Ουρικό οξύ

Κλινική σημασία

Η εξέταση αυτή διενεργείται για την ανίχνευση αυξημένων επιπέδων ουρικού οξέος, τα οποία ενδέχεται να υποδηλώνουν ουρική αρθρίτιδα (ποδάγρα). Επίσης, χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση των επιπέδων ουρικού οξέος σε ασθενείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία. Η εξέταση ενδείκνυται όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως πόνος στις αρθρώσεις, που μπορεί να σχετίζονται με ουρική αρθρίτιδα, ή κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων αντικαρκινικών θεραπειών. Το δείγμα λαμβάνεται από φλεβική παρακέντηση.

Τι ελέγχει η εξέταση

Το ουρικό οξύ αποτελεί τελικό προϊόν του μεταβολισμού των πουρινών, οι οποίες προέρχονται από τη διάσπαση των νουκλεϊκών οξέων (DNA) μέσω της πέψης τροφών ή της φυσιολογικής ανανέωσης των κυττάρων. Η αποβολή του γίνεται κυρίως μέσω των νεφρών (ούρα) και σε μικρότερο βαθμό μέσω των κοπράνων. Η συσσώρευση ουρικού οξέος, είτε λόγω υπερπαραγωγής είτε λόγω μειωμένης αποβολής (συχνά λόγω νεφρικής δυσλειτουργίας ή γενετικής προδιάθεσης), μπορεί να οδηγήσει σε ουρική αρθρίτιδα. Αυτή χαρακτηρίζεται από φλεγμονή των αρθρώσεων λόγω σχηματισμού κρυστάλλων ουρικού οξέος στο αρθρικό υγρό. Η συλλογή του δείγματος πραγματοποιείται με φλεβική παρακέντηση.

Η εξέταση

Η μέτρηση του ουρικού οξέος χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση του ρυθμού καταστροφής κυττάρων ή της αποτελεσματικότητας της νεφρικής αποβολής του. Είναι επίσης σημαντική για την παρακολούθηση ασθενών που λαμβάνουν χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία, καθώς αυτές οι θεραπείες μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδα ουρικού οξέος. Η εξέταση παραγγέλλεται όταν υπάρχει υποψία υψηλών επιπέδων, όπως σε περιπτώσεις ουρικής αρθρίτιδας (ποδάγρα), μιας κληρονομικής διαταραχής του μεταβολισμού των πουρινών που προκαλεί έντονο πόνο στις αρθρώσεις, συχνότερα στα δάκτυλα των ποδιών. Επίσης, ενδείκνυται σε ασθενείς με νεφρικά προβλήματα. Υψηλά επίπεδα ουρικού οξέος υποδηλώνουν διαταραχή στον μεταβολισμό των πουρινών, είτε λόγω υπερπαραγωγής είτε λόγω ανεπαρκούς αποβολής. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σχηματισμό κρυστάλλων στις αρθρώσεις (ουρική αρθρίτιδα) ή σε πέτρες στους νεφρούς, με πιθανή νεφρική βλάβη. Χαμηλά επίπεδα ουρικού οξέος είναι σπανιότερα και συνήθως δεν αποτελούν λόγο ανησυχίας, αν και μπορεί να σχετίζονται με ηπατικές ή νεφρικές παθήσεις, έκθεση σε τοξίνες ή σπάνιες κληρονομικές μεταβολικές διαταραχές, οι οποίες όμως διαγιγνώσκονται με άλλες εξετάσεις και συμπτώματα. Πολλά φάρμακα, όπως τα διουρητικά (π.χ. θειαζίδες), μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα ουρικού οξέος. Η ασπιρίνη έχει διπλή επίδραση: σε χαμηλές δόσεις μπορεί να τα αυξήσει, ενώ σε υψηλές δόσεις (π.χ. για ρευματοειδή αρθρίτιδα) μπορεί να τα μειώσει. Άτομα με ουρική αρθρίτιδα ή πέτρες ουρικού οξέος πρέπει να αποφεύγουν τροφές πλούσιες σε πουρίνες (π.χ. εντόσθια, σαρδέλες, αντζούγιες) και αλκοόλ, καθώς επιβραδύνει την αποβολή του ουρικού οξέος. Η δίαιτα, ο υποσιτισμός και η έντονη άσκηση μπορούν επίσης να αυξήσουν τα επίπεδα. Αν και η εξέταση ουρικού οξέος δεν είναι διαγνωστική για την ουρική αρθρίτιδα, η ανάλυση μονοένυδρου ουρικού νατρίου στο αρθρικό υγρό μπορεί να επιβεβαιώσει τη διάγνωση.

Συχνές ερωτήσεις

1. Αν έχω υψηλές τιμές ουρικού οξέος, μπορώ να τις χαμηλώσω εύκολα ή χρειάζεται να παίρνω φάρμακα όλη μου τη ζωή;
2. Τι είναι η ποδάγρα;
3. Άκουσα ότι οι γυναίκες δεν παθαίνουν ποδάγρα. Είναι αλήθεια;
4. Αν έχω υψηλές τιμές ουρικού οξέος, μπορώ να τις χαμηλώσω εύκολα ή χρειάζεται να παίρνω φάρμακα όλη μου τη ζωή; Ανάλογα με την κατάσταση που προκαλεί τις υψηλές τιμές ουρικού οξέος, μπορεί να μην χρειάζεστε φάρμακα. Αν έχετε ένα οξύ περιστατικό εξαιτίας υψηλού ουρικού οξέος, όπως ποδάγρα gout , ο ιατρός σας μπορεί να σας προτείνει το φάρμακο κολχικίνη και ένα μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες φάρμακο, όπως ασπιρίνη ή ιμπουπροφένη. Αυτή η θεραπεία συνήθως είναι βραχυπρόθεσμη. Εντούτοις, μπορεί να πρέπει να μείνετε σε θεραπεία συντήρησης για μερικά χρόνια, ωσότου τα επίπεδα του ουρικού σας να ελέγχονται επαρκώς. Μπορεί να λάβετε φάρμακα που θα βοηθήσουν το σώμα σας να αποβάλλει ουρικά άλατα, όπως η προβενεσίδη, ή φάρμακα που παρεμβαίνουν στον μηχανισμό παραγωγής ουρικού οξέος, όπως η αλλοπουρινόλη. Αν έχετε κάνει χημειοθεραπεία ή ραδιοθεραπεία ίσως πρέπει να εξετάζετε το ουρικό οξύ σας συχνότερα και πιθανόν να πρέπει να αντιμετωπίσετε την κατάσταση για κάποιο χρόνο.
5. Τι είναι η ποδάγρα; Η ποδάγρα είναι μία από τις συχνότερες γνωστές μορφές αρθρίτιδας . Εμφανίζεται σε οξεία μορφή συνήθως τη νύχτα, και μέσα σε 12 περίπου ώρες μπορεί να υπάρχει έντονος πόνος και πρήξιμο της άρθρωσης. Η ποδάγρα συνήθως επηρεάζει μία ή δύο αρθρώσεις κάθε φορά, τυπικά στους αστραγάλους και τα δάκτυλα των ποδιών. Συχνά συμβαίνει στο μεγάλο δάκτυλο και οι άνθρωποι το συνειδητοποιούν όταν τα σκεπάσματα τρίβονται στο μεγάλο δάκτυλο προκαλώντας έντονο πόνο. Η ποδάγρα συμβαίνει όταν κρύσταλλοι ουρικού οξέος συσσωρεύονται στις αρθρώσεις. Αυτοί οι κρύσταλλοι προκαλούν φλεγμονή. Χωρίς θεραπεία, μία οξεία προσβολή ποