Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού

Κλινική σημασία

Η εξέταση αυτή διενεργείται για την ανίχνευση λοίμωξης από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, ένα βακτήριο που συχνά ευθύνεται για την εμφάνιση πεπτικών ελκών. Συνιστάται σε ασθενείς με συμπτώματα έλκους, όπως κοιλιακό άλγος, ανεξήγητη απώλεια βάρους, ναυτία ή εμετό. Η διάγνωση μπορεί να γίνει μέσω ανάλυσης δείγματος κοπράνων, αίματος, ιστού βιοψίας από το στομάχι ή με δοκιμασία αναπνοής. Για την εξέταση αίματος δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία, ενώ για τις υπόλοιπες μεθόδους ενδέχεται να χρειαστεί αποφυγή συγκεκριμένων φαρμάκων.

Τι ελέγχει η εξέταση

Η εξέταση αποσκοπεί στην ανίχνευση του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού, ενός βακτηρίου που αποικίζει τον γαστρεντερικό σωλήνα και αποτελεί κύρια αιτία πεπτικών ελκών, καθώς και παράγοντα κινδύνου για γαστρικό καρκίνο. Το βακτήριο αυτό μειώνει την παραγωγή βλέννας στο στομάχι, καθιστώντας το ευάλωτο στην οξύτητα. Η συλλογή του δείγματος ποικίλλει ανάλογα με τη μέθοδο: μπορεί να είναι δείγμα κοπράνων για ανίχνευση αντιγόνου, δείγμα αίματος από φλέβα για ανίχνευση αντισωμάτων, ή ιστός βιοψίας που λαμβάνεται κατά τη διάρκεια ενδοσκόπησης. Η ενδοσκόπηση επιτρέπει την άμεση επισκόπηση του βλεννογόνου του στομάχου και τη λήψη βιοψίας, η οποία μπορεί να εξεταστεί για την παρουσία του βακτηρίου (π.χ. μέσω ανίχνευσης του ενζύμου ουρεάσης ή με PCR) ή άλλων παθολογικών ευρημάτων. Εναλλακτικά, διενεργείται η δοκιμασία αναπνοής ουρίας, όπου ο ασθενής καταπίνει ένα υγρό με σημασμένο υλικό. Εάν υπάρχει το ελικοβακτηρίδιο, το υλικό μεταβολίζεται σε σημασμένο διοξείδιο του άνθρακα, το οποίο ανιχνεύεται στον εκπνεόμενο αέρα. Για την εξέταση αίματος δεν απαιτείται προετοιμασία. Για τη δοκιμασία αναπνοής, πρέπει να αποφευχθούν αντιβιοτικά και σαλικυλικό βισμούθιο 4 εβδομάδες πριν, αναστολείς αντλίας πρωτονίων 2 εβδομάδες πριν, και τροφή/νερό 1 ώρα πριν. Για δείγμα κοπράνων ή βιοψία, μπορεί να ζητηθεί αποφυγή αντιβιοτικών, αντιόξινων ή παρασκευασμάτων βισμούθιου για 14 ημέρες. Για ενδοσκόπηση, απαιτείται νηστεία από τα μεσάνυχτα της προηγούμενης ημέρας.

Η εξέταση

Η εξέταση αυτή χρησιμοποιείται για τη διάγνωση λοίμωξης από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Ένα θετικό αποτέλεσμα υποδηλώνει ότι τα γαστρεντερικά συμπτώματα του ασθενούς, όπως ο πόνος, μπορεί να οφείλονται σε πεπτικό έλκος που προκαλείται από αυτό το βακτήριο. Η θεραπεία περιλαμβάνει συνδυασμό αντιβιοτικών και άλλων φαρμάκων για την εξάλειψη του βακτηρίου και την ανακούφιση των συμπτωμάτων. Μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, μπορεί να επαναληφθούν οι εξετάσεις (συνήθως δοκιμασία κοπράνων ή αναπνοής, καθώς τα αντισώματα στο αίμα μπορεί να παραμείνουν ανιχνεύσιμα για μεγάλο διάστημα) για να επιβεβαιωθεί η επιτυχής εκρίζωση του μικροοργανισμού. Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει την εξέταση όταν ο ασθενής παρουσιάζει συμπτώματα έλκους, όπως κοιλιακό άλγος που έρχεται και φεύγει, απώλεια βάρους, δυσπεψία, αίσθημα πληρότητας, ναυτία ή ερυγές. Άμεσα ιατρική προσοχή απαιτείται σε περίπτωση αιφνίδιου, έντονου πόνου στο στομάχι, αιματηρών ή μελανών κοπράνων, ή εμετού με υφή που μοιάζει με κατακάθι καφέ. Ένα θετικό αποτέλεσμα (αντισώματα, αντιγόνο ή δοκιμασία αναπνοής) επιβεβαιώνει τη λοίμωξη. Η έγκαιρη θεραπεία μπορεί να εξαλείψει το βακτήριο και να σταματήσει την εξέλιξη της νόσου. Ένα αρνητικό αποτέλεσμα (αντισώματα αίματος ή αντιγόνο κοπράνων) συνήθως αποκλείει τη λοίμωξη, αλλά σε επίμονα συμπτώματα, μπορεί να απαιτηθεί βιοψία για οριστική διάγνωση. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο γαστρεντερικός πόνος μπορεί να έχει πολλές αιτίες, πέραν του ελικοβακτηριδίου. Η χρήση αντιόξινων, αντιμικροβιακών, αναστολέων αντλίας πρωτονίων ή παρασκευασμάτων βισμούθιου μπορεί να επηρεάσει την ακρίβεια των αποτελεσμάτων, εκτός από την εξέταση αντισωμάτων στο αίμα.

Συχνές ερωτήσεις

1. Ποια είναι η θεραπεία του πεπτικού έλκους που προκαλείται από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού; Η θεραπεία συνήθως περιλαμβάνει ένα συνδυασμό αντιβιοτικών και φαρμάκων που μειώνουν την ποσότητα οξέος που παράγει το στομάχι, όπως είναι οι αναστολείς της αντλίας πρωτονίων και οι αναστολείς των υποδοχέων της ισταμίνης, καθώς και ένα παρασκεύασμα βισμουθίου, όπως το Pepto-Bismol ®, τα οποία λαμβάνονται για αρκετές εβδομάδες.
2. Ο κάθε ασθενής με ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού παθαίνει έλκη; Όχι, πολλοί άνθρωποι έχουν ενδείξεις της λοίμωξης, αλλά δεν έχουν συμπτώματα της ελκώδους νόσου. Ο λόγος για τον οποίο κάποιοι άνθρωποι με λοιμώξεις από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού αναπτύσσουν πεπτικό έλκος ενώ κάποιοι άλλοι όχι, δεν είναι ακόμα κατανοητός.
3. Πως μπορώ να μολυνθώ με το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού; Τα βακτήρια θεωρείται ότι μεταδίδονται με την κατανάλωση τροφών ή πόσιμου ύδατος που έχουν μολυνθεί με ανθρώπινο υλικό κοπράνων, ή πιθανώς μέσω της επαφής με τα κόπρανα, τον εμετό ή το σίελο ενός μολυσμένου ατόμου. Η μετάδοση εντός του οικογενειακού περιβάλλοντος φαίνεται να είναι η κυριότερη αιτία μετάδοσης της νόσου.
4. Κάθε ασθενής που βρίσκεται σε στάδιο θεραπείας για το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού ανταποκρίνεται θετικά σε αυτή; Η πλειοψηφία των ατόμων που ολοκληρώνουν επιτυχώς τη θεραπεία με τον συνδυασμό αντιβιοτικών απαλλάσσονται από αυτά τα βακτήρια. Ωστόσο, μπορεί να να εμφανιστεί ανθεκτικότητα σε ορισμένα από τα αντιβιοτικά και κατά συνέπεια, τα βακτήρια μπορούν να συνεχίσουν να πολλαπλασιάζονται και μετά τη λήψη της θεραπείας.
5. Υπάρχουν άλλοι τρόποι εξέτασης της για το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού; Πρόσφατα, μερικές μελέτες προτείνουν τη χρήση μοριακών μεθόδων που ανιχνεύουν το γενετικό υλικό του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού σε δείγματα βιοψίας στομάχου.