Κλινική σημασία
Αυτή η εξέταση διενεργείται για την διερεύνηση αυξημένων επιπέδων ομοκυστεΐνης, καθώς και για την εκτίμηση του κινδύνου θρόμβωσης ή πρώιμης καρδιαγγειακής νόσου. Ενδείκνυται σε περιπτώσεις αυξημένης ομοκυστεΐνης, ή όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πολυμορφισμών MTHFR, καρδιαγγειακής νόσου ή θρόμβωσης σε νεαρή ηλικία. Απαιτείται δείγμα αίματος από φλέβα του χεριού, χωρίς να χρειάζεται κάποια ειδική προετοιμασία.
Τι ελέγχει η εξέταση
Η εξέταση MTHFR αναλύει το γονίδιο που κωδικοποιεί το ένζυμο αναγωγάση του μεθυλενο-τετραϋδροφυλλικού οξέος (MTHFR). Το ένζυμο αυτό είναι κρίσιμο για τον μεταβολισμό του φυλλικού οξέος και τη μετατροπή της ομοκυστεΐνης σε μεθειονίνη. Η ανάλυση εστιάζει σε δύο συχνούς πολυμορφισμούς, τους C677T και A1298C, οι οποίοι επηρεάζουν τη λειτουργία του ενζύμου. Η παρουσία αυτών των πολυμορφισμών, ιδιαίτερα σε ομόζυγη μορφή (δύο αντίγραφα C677T) ή σε διπλή ετερόζυγη μορφή (ένα αντίγραφο C677T και ένα A1298C), μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη ενζυμική δραστηριότητα και συσσώρευση ομοκυστεΐνης στο αίμα. Αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, θρόμβωσης και εγκεφαλικού, αν και η άμεση αιτιώδης σχέση παραμένει υπό διερεύνηση. Η συχνότητα του πολυμορφισμού C677T στον πληθυσμό της Βόρειας Αμερικής κυμαίνεται περίπου στο 10-12%, με διακυμάνσεις ανάλογα με την εθνικότητα. Η ανεπάρκεια φυλλικού οξέος μπορεί να επιδεινώσει την αύξηση της ομοκυστεΐνης σε άτομα με αυτούς τους πολυμορφισμούς. Το δείγμα λαμβάνεται με αιμοληψία από φλέβα του χεριού και δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία.
Η εξέταση
Η εξέταση για το γονίδιο MTHFR δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας και χρησιμοποιείται για την ανίχνευση των πολυμορφισμών C677T και A1298C, οι οποίοι συνδέονται με αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης. Συνήθως ζητείται μετά από διαπίστωση αυξημένης ομοκυστεΐνης, ή σε συνδυασμό με άλλες εξετάσεις καρδιαγγειακού κινδύνου, ειδικά σε περιπτώσεις προσωπικού ή οικογενειακού ιστορικού πρώιμης καρδιαγγειακής νόσου ή θρόμβωσης. Επίσης, μπορεί να ζητηθεί εάν υπάρχει στενός συγγενής με γνωστούς πολυμορφισμούς MTHFR. Η εξέταση μπορεί να συνδυαστεί με άλλες εξετάσεις για κληρονομικούς παράγοντες θρόμβωσης, όπως οι μεταλλάξεις του παράγοντα V Leiden ή της προθρομβίνης 20210, για μια ολοκληρωμένη εκτίμηση του κινδύνου. Αν και η εξέταση MTHFR μπορεί να διερευνήσει την αιτία της αυξημένης ομοκυστεΐνης, η κλινική αξία της μέτρησης της ομοκυστεΐνης για την πρόβλεψη καρδιαγγειακού κινδύνου παραμένει αντικείμενο συζήτησης, καθώς μελέτες δεν έχουν δείξει σαφές όφελος από τη μείωση των επιπέδων της με συμπληρώματα. Τα αποτελέσματα της εξέτασης ερμηνεύονται ως εξής: η παρουσία δύο αντιγράφων του C677T ή ενός αντιγράφου C677T και ενός A1298C υποδηλώνει ότι οι γενετικοί αυτοί πολυμορφισμοί συμβάλλουν ή ευθύνονται για τα αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης. Δύο αντίγραφα του A1298C συνήθως δεν σχετίζονται με αυξημένη ομοκυστεΐνη. Αρνητικό αποτέλεσμα για τους C677T και A1298C υποδηλώνει ότι η αυξημένη ομοκυστεΐνη οφείλεται πιθανώς σε άλλη αιτία. Άλλες, σπανιότερες, μεταλλάξεις MTHFR δεν ανιχνεύονται με τη συνήθη εξέταση. Άτομα με πολυμορφισμούς MTHFR και ταυτόχρονα άλλους παράγοντες πήξης (π.χ. μεταλλάξεις Leiden ή PT20210) ενδέχεται να έχουν αυξημένο κίνδυνο θρομβώσεων. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι πολλοί φορείς πολυμορφισμών MTHFR δεν θα αναπτύξουν ποτέ καρδιαγγειακή νόσο ή θρόμβωση. Άλλες αιτίες αυξημένης ομοκυστεΐνης περιλαμβάνουν ανεπάρκειες βιταμινών Β6, Β12 ή φυλλικού οξέος. Ο πολυμορφισμός C677T οδηγεί σε υποκατάσταση αμινοξέων που μειώνει τη δραστικότητα του ενζύμου. Έχει επίσης προταθεί συσχέτιση των πολυμορφισμών MTHFR με συγγενείς ανωμαλίες νευρικού σωλήνα, προεκλαμψία και ορισμένους καρκίνους, αλλά η εξέταση δεν χρησιμοποιείται κλινικά για αυτές τις ενδείξεις. Σε ασθενείς που λαμβάνουν μεθοτρεξάτη, η εξέταση MTHFR μπορεί να βοηθήσει στην προσαρμογή της δοσολογίας για την αποφυγή τοξικότητας, λόγω του ρόλου του ενζύμου στον μεταβολισμό του φυλλικού οξέος. Σπάνιες μεταλλάξεις MTHFR μπορούν να προκαλέσουν ομοκυστινουρία, μια σοβαρή διαταραχή με εξαιρετικά αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης, οι οποίες όμως δεν ανιχνεύονται με τη συνήθη εξέταση MTHFR.