Κλινική σημασία
Η εξέταση αυτή χρησιμοποιείται για την ανίχνευση και υποβοήθηση της διάγνωσης της λοιμώδους μονοπυρήνωσης. Διενεργείται όταν ένα άτομο, ιδίως έφηβος, παρουσιάζει συμπτώματα όπως πυρετό, πονόλαιμο, διόγκωση λεμφαδένων και κόπωση. Απαιτείται δείγμα αίματος από φλέβα του χεριού και δεν χρειάζεται καμία ειδική προετοιμασία.
Τι ελέγχει η εξέταση
Η λοιμώδης μονοπυρήνωση, γνωστή και ως «νόσος του φιλιού», προκαλείται από τον ιό Epstein-Barr (EBV). Η εξέταση ανιχνεύει ετερόφιλα αντισώματα, πρωτεΐνες που παράγονται από το ανοσοποιητικό σύστημα ως απόκριση στη μόλυνση από EBV. Τα συμπτώματα, όπως πυρετός, πονόλαιμος, διογκωμένοι λεμφαδένες και κόπωση, εμφανίζονται συνήθως περίπου ένα μήνα μετά την αρχική μόλυνση και μπορεί να διαρκέσουν εβδομάδες ή και μήνες. Ο EBV είναι εξαιρετικά κοινός, με το 95% των ενηλίκων να έχουν μολυνθεί έως την ηλικία των 40. Μεταδίδεται μέσω στενής επαφής, όπως το φιλί. Στην παιδική ηλικία, η μόλυνση είναι συχνά ασυμπτωματική, αλλά στην εφηβεία μπορεί να προκαλέσει μονοπυρήνωση στο 50% των περιπτώσεων. Περίπου το 70-80% των ατόμων με μονοπυρήνωση παράγουν ετερόφιλα αντισώματα. Εάν η εξέταση είναι αρνητική αλλά υπάρχει ισχυρή υποψία, μπορεί να ζητηθούν ειδικές εξετάσεις αντισωμάτων EBV. Συχνά διενεργείται και γενική εξέταση αίματος, καθώς η μονοπυρήνωση χαρακτηρίζεται από αυξημένα λευκά αιμοσφαίρια και την παρουσία άτυπων λεμφοκυττάρων. Το δείγμα αίματος λαμβάνεται με φλεβοκέντηση.
Η εξέταση
Η εξέταση μονοπυρήνωσης χρησιμοποιείται για τη διάγνωση της λοιμώδους μονοπυρήνωσης σε ασθενείς με σχετικά συμπτώματα. Συχνά συνδυάζεται με γενική εξέταση αίματος (CBC) για την αξιολόγηση του αριθμού και της μορφολογίας των λευκών αιμοσφαιρίων, καθώς η μονοπυρήνωση χαρακτηρίζεται από αυξημένα και άτυπα λευκά αιμοσφαίρια. Εάν η αρχική εξέταση είναι αρνητική αλλά η κλινική υποψία παραμένει, μπορεί να επαναληφθεί μετά από μία εβδομάδα ή να ζητηθούν ειδικές εξετάσεις αντισωμάτων EBV. Επίσης, μπορεί να συνταγογραφηθεί εξέταση για στρεπτόκοκκο για διαφορική διάγνωση του πονόλαιμου. Η εξέταση συνταγογραφείται όταν ένα άτομο, κυρίως έφηβος ή νεαρός ενήλικας, παρουσιάζει συμπτώματα όπως πυρετό, πονοκέφαλο, πονόλαιμο, διογκωμένους λεμφαδένες, κόπωση, πόνο στο στομάχι, διόγκωση ήπατος/σπλήνα ή εξάνθημα. Ένα θετικό αποτέλεσμα, σε συνδυασμό με αυξημένα λευκά αιμοσφαίρια, ενεργά λεμφοκύτταρα και τα τυπικά συμπτώματα, υποδηλώνει λοιμώδη μονοπυρήνωση. Ένα αρνητικό αποτέλεσμα απαιτεί προσεκτική ερμηνεία: μπορεί να είναι πολύ νωρίς για την ανίχνευση αντισωμάτων, ή το άτομο να ανήκει στο μικρό ποσοστό που δεν παράγει ετερόφιλα αντισώματα. Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά σπάνια παράγουν ετερόφιλα αντισώματα. Αρνητικό αποτέλεσμα με λίγα ή καθόλου αντιδραστικά λεμφοκύτταρα μπορεί να υποδηλώνει άλλη λοίμωξη, όπως κυτταρομεγαλοϊό (CMV) ή τοξοπλάσμωση, ή στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα. Η εξέταση μονοπυρήνωσης είναι γρήγορη, αλλά μπορεί να δώσει ψευδώς θετικά αποτελέσματα σε λεμφώματα, συστηματικό ερυθηματώδη λύκο ή ορισμένους καρκίνους του γαστρεντερικού. Εάν η εξέταση είναι αρνητική ή απαιτούνται περισσότερες πληροφορίες, μπορούν να ζητηθούν ειδικές εξετάσεις αντισωμάτων EBV για να προσδιοριστεί η κατάσταση της μόλυνσης (ευαισθησία, πρόσφατη, παλαιά ή επανενεργοποίηση). Τα ετερόφιλα αντισώματα μειώνονται μετά την τέταρτη εβδομάδα της νόσου, καθιστώντας την εξέταση αρνητική καθώς η λοίμωξη υποχωρεί.
Συχνές ερωτήσεις
- Πόσο σοβαρή είναι η περίπτωση της λοιμώδους μονοπυρήνωσης; Τασυμπτώματα της νόσου συνήθως υποχωρούν με υποστηρικτική θεραπεία, όπως με ξεκούραση και λήψη υγρών, σε έναν έως τέσσερις μήνες. Μερικές φορές, μπορεί να διευρυνθούν ο σπλήνας και το ήπαρ και ίσως χρειαστεί να περιορίσετε τη δραστηριότητά σας, έως ότου τα δύο όργανα επιστρέψουν στο κανονικό μέγεθος. Καρδιακά προβλήματα και προβλήματα στο κεντρικό νευρικό σύστημα εμφανίζονται σπάνια. Η λοιμώδης μονοπυρήνωση μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια σε άνδρες με το ειδικό γονίδιο XLP. Σε αυτή την σπάνια περίπτωση, η μονοπυρήνωση μπορεί να αποβεί μοιραία.
- Είναι η μονοπυρήνωση πραγματικά μια «ασθένεια που μεταδίδεται μέσω φιλιών»; Η εξάπλωση του EBV απαιτεί επαφή με το σάλιο ενός μολυσμένου ατόμου, όπως συμβαίνει με το φιλί. Ωστόσο μπορεί να εμφανιστεί η λοίμωξη και χωρίς φιλιά όπως από το σάλιο στα παιδικά παιχνίδια, στα μπουκάλια νερού, στις οδοντόβουρτσες, στα ποτήρια και τα χέρια. Δεν μπορεί να γίνει μετάδοση του ιού μέσω του αέρα ή του αίματος. Η περίοδος επώασης και ο χρόνος από τη μόλυνση έως την εμφάνιση των συμπτωμάτων, κυμαίνεται από 4 έως 6 εβδομάδες. Οι άνθρωποι που έχουν λοιμώδη μονοπυρήνωση μπορεί να μεταδώσουν την ασθένεια μέσα στο χρονικό διάστημα μερικών εβδομάδων. Πολλοί υγιείς άνθρωποι που έχουν προηγουμένως μολυνθεί μπορούν κατά διαστήματα στη ζωή τους να μεταφέρουν και να μεταδώσουν τον ιό χωρίς να είναι πρακτική η εξέτασή τους για τον ιό. Για τους λόγους αυτούς, είναι σχεδόν αδύνατο να αποτραπεί η εξάπλωση του ιού και κατά συνέπεια ο οποιοσδήποτε μπορεί να έχει λοίμωξη EBV από την ηλικία των 40 ετών, αλλά όχι απαραίτητα και μονοπυρήνωση.
- Μήπως ο ιός Epstein-Barr προκαλεί το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης; Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχουν εργαστηριακές ενδείξεις που να αποδεικνύουν ότι η μόλυνση με ΕΒVπροκαλεί το σύνδρομοχρόνιας κόπωσης.
- Μπορώ να κολλήσω λοιμώδη μονοπυρήνωση περισσότερο από μια φορά; Αν και τασυμπτώματα της λοιμώδους μονοπυρήνωσης υποχωρούν συνήθως μετά από 1 ή 2 μήνες, ο EBV παραμένει ανενεργός σε λίγα κύτταρα στο σώμα για το υπόλοιπο της ζωής του ατόμου. Περιοδικά, ο ιός μπορεί να επανενεργοποιηθεί. Βρίσκεται συνήθως στο σάλιο των μολυσμένων ατόμων. Αυτή η επανενεργοποίηση συμβαίνει συνήθως χωρίς συμπτώματα της ασθένειας.
- Μπορεί ο EBV να προκαλέσει άλλες σοβαρές ασθένειες; Ο ΕΒV έχει συνδεθεί με ορισμένες μορφές καρκίνου, όπως λέμφωμα Burkitt, νόσος του Hodgkin, ρινοφαρυγγικό καρκίνωμα που σχετίζεται με το λέμφωμα του AIDS, και συνεχίζει να μελετάται για πιθανές διασυνδέσεις με άλλους καρκίνους. Η συχνότητα εμφάνισης αυτών των ασθενειών είναι χαμηλή.