Αιμοσφαιρίνη

Περιγραφή

Η αιμοσφαιρίνη (Hgb) είναι η βασική πρωτεΐνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων, υπεύθυνη για τη μεταφορά οξυγόνου. Αποτελείται από τέσσερις υπομονάδες σφαιρίνης και τέσσερις ομάδες αίμης, οι οποίες περιέχουν σίδηρο και προσδίδουν το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα. Κάθε ερυθρό αιμοσφαίριο περιέχει περίπου 300 εκατομμύρια μόρια αιμοσφαιρίνης. Η μέτρηση της αιμοσφαιρίνης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της γενικής εξέτασης αίματος. Αυξημένα επίπεδα αιμοσφαιρίνης μπορεί να παρατηρηθούν σε σοβαρά εγκαύματα, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), αφυδάτωση, διάρροια, ερυθροκυττάρωση, αιμοσυμπύκνωση, διαβίωση σε μεγάλο υψόμετρο, εντερική απόφραξη, αληθή πολυκυτταραιμία και θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα. Ορισμένα φάρμακα, όπως η γενταμυκίνη, η μεθυλντόπα και η πεντοξιφυλλίνη, μπορούν επίσης να αυξήσουν τα επίπεδα. Μειωμένα επίπεδα αιμοσφαιρίνης μπορεί να υποδηλώνουν νόσο του Andersen, σιδηροπενική αναιμία, καρκινωμάτωση, κίρρωση του ήπατος, κυστική ίνωση, λιπώδη εμβολή, λιπώδες ήπαρ, κατακράτηση υγρών, αιμόλυση, αιμολυτική αντίδραση σε χημικές ουσίες, φάρμακα ή εμφυτεύματα, νόσο του Hodgkin, υδραιμία της κύησης, υπερθυρεοειδισμό, υπερβιταμίνωση Α, υποθυρεοειδισμό, ιδιοπαθή στεατόρροια, ενδοφλέβια υπερφόρτωση υγρών, λευχαιμία, λέμφωμα, αφαίρεση αιμοπεταλίων, εγκυμοσύνη, νέκρωση του φλοιού των νεφρών, σαρκοείδωση, σοβαρή αιμορραγία, συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, τετραλογία Fallot, ασύμβατη μετάγγιση αίματος και χορτοφαγική διατροφή. Φάρμακα όπως αντιβιοτικά, αντινεοπλασματικά, ασπιρίνη, παράγωγα υδαντοΐνης, ινδομεθακίνη, αναστολείς της μονοαμινοξειδάσης, πριμακίνη, ριφαμπικίνη, σουλφοναμίδες και ζιδοβουδίνη (AZT) μπορούν επίσης να μειώσουν την αιμοσφαιρίνη.

Κλινική σημασία

Η εξέταση της αιμοσφαιρίνης διενεργείται για την αξιολόγηση της σοβαρότητας αναιμικών ή ερυθραιμικών καταστάσεων και την παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία. Αποτελεί μέρος της γενικής εξέτασης αίματος, η οποία ζητείται για διάφορους διαγνωστικούς λόγους. Το δείγμα αίματος λαμβάνεται συνήθως από φλέβα του χεριού. Σε παιδιά και ενήλικες μπορεί να ληφθεί από το δάκτυλο, ενώ σε νεογνά από τη φτέρνα.

Τι ελέγχει η εξέταση

Η εξέταση προσδιορίζει την ποσότητα της αιμοσφαιρίνης, της πρωτεΐνης που βρίσκεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια και είναι υπεύθυνη για τη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς και διοξειδίου του άνθρακα στους πνεύμονες. Χαμηλά επίπεδα αιμοσφαιρίνης υποδηλώνουν αναιμία, μια κατάσταση που οδηγεί σε ανεπαρκή οξυγόνωση του οργανισμού και συμπτώματα όπως κόπωση και αδυναμία. Η αιμοσφαιρίνη αυξάνεται με την αύξηση του αριθμού των ερυθροκυττάρων. Μειωμένες τιμές αιμοσφαιρίνης, ενδεικτικές αναιμίας, παρατηρούνται όταν η παραγωγή ερυθροκυττάρων είναι μειωμένη, η καταστροφή τους αυξημένη ή υπάρχει αιμορραγία. Το δείγμα συλλέγεται με φλεβοκέντηση από το χέρι ή με τρύπημα από το δάκτυλο ή τη φτέρνα. Δεν απαιτείται καμία ειδική προετοιμασία για την εξέταση.

