Κλινική σημασία
Η εξέταση πραγματοποιείται για να διαπιστωθεί η επάρκεια αντισωμάτων έναντι του ιού της ερυθράς, προσφέροντας προστασία από τη νόσο. Χρησιμοποιείται για την επιβεβαίωση προηγούμενης λοίμωξης ή την ανίχνευση πρόσφατης. Συνιστάται πριν ή στην αρχή της εγκυμοσύνης για έλεγχο ανοσίας, σε έγκυες με συμπτώματα ερυθράς (πυρετός, εξάνθημα), ή σε νεογνά με αναπτυξιακές ανωμαλίες που μπορεί να οφείλονται σε ενδομήτρια λοίμωξη. Επίσης, διενεργείται οποτεδήποτε απαιτείται επιβεβαίωση πρόσφατης μόλυνσης ή ελέγχου ανοσίας. Το δείγμα λαμβάνεται από φλέβα στο βραχίονα ενηλίκου ή από τη φτέρνα/ομφάλιο λώρο νεογνού. Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία.
Τι ελέγχει η εξέταση
Η ερυθρά είναι μια ιογενής λοίμωξη, συνήθως ήπια, που χαρακτηρίζεται από πυρετό και εξάνθημα διάρκειας 2-3 ημερών. Είναι εξαιρετικά μεταδοτική, αλλά προλαμβάνεται με εμβολιασμό. Η εξέταση ανιχνεύει και ποσοτικοποιεί τα αντισώματα που παράγει το ανοσοποιητικό σύστημα ως απόκριση στον ιό. Υπάρχουν δύο τύποι αντισωμάτων: IgM και IgG. Τα IgM εμφανίζονται 7-10 ημέρες μετά τη λοίμωξη, φτάνουν σε μέγιστα επίπεδα και στη συνέχεια μειώνονται εντός εβδομάδων, εκτός από τα νεογνά όπου μπορεί να παραμείνουν ανιχνεύσιμα για μήνες έως ένα έτος. Τα IgG εμφανίζονται αργότερα, αλλά παραμένουν εφ’ όρου ζωής, παρέχοντας μακροχρόνια προστασία. Η παρουσία IgM υποδηλώνει πρόσφατη λοίμωξη, ενώ η παρουσία IgG μπορεί να υποδηλώνει πρόσφατη ή παλαιότερη λοίμωξη, ή ανοσία λόγω εμβολιασμού (MMR). Ο ιός της ερυθράς προκαλεί συνήθως ένα λεπτό, κόκκινο εξάνθημα που ξεκινά από το πρόσωπο/λαιμό και επεκτείνεται στον κορμό, εξαφανιζόμενο σε λίγες ημέρες. Μεταδίδεται μέσω ρινικών/φαρυγγικών εκκρίσεων και μπορεί να προκαλέσει πυρετό, διόγκωση λεμφαδένων, καταρροή, ερεθισμό ματιών και αρθραλγίες. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια, ειδικά στα παιδιά, και η νόσος συνήθως υποχωρεί σε 2 ημέρες χωρίς επιπλοκές. Η κύρια ανησυχία είναι η μόλυνση εγκύων γυναικών κατά το πρώτο τρίμηνο, καθώς το έμβρυο είναι ευάλωτο. Η μετάδοση του ιού μπορεί να οδηγήσει σε αποβολή, θνησιγένεια ή σύνδρομο συγγενούς ερυθράς (CRS), με σοβαρές επιπλοκές όπως καθυστέρηση ανάπτυξης, νοητική υστέρηση, κώφωση, καταρράκτη, μικροκεφαλία, ηπατικές διαταραχές και καρδιακές δυσλειτουργίες. Λόγω των σοβαρών συνεπειών, από το 1969 εφαρμόζεται εκτεταμένος εμβολιασμός. Το CDC παρακολουθεί στενά τα κρούσματα, με δραματική μείωση μετά τον εμβολιασμό. Το 2008 καταγράφηκαν μόνο 16 περιπτώσεις στις ΗΠΑ, και από το 2001 λιγότερες από 25 ετησίως, με την ενδημική ερυθρά να θεωρείται σχεδόν εξαλειφθείσα. Ωστόσο, η επαγρύπνηση και ο εμβολιασμός παραμένουν κρίσιμοι. Οι έγκυες και οι γυναίκες που σχεδιάζουν εγκυμοσύνη πρέπει να ελέγχονται τακτικά για επαρκή επίπεδα αντισωμάτων. Το δείγμα αίματος λαμβάνεται από φλέβα ενηλίκου ή από τη φτέρνα/ομφάλιο λώρο νεογνού. Δεν απαιτείται προετοιμασία για την εξέταση.
Η εξέταση
Η εξέταση για την ερυθρά χρησιμοποιείται για: επιβεβαίωση επαρκούς ανοσίας, ανίχνευση πρόσφατης ή παλαιότερης λοίμωξης, εντοπισμό ατόμων χωρίς έκθεση ή εμβολιασμό, και διασφάλιση επαρκών τίτλων αντισωμάτων σε έγκυες ή γυναίκες που σχεδιάζουν εγκυμοσύνη. Μπορεί να ζητηθεί σε άτομα με συμπτώματα ύποπτα για ερυθρά, ή σε νεογνά με υποψία ενδομήτριας λοίμωξης ή συγγενείς ανωμαλίες. Η εξέταση IgG για ερυθρά συνταγογραφείται σε έγκυες ή γυναίκες που σχεδιάζουν εγκυμοσύνη, ή για έλεγχο ανοσίας. Οι εξετάσεις IgM και IgG μαζί ζητούνται όταν μια έγκυος παρουσιάζει συμπτώματα όπως ήπιο πυρετό, ροζ εξάνθημα που ξεκινά από το πρόσωπο και επεκτείνεται, καταρροή, ερεθισμένα μάτια, αρθραλγίες, ή διογκωμένους λεμφαδένες. Λόγω της μη ειδικότητας των συμπτωμάτων, ο ιατρός χρειάζεται τις εξετάσεις για επιβεβαίωση. Οι εξετάσεις IgM και IgG μπορούν επίσης να ζητηθούν σε νεογνά μητέρων με διάγνωση ερυθράς κατά την εγκυμοσύνη, ή σε νεογνά με συγγενείς διαταραχές (κώφωση, καρδιαγγειακές ανωμαλίες, καταρράκτης, ΚΝΣ) που μπορεί να οφείλονται σε CRS. Επειδή τα αντισώματα IgM και IgG καθυστερούν να εμφανιστούν, οι εξετάσεις μπορεί να επαναληφθούν σε 2-3 εβδομάδες για να διαπιστωθεί η αύξηση ή μείωση των επιπέδων. Αυτές οι εξετάσεις μπορεί να ζητηθούν και από επαγγελματίες υγείας ή φοιτητές πανεπιστημίου, καθώς και σε γυναίκες που σκοπεύουν να παντρευτούν σε ορισμένες χώρες. Σε ενήλικα ή παιδί, η απουσία IgG υποδηλώνει μη έκθεση ή μη προστασία. Η παρουσία IgG χωρίς IgM σε νεογνό υποδηλώνει παθητική μητρική προστασία. Η παρουσία IgM σε νεογνό υποδηλώνει συγγενή λοίμωξη, καθώς τα μητρικά IgM δεν διαπερνούν τον πλακούντα. Η παρουσία IgM (με ή χωρίς IgG) σε παιδί ή ενήλικα υποδηλώνει πρόσφατη λοίμωξη. Σποραδικά, μπορεί να εμφανιστεί ψευδώς θετικό IgM. Για επιβεβαίωση, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει εξέταση IgG για αρχικό επίπεδο και επανάληψη σε 2-3 εβδομάδες για να αναζητήσει σημαντική αύξηση. Είναι επίσης δυνατή η ανίχνευση γενετικού υλικού (RNA) του ιού ή η καλλιέργεια του ιού από βιολογικό δείγμα (π.χ. φαρυγγικές εκκρίσεις). Αυτή η διαδικασία είναι πολύπλοκη και ακριβή, και συνήθως παραπέμπεται σε εξειδικευμένα εργαστήρια όπως το CDC, το οποίο παρακολουθεί τα κρούσματα ερυθράς και CRS για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του εμβολίου και τον εντοπισμό επιδημιών.