράγοντες, καθιστώντας την συχνά πιο αξιόπιστο δείκτη. Ωστόσο, η ΤΚΕ παραμένει μια συχνά χρησιμοποιούμενη αρχική εξέταση λόγω της απλότητάς της. Η αύξηση της ΤΚΕ οφείλεται συνήθως σε αύξηση των σφαιρινών ή του ινωδογόνου. Για διευκρίνιση, μπορεί να απαιτηθεί μέτρηση του ινωδογόνου και ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών ορού. Οι γυναίκες τείνουν να έχουν υψηλότερες τιμές ΤΚΕ, ενώ η έμμηνος ρύση και η κύηση μπορούν να προκαλέσουν παροδική αύξηση. Στην παιδιατρική, η ΤΚΕ χρησιμοποιείται για τη διάγνωση και παρακολούθηση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και της νόσου Kawasaki. Φάρμακα όπως η δεξτράνη, η μεθυλντόπα, τα αντισυλληπτικά, η πενικιλλαμίνη, η προκαϊναμίδη, η θεοφυλλίνη και η βιταμίνη Α μπορούν να αυξήσουν την ΤΚΕ, ενώ η κινίνη μπορεί να την μειώσει.
Συχνές ερωτήσεις
- Τι άλλες εξετάσεις μπορεί να χρειασθούν πέραν της ΤΚΕ?
- Τι σημαίνουν αλλαγές στην τιμή της ΤΚΕ?
- Τι άλλες εξετάσεις μπορεί να χρειασθούν πέραν της ΤΚΕ ? Παράλληλα με την ΤΚΕ ο γιατρός μπορεί να ζητήσει τη δοκιμασία της C–αντιδρώσας πρωτείνης ( CRP test) καθώς και μια σειρά από άλλες γενικές δοκιμασίες, όπως πχ. έναν πλήρη έλεγχο του μεταβολισμού comprehensive metabolic panel ή CBC. Άλλεςεπιπρόσθετες εξετάσεις περιλαμβάνουν, ανάλογα με τα συμπτώματα του ασθενούς, τη μέτρηση ANA (αντιπυρηνικά αντισώματα antinuclear antibody) και RF (ρευματοειδής παράγοντας rheumatoid factor)στις περιπτώσεις συμπτωμάτων αρθρίτιδας arthritis , καθώς και την ηλεκτροφόρηση ινωδογόνου fibrinogen ή πρωτεϊνών ορού αίματος serum protein electrophoresis. [ Back to top ]
- Τι σημαίνουν αλλαγές στην τιμή της ΤΚΕ? Η ΤΚΕ χρησιμεύει ως δείκτης του σώματος. ‘Οπως και ο πόνος έτσι και η ΤΚΕ μας προειδοποιεί για την παρουσία κάποιας παθολογικής κατάστασης. Συνήθως, η ΤΚΕ μειώνεται προοδευτικά καθώς αντιμετωπίζεται η φλεγμονή inflammation. Στις περιπτώσεις χρόνιων καταστάσεων φλεγμονής, η τιμή της ΤΚΕ παρουσιάζει διακύμανση ανάλογα με επίπεδο της φλεγμονής.