Η εξέταση

Η μέτρηση της αιμοσφαιρίνης είναι ζωτικής σημασίας για τη γενική εκτίμηση της υγείας. Χρησιμοποιείται για: τον προσδιορισμό της σοβαρότητας αναιμίας ή ερυθραιμίας, την παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία αυτών των καταστάσεων και τη λήψη αποφάσεων σχετικά με μεταγγίσεις αίματος σε περιπτώσεις σοβαρής αναιμίας. Η εξέταση ζητείται συχνά ως μέρος της γενικής εξέτασης αίματος για διάφορους λόγους, καθώς και σε ασθενείς με αιμορραγικά προβλήματα ή χρόνιες αναιμίες/ερυθραιμίες. Οι φυσιολογικές τιμές για ενήλικες κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 12 και 18 γραμμαρίων ανά 100 χιλιοστόλιτρα αίματος. Αυξημένες τιμές μπορεί να οφείλονται σε αφυδάτωση, υπερπαραγωγή ερυθροκυττάρων στον μυελό των οστών, σοβαρή πνευμονοπάθεια ή άλλες καταστάσεις. Μειωμένες τιμές υποδηλώνουν αναιμία και μπορεί να προκληθούν από έλλειψη σιδήρου, βιταμίνης Β12 ή φολικού οξέος, κληρονομικές διαταραχές της αιμοσφαιρίνης (όπως θαλασσαιμίες, δρεπανοκυτταρική αναιμία), άλλες κληρονομικές παθήσεις, κίρρωση του ήπατος, σημαντική αιμορραγία, αυξημένη καταστροφή ερυθροκυττάρων, νεφρική νόσο, άλλα χρόνια νοσήματα, βλάβη του μυελού των οστών (π.χ. απλαστική αναιμία) ή όγκους που επηρεάζουν τον μυελό. Κατά τη διάρκεια της φυσιολογικής κύησης, η αιμοσφαιρίνη παρουσιάζει ελαφρά μείωση. Οι τιμές της αιμοσφαιρίνης εμφανίζουν ημερήσιες διακυμάνσεις, με μέγιστο στις 8:00 π.μ. και ελάχιστο στις 8:00 μ.μ. Οι βαρείς καπνιστές έχουν συνήθως υψηλότερες τιμές. Άτομα που διαβιούν σε μεγάλα υψόμετρα εμφανίζουν αυξημένη αιμοσφαιρίνη λόγω της αυξημένης παραγωγής ερυθροκυττάρων ως προσαρμογή στο μειωμένο οξυγόνο. Τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι έχουν ελαφρώς χαμηλότερα επίπεδα αιμοσφαιρίνης σε σύγκριση με τους ενήλικες.

Πώς γίνεται

Η μέτρηση της αιμοσφαιρίνης (Hgb) πραγματοποιείται ως μέρος της γενικής εξέτασης αίματος. Απαιτείται η λήψη δείγματος αίματος, το οποίο μπορεί να γίνει με φλεβοκέντηση.

Προετοιμασία

Δεν απαιτείται καμία ειδική προετοιμασία, όπως νηστεία, πριν από την εξέταση.

Συχνές ερωτήσεις

1. Η σωματική άσκηση μπορεί να επηρεάσει το επίπεδο της αιμοσφαιρίνης?
2. Ποιός κινδυνεύει περισσότερο να παρουσιάσει μη φυσιολογικά επίπαδα αιμοσφαιρίνης?
3. Κάποιος που έχει πολύ χαμηλή αιμοσφαιρίνη παρουσιάζει κάποια συμπτώματα?
4. Η σωστή δίαιτα ή διατροφή μπορεί να μας εξασφαλίζει το «ιδανικό» επίπεδο αιμοσφαιρίνης?
5. Η σωματική άσκηση μπορεί να επηρεάσει το επίπεδο της αιμοσφαιρίνης? Όχι. Περιστασιακά μόνο μπορεί να αυξηθεί η τιμή της αιμοσφαιρίνης σαν αποτέλεσμα της αφυδάτωσης.
6. Ποιός κινδυνεύει περισσότερο να παρουσιάσει μη φυσιολογικά επίπαδα αιμοσφαιρίνης? Οι γυναίκες στην αναπαραγωγική ηλικία παρουσιάζουν περιστασιακά μειωμένη αμοσφαιρίνη κατά την διάρκεια της έμμηνης ρύσης και της κύησης.
7. Κάποιος που έχει πολύ χαμηλή αιμοσφαιρίνη παρουσιάζει κάποια συμπτώματα? Προειδοποιητικά συμπτώματα είναι η κούραση, η λιποθυμία, η ωχρότητα και η γρήγορη αναπνοή.
8. Η σωστή δίαιτα ή διατροφή μπορεί να μας εξασφαλίζει το «ιδανικό» επίπεδο αιμοσφαιρίνης? Ένα σωστό διατροφικό σχήμα που περιλαμβάνει λαχανικά και τροφές πλούσιες σε σίδηρο είναι συνήθως ευεργετικό για τον οργανισμό.