Κλινική σημασία
Αυτή η εξέταση πραγματοποιείται για την ανίχνευση της φορείας του ανθεκτικού στη μεθικιλλίνη χρυσίζοντος σταφυλόκοκκου (MRSA) και για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας. Ενδείκνυται όταν ο ιατρός επιθυμεί να διαπιστώσει την παρουσία MRSA σε ένα άτομο ή να ελέγξει την εκρίζωση του βακτηρίου μετά από θεραπεία λοίμωξης. Το δείγμα λαμβάνεται συνήθως με επίχρισμα από τα ρουθούνια ή από την περιοχή της λοίμωξης και δεν απαιτείται καμία ειδική προετοιμασία του ασθενούς.
Τι ελέγχει η εξέταση
Η εξέταση αυτή στοχεύει στην ανίχνευση του χρυσίζοντος σταφυλόκοκκου που έχει αναπτύξει αντοχή στη μεθικιλλίνη και σε άλλα β-λακταμικά αντιβιοτικά, όπως η οξακιλλίνη. Τα στελέχη MRSA εμφανίστηκαν για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1960 και έκτοτε αποτελούν σημαντικό πρόβλημα, προκαλώντας σοβαρές λοιμώξεις του δέρματος, των πνευμόνων, των οστών και ενδοκαρδίτιδες, οι οποίες είναι δύσκολο να θεραπευτούν και μπορεί να αποβούν θανατηφόρες. Τα νοσοκομεία εφαρμόζουν αυστηρά πρωτόκολλα για τον έλεγχο της εξάπλωσης του MRSA, καθώς ο σταφυλόκοκκος αποικίζει το δέρμα και τη μύτη στο 25-30% του γενικού πληθυσμού. Ενώ παλαιότερα μόνο το 0,8% των υγιών ατόμων ήταν φορείς MRSA, το ποσοστό αυτό έχει αυξηθεί στο 1,5% την τελευταία δεκαετία, φτάνοντας έως και 9-14% σε συγκεκριμένους πληθυσμούς. Από τη δεκαετία του 1960 έχουν αναφερθεί σποραδικές εξωνοσοκομειακές επιδημίες MRSA, με ανησυχητική αύξηση τα τελευταία χρόνια. Στον γενικό πληθυσμό, το MRSA μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις σε άτομα όλων των ηλικιών, ακόμη και σε υγιείς χωρίς υποκείμενα νοσήματα. Η μετάδοση γίνεται μέσω στενής επαφής (π.χ. σε αθλητικές δραστηριότητες, παιδικούς σταθμούς) ή μέσω επαφής με μολυσμένα αντικείμενα. Οι δερματικές λοιμώξεις από MRSA συχνά εκλαμβάνονται λανθασμένα ως τσιμπήματα εντόμων. Το MRSA μπορεί επίσης να προκαλέσει πνευμονία, ιδίως μετά από ιογενείς λοιμώξεις όπως η γρίπη. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα στελέχη MRSA που αποκτώνται στην κοινότητα διαφέρουν γενετικά από τα ενδονοσοκομειακά στελέχη. Τα ενδονοσοκομειακά στελέχη είναι συχνά ανθεκτικά σε περισσότερα αντιβιοτικά και μπορεί να είναι πιο λοιμογόνα, παράγοντας τοξίνες. Ωστόσο, η διάκριση μεταξύ των δύο τύπων γίνεται όλο και πιο δύσκολη λόγω της αλληλεπίδρασης μεταξύ νοσοκομειακού και κοινοτικού περιβάλλοντος. Η συλλογή του δείγματος γίνεται με την εισαγωγή ενός στυλεού με περιστροφικές κινήσεις και στα δύο ρουθούνια. Σε σπανιότερες περιπτώσεις, λαμβάνεται δείγμα από δερματική λοίμωξη. Δεν απαιτείται καμία προετοιμασία του ασθενούς.
Η εξέταση
Η εξέταση για τον ανθεκτικό στη μεθικιλλίνη χρυσίζοντα σταφυλόκοκκο (MRSA) επικεντρώνεται αποκλειστικά στην ανίχνευση αυτών των στελεχών. Χρησιμοποιείται κυρίως για τον εντοπισμό φορέων ή για την επιβεβαίωση της εκρίζωσης του βακτηρίου μετά από θεραπεία. Σε επίπεδο κοινότητας, μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό της πηγής εξάπλωσης, ενώ σε εθνικό επίπεδο χρησιμοποιείται σε ερευνητικές μελέτες για τα γενετικά χαρακτηριστικά των στελεχών. Η πιο κοινή μέθοδος είναι η καλλιέργεια, η οποία επιβεβαιώνει την παρουσία MRSA, αλλά απαιτεί 1-2 ημέρες. Ο ιατρός λαμβάνει δείγμα με στυλεό από τα ρουθούνια ασυμπτωματικών ατόμων ή από πληγές/δερματικές λοιμώξεις ατόμων που έχουν λάβει θεραπεία. Το δείγμα καλλιεργείται σε θρεπτικό μέσο και επωάζεται για την ανίχνευση του βακτηρίου. Πολλά νοσοκομεία εφαρμόζουν προληπτικό έλεγχο για φορεία MRSA σε ασθενείς υψηλού κινδύνου ή σε όλους τους εισερχόμενους ασθενείς. Σε περίπτωση νοσοκομειακής επιδημίας, λαμβάνονται δείγματα από μέλη οικογενειών, νοσηλευτικό προσωπικό και στενές επαφές για τον εντοπισμό της πηγής. Για ταχύτερη ανίχνευση, έχουν αναπτυχθεί μοριακές μέθοδοι, όπως η ανίχνευση του γονιδίου mecA, το οποίο προσδίδει αντοχή σε μεθικιλλίνη, οξακιλλίνη, ναφκιλλίνη, δικλοξακιλλίνη και άλλα β-λακταμικά αντιβιοτικά. Αυτές οι δοκιμασίες μπορούν να δώσουν αποτελέσματα εντός ωρών, έναντι ημερών που απαιτεί η καλλιέργεια, και η χρησιμότητά τους αξιολογείται συνεχώς. Η εξέταση παραγγέλλεται όταν ο ιατρός ή ερευνητής επιθυμεί να εκτιμήσει τον κίνδυνο αποικισμού σε ένα άτομο, την οικογένειά του ή μέλη της κοινότητας που μπορεί να αποτελούν πηγή διασποράς (π.χ. αθλητές, ένοικοι ιδρυμάτων, προσωπικό νοσοκομείων), ιδίως αν έχει παρατηρηθεί αυξημένος αριθμός λοιμώξεων. Επίσης, μπορεί να γίνει έλεγχος μετά τη θεραπεία για την εκρίζωση της φορείας. Ένα θετικό αποτέλεσμα (είτε από καλλιέργεια είτε από μοριακή δοκιμασία) υποδηλώνει την παρουσία MRSA στην εξεταζόμενη περιοχή, συνήθως στα ρουθούνια. Ένα αρνητικό αποτέλεσμα σημαίνει απουσία του βακτηρίου ή παρουσία σε μη ανιχνεύσιμα επίπεδα. Σε περίπτωση απομόνωσης MRSA, μπορεί να πραγματοποιηθεί περαιτέρω τυποποίηση των στελεχών για την παροχή πληροφοριών σχετικά με την εξάπλωση της λοίμωξης και την παραγωγή τοξινών, αν και αυτό δεν είναι απαραίτητο για την επιλογή της θεραπείας.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορούμε να έχουμε τέτοια στελέχη πάνω από μία φορά; Μπορούμε να είμαστε αποικισμένοι από αυτά τα στελέχη και να μην το γνωρίζουμε; Πώς μπορείτε να προστατευθείτε από λοίμωξη με ανθεκτικά στη μεθικιλλίνη στελέχη χρυσίζοντα σταφυλόκοκκου; 1.Μπορούμε να έχουμε τέτοια στελέχη πάνω από μία φορά; Ναι. Η εκρίζωση των στελεχών αυτών δεν εμποδίζει να αποικισθούμε πάλι με αυτά μελλοντικά. 2. Μπορούμε να είμαστε αποικισμένοι από αυτά τα στελέχη και να μην το γνωρίζουμε; Ναι. Οι φορείς των στελεχών αυτών είναι υγιή άτομα, χωρίς συμπτώματα ή σημεία λοίμωξης. 3. Πώς μπορείτε να προστατευθείτε από λοίμωξη με ανθεκτικά στη μεθικιλλίνη στελέχη χρυσίζοντα σταφυλόκοκκου; Με το συχνό πλύσιμο των χεριών και με το να αποφεύγετε να μοιράζεστε πράγματα, όπως πετσέτες, σαπούνια, κλπ. και με το να καλύπτεται τις πληγές σας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιήσετε αντιμικροβιακή αλοιφή στα ρουθούνια, ώστε να εξαλειφτεί η φορεία σταφυλόκοκκου. Καταπολεμώντας τη φορεία, εμποδίζουμε να μολυνθεί ο ασθενής από το δέρμα του, π.χ. μετά από καρδιοχειρουργική επέμβαση, ενώ παρεμποδίζουμε και τη διασπορά σε άλλους ασθενείς.