Κλινική σημασία
Η εξέταση αυτή διενεργείται για την υποστήριξη της διάγνωσης της χρόνιας ενεργού αυτοάνοσης ηπατίτιδας και τον διαχωρισμό της από άλλες αιτίες ηπατικής βλάβης. Ενδείκνυται όταν υπάρχει κλινική υποψία αυτοάνοσης αιτιολογίας σε ασθενή με ηπατίτιδα. Για την εξέταση απαιτείται δείγμα αίματος από φλέβα του βραχίονα και δεν απαιτείται καμία ειδική προετοιμασία.
Τι ελέγχει η εξέταση
Η εξέταση προσδιορίζει την ποσότητα των αντισωμάτων έναντι των λείων μυϊκών ινών (SMA) στο αίμα. Τα SMA είναι αυτοαντισώματα που παράγονται από το ανοσοποιητικό σύστημα και στρέφονται εναντίον πρωτεϊνών του κυτταροσκελετού των λείων μυών. Η παρουσία τους συνδέεται στενά με τη χρόνια ενεργό αυτοάνοση ηπατίτιδα, αλλά μπορεί να παρατηρηθεί και σε άλλες ηπατικές παθήσεις ή αυτοάνοσα νοσήματα, όπως η πρωτοπαθής χολική κίρρωση, συνήθως σε χαμηλότερους τίτλους. Η αυτοάνοση ηπατίτιδα είναι μια φλεγμονή του ήπατος, οξεία ή χρόνια, χωρίς εμφανή αιτία (π.χ. ιογενής λοίμωξη, φάρμακα, τοξίνες, κληρονομικές διαταραχές, αλκοόλ), η οποία μπορεί να οδηγήσει σε κίρρωση και ηπατική ανεπάρκεια. Εμφανίζεται σε κάθε ηλικία, με τις γυναίκες να αποτελούν περίπου το 80% των ασθενών. Στις ΗΠΑ, πάνω από το 70% των ασθενών με αυτοάνοση ηπατίτιδα παρουσιάζουν SMA, είτε μόνα τους είτε σε συνδυασμό με αντιπυρηνικά αντισώματα (ANA). Πρόσφατες μελέτες υποδεικνύουν ότι τα αντισώματα έναντι της F-ακτίνης είναι πιο ειδικά για τη διάγνωση της αυτοάνοσης ηπατίτιδας, καθώς ανιχνεύονται στο 52% έως 85% των ασθενών. Η F-ακτίνη είναι μια πρωτεΐνη του κυτταροσκελετού που βρίσκεται στα ηπατικά και άλλα κύτταρα. Το δείγμα αίματος λαμβάνεται με φλεβοκέντηση.
Η εξέταση
Η εξέταση των αντισωμάτων SMA χρησιμοποιείται, συχνά μαζί με τα ANA, για τη διάγνωση της αυτοάνοσης ηπατίτιδας. Επίσης, μπορεί να ζητηθούν αντισώματα ήπατος-σπληνός μικροσωματικού τύπου 1 (LKM1) και αντιμιτοχονδριακά αντισώματα (AMA) για διαφορική διάγνωση από άλλες ηπατικές παθήσεις. Η εξέταση αντισωμάτων έναντι της F-ακτίνης μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αρχικός έλεγχος για αυτοάνοση ηπατίτιδα, και αν είναι θετική, μπορεί να ακολουθήσει η εξέταση SMA για επιβεβαίωση. Αν και η κλινική αξία της αντι-ακτίνης ακόμα αξιολογείται, σε ορισμένες περιπτώσεις αντικαθιστά την εξέταση SMA. Η εξέταση SMA, όπως και η ANA, ζητείται όταν υπάρχει υποψία αυτοάνοσης ηπατίτιδας, δηλαδή σε ασθενείς με συμπτώματα όπως κόπωση και ίκτερο, σε συνδυασμό με αυξημένες τιμές σε ηπατικές εξετάσεις (π.χ. AST, χολερυθρίνη). Αυτές οι εξετάσεις βοηθούν στη διάγνωση ή στον αποκλεισμό άλλων αιτιών ηπατικής βλάβης, όπως ιογενείς λοιμώξεις, φάρμακα, αλκοόλ, τοξίνες, γενετικές ή μεταβολικές παθήσεις, και πρωτοπαθής χολική κίρρωση. Η ανίχνευση σημαντικών συγκεντρώσεων SMA και ANA υποδηλώνει αυτοάνοση ηπατίτιδα. Εάν ένα άτομο με κλινικά συμπτώματα αυτοάνοσης ηπατίτιδας έχει αυξημένα αντισώματα έναντι της F-ακτίνης, η διάγνωση ενισχύεται. Συχνά, θετικό αποτέλεσμα για αντι-ακτίνη συνοδεύεται από θετικό SMA. Ωστόσο, επειδή η ακτίνη είναι μία από τις πρωτεΐνες του κυτταροσκελετού, είναι δυνατόν να υπάρχουν αντισώματα SMA ακόμα και με αρνητική αντι-ακτίνη. Αρνητικό αποτέλεσμα SMA υποδηλώνει ότι τα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται σε άλλη αιτία, αν και περίπου το 20% των ασθενών με αυτοάνοση ηπατίτιδα δεν παρουσιάζουν SMA, ANA ή LKM1. Οι συγκεντρώσεις SMA μπορεί να είναι χαμηλότερες σε παιδιά και ανοσοκατεσταλμένα άτομα και να ποικίλλουν κατά τη διάρκεια της νόσου, χωρίς απαραίτητα να συσχετίζονται με τη σοβαρότητα ή την πρόγνωση. Μικρές ποσότητες SMA μπορούν να συνυπάρχουν με AMA σε έως και 50% των ασθενών με πρωτοπαθή χολική κίρρωση, καθώς και σε άλλες καταστάσεις όπως η λοιμώδης μονοπυρήνωση και ορισμένοι καρκίνοι. Αντισώματα έναντι της F-ακτίνης ανιχνεύονται στο 22% των ασθενών με πρωτοπαθή χολική κίρρωση. Η ταυτόχρονη παρουσία σημαντικών συγκεντρώσεων SMA, αντισωμάτων έναντι της F-ακτίνης και ANA είναι ισχυρή ένδειξη αυτοάνοσης ηπατίτιδας, οδηγώντας συχνά σε βιοψία ήπατος για επιβεβαίωση βλαβών και ουλών.