Κλινική σημασία
Η εξέταση Her-2/neu πραγματοποιείται για να διαπιστωθεί εάν ο καρκίνος του μαστού είναι θετικός στο γονίδιο Her-2/neu. Αυτή η πληροφορία είναι κρίσιμη για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας, την παρακολούθηση της ανταπόκρισης σε αυτήν και την πρόγνωση της πορείας της νόσου. Η εξέταση ενδείκνυται όταν έχει διαγνωστεί διηθητικός καρκίνος του μαστού και ο θεράπων ιατρός επιθυμεί να αξιολογήσει την υπερέκφραση του γονιδίου Her-2/neu στον όγκο. Για την ανάλυση απαιτείται δείγμα ιστού από τον όγκο του μαστού, το οποίο λαμβάνεται μέσω βιοψίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να ζητηθεί και δείγμα αίματος από φλέβα του χεριού.
Τι ελέγχει η εξέταση
Το Her-2/neu είναι ένα ογκογονίδιο που κωδικοποιεί έναν υποδοχέα για έναν αυξητικό παράγοντα, ο οποίος είναι απαραίτητος για την κυτταρική ανάπτυξη. Τα φυσιολογικά επιθηλιακά κύτταρα διαθέτουν δύο αντίγραφα του γονιδίου Her-2/neu και παράγουν χαμηλά επίπεδα της πρωτεΐνης Her-2 στην επιφάνειά τους. Σε ποσοστό 20-30% των περιπτώσεων διηθητικού καρκίνου του μαστού, καθώς και σε ορισμένους άλλους καρκίνους (π.χ. ωοθηκών, ουροδόχου κύστης), παρατηρείται ενίσχυση του γονιδίου Her-2/neu και υπερέκφραση της πρωτεΐνης του. Οι όγκοι με αυτή την υπερέκφραση τείνουν να είναι πιο επιθετικοί και να παρουσιάζουν αντίσταση σε ορμονικές και ορισμένες χημειοθεραπείες, οδηγώντας συχνά σε δυσμενέστερη πρόγνωση. Η αξιολόγηση του Her-2/neu γίνεται κυρίως με δύο μεθόδους: την ανοσοϊστοχημεία (IHC), η οποία μετρά την ποσότητα της πρωτεΐνης Her-2/neu στον όγκο, και τον in situ υβριδισμό με φθορισμό (FISH), που ανιχνεύει την ενίσχυση του γονιδίου σε γενετικό επίπεδο, δηλαδή τον αριθμό των αντιγράφων του. Η IHC είναι η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη μέθοδος. Ωστόσο, εάν το αποτέλεσμα της IHC είναι ακαθόριστο ή αρνητικό, μπορεί να ακολουθήσει εξέταση με FISH. Το δείγμα για την ανάλυση λαμβάνεται από τον όγκο του μαστού μέσω βιοψίας (με λεπτή βελόνα, με βελόνα ή χειρουργικά). Η μέτρηση της πρωτεΐνης Her-2/neu στο περιφερικό αίμα, αν και εφικτή, δεν χρησιμοποιείται ευρέως, καθώς η ποσότητα της πρωτεΐνης στον ορό συσχετίζεται ελάχιστα με το μέγεθος του όγκου και η εξέταση δεν είναι θετική σε μικρούς όγκους.
Η εξέταση
Η εξέταση Her-2/neu χρησιμοποιείται ως προγνωστικός δείκτης για την εκτίμηση της επιθετικότητας του καρκίνου του μαστού και την πρόβλεψη της ανταπόκρισης σε θεραπευτικές αγωγές, όπως η ορμονοθεραπεία και η χημειοθεραπεία. Η μέτρηση των επιπέδων Her-2/neu στον ορό του περιφερικού αίματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση της θεραπείας του καρκίνου. Εάν τα αρχικά υψηλά επίπεδα μειωθούν, υποδηλώνεται ανταπόκριση στη θεραπεία. Σταθερά επίπεδα υποδεικνύουν μη ανταπόκριση, ενώ αύξηση μπορεί να σημαίνει υποτροπή της νόσου. Η εξέταση Her-2/neu συνιστάται ως μέρος της αρχικής αξιολόγησης του διηθητικού καρκίνου του μαστού, καθώς και σε περιπτώσεις μεταστατικού καρκίνου. Δεν αποτελεί διαγνωστικό δείκτη, αλλά παρέχει στον θεράποντα ιατρό σημαντικές πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά του όγκου και τις θεραπευτικές επιλογές. Τα επίπεδα Her-2/neu στον ορό μπορεί να ζητηθούν για τη δημιουργία μιας αρχικής τιμής αναφοράς και την παρακολούθηση της θεραπείας, αν και αυτή η μέθοδος δεν είναι ευρέως διαδεδομένη, καθώς τα επίπεδα είναι υψηλά μόνο σε μεγάλους όγκους, με αποτέλεσμα οι πρώιμοι καρκίνοι να είναι συχνά αρνητικοί για Her-2/neu στον ορό. Εάν η εξέταση Her-2/neu είναι θετική με IHC, υποδηλώνει υπερέκφραση της πρωτεΐνης Her-2/neu. Εάν γίνει με FISH, ανιχνεύεται ενίσχυση του γονιδίου Her-2/neu. Θετικό αποτέλεσμα και με τις δύο μεθόδους υποδηλώνει έναν επιθετικό όγκο που ανταποκρίνεται ελάχιστα στην ορμονική θεραπεία και είναι ανθεκτικός στη χημειοθεραπεία. Αυτοί οι ασθενείς μπορεί να είναι υποψήφιοι για θεραπεία με Herceptin (trastuzumab). Εάν η IHC είναι αρνητική αλλά η FISH θετική, ο ασθενής μπορεί να ωφεληθεί από το Herceptin. Αν και οι δύο εξετάσεις είναι αρνητικές, η συγκεκριμένη θεραπεία δεν θα είναι αποτελεσματική. Οι όγκοι που είναι θετικοί στο Her-2/neu ανταποκρίνονται στη θεραπεία με Herceptin, ένα φάρμακο που στοχεύει την πρωτεΐνη Her-2/neu, αναστέλλοντας την ανάπτυξη του καρκίνου. Το Herceptin μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο του ή σε συνδυασμό με χημειοθεραπευτικά, αλλά είναι αποτελεσματικό μόνο σε περιπτώσεις ενίσχυσης του Her-2/neu και υπερέκφρασης της πρωτεΐνης. Η εξέταση Her-2/neu δεν είναι διαθέσιμη σε όλα τα εργαστήρια. Και οι δύο μέθοδοι, IHC και FISH, απαιτούν εξειδικευμένη εμπειρία και εκπαίδευση για την εκτέλεση και ερμηνεία τους. Ο θεράπων ιατρός μπορεί να αποστείλει το δείγμα σε εργαστήριο αναφοράς, με τα αποτελέσματα να είναι διαθέσιμα μετά από αρκετές εβδομάδες. Απαιτείται μικρή ποσότητα καρκινικού ιστού για την εξέταση Her-2/neu. Εάν το δείγμα δεν επαρκεί, ο θεράπων ιατρός μπορεί να ζητήσει την εξέταση Her-2/neu στον ορό ή να υποθέσει ότι ο όγκος είναι θετικός στο Her-2/neu για να διευρύνει τις θεραπευτικές επιλογές.
Συχνές ερωτήσεις
- Εκτός από το Her -2/ neu , τι άλλες εργαστηριακές εξετάσεις μπορεί να ζητήσει ο θεράπων ιατρός για τον καρκίνο του μαστού; Κατά την διάρκεια της αρχικής αξιολόγησης ενός διηθητικού καρκίνου του μαστού, ο θεράπων ιατρός πιθανώς να ζητήσει και τα επίπεδα των ορμονικών υποδοχέων στον ιστό. Ένας ασθενής με θετικούς υποδοχείς οιστρογόνων ή/και προγεστερόνης αλλά και με θετικό Her-2/neu μπορεί να αναπτύξει μειωμένη ανταπόκριση στην ορμονική θεραπεία, περιορίζοντας έτσι τις θεραπευτικές επιλογές.
- Θα ανταποκριθούν στο Herceptin όλοι όσοι έχουν θετική την εξέταση για το Her -2/ neu ; Δυστυχώς όχι. Μόνο το 1/3 των ασθενών που είναι θετικοί στο Her-2/neu θα ανταποκριθούν στην θεραπεία με το Herceptin. Υπάρχουν και άλλοι κυτταρικοί παράγοντες που εμπλέκονται, οι οποίοι δεν είναι ακόμα καλά κατανοητοί. Το Herceptin μερικές φορές συνδυάζεται και με άλλα χημειοθεραπευτικά σκευάσματα ώστε να γίνει περισσότερο αποτελεσματικό.