Κλινική σημασία
Αυτή η εξέταση πραγματοποιείται για να προσδιοριστεί εάν ένας καρκίνος του μαστού εκφράζει υποδοχείς οιστρογόνων (ER) ή/και προγεστερόνης (PR). Το αποτέλεσμα καθοδηγεί την επιλογή της θεραπείας και παρέχει πληροφορίες για την πρόγνωση της νόσου. Η εξέταση ενδείκνυται σε περιπτώσεις διαγνωσμένου καρκίνου του μαστού, όταν ο θεράπων ιατρός επιθυμεί να διαπιστώσει την ορμονοεξαρτώμενη φύση του όγκου. Απαιτείται δείγμα καρκινικού ιστού από βιοψία ή χειρουργική αφαίρεση (ογκεκτομή ή μαστεκτομή).
Τι ελέγχει η εξέταση
Προσδιορίζονται οι υποδοχείς οιστρογόνων (ER) και προγεστερόνης (PR), οι οποίοι είναι ειδικές πρωτεΐνες που βρίσκονται εντός ορισμένων κυττάρων. Αυτοί οι υποδοχείς δεσμεύουν τα οιστρογόνα και την προγεστερόνη, γυναικείες ορμόνες που κυκλοφορούν στο αίμα, προάγοντας τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό. Πολλοί όγκοι καρκίνου του μαστού διαθέτουν αυτούς τους υποδοχείς, συχνά σε μεγάλους αριθμούς, και χαρακτηρίζονται ως ορμονοεξαρτώμενοι, καθώς οι ορμόνες αυτές συμβάλλουν στην ανάπτυξή τους. Η εξέταση του καρκινικού ιστού του μαστού αποκαλύπτει την παρουσία αυτών των υποδοχέων. Το δείγμα συλλέγεται είτε μέσω βιοψίας (με παρακέντηση ή βελόνα) είτε από χειρουργικά αφαιρεθέντα όγκο (ογκεκτομή ή μαστεκτομή).
Η εξέταση
Οι υποδοχείς ορμονών χρησιμοποιούνται ως προγνωστικοί δείκτες, καθώς οι όγκοι θετικοί σε ER και PR συνδέονται με καλύτερη πρόγνωση σε σύγκριση με τους αρνητικούς. Επίσης, καθορίζουν τις θεραπευτικές επιλογές, συμπεριλαμβανομένης της ενδοκρινικής θεραπείας (π.χ. ταμοξιφαίνη), τόσο σε πρωτοπαθείς όγκους όσο και σε περιπτώσεις υποτροπής. Η εξέταση συνιστάται ως μέρος της αρχικής διερεύνησης διηθητικού καρκίνου του μαστού, όχι για διάγνωση, αλλά για τον καθορισμό της θεραπείας και την κατανόηση των χαρακτηριστικών του όγκου. Γενικά, ένας καρκίνος ER και PR θετικός υποδηλώνει καλύτερη πρόγνωση και πιθανή ανταπόκριση στην ορμονοθεραπεία. Όσο υψηλότερος είναι ο αριθμός των υποδοχέων, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα ανταπόκρισης, αν και η ατομική ανταπόκριση ποικίλλει. Εάν ο καρκίνος είναι ER αρνητικός και PR θετικός, ο ασθενής μπορεί να ωφεληθεί από την ορμονοθεραπεία, αλλά με μειωμένη ανταπόκριση. Αν είναι ER και PR αρνητικός, η ορμονοθεραπεία πιθανότατα δεν θα είναι αποτελεσματική. Η εξέταση Her-2/neu μπορεί να διενεργηθεί ταυτόχρονα, καθώς η θετικότητα σε Her-2/neu μπορεί να μειώσει την ανταπόκριση στην ορμονοθεραπεία, ακόμη και σε ER/PR θετικούς όγκους. Η εξέταση απαιτεί εξειδικευμένο εργαστήριο και εμπειρία, με τα αποτελέσματα να χρειάζονται αρκετές εβδομάδες. Απαιτείται μικρή ποσότητα καρκινικού ιστού. Σε περίπτωση ανεπαρκούς δείγματος, ο ιατρός μπορεί να υποθέσει ER/PR θετικότητα για να διευρύνει τις θεραπευτικές επιλογές.
Συχνές ερωτήσεις
- Υπάρχει κάποια εξέταση αίματος που μπορεί να γίνει για να εξεταστούν τα επίπεδα των ορμονικών υποδοχέων? Όχι. Τα καρκινικά κύτταρα δεν εκκρίνουν τους υποδοχείς αυτούς και κατά συνέπεια δεν ανιχνεύονται στο αίμα. Πρέπει να αξιολογηθούν στον καρκινικό ιστό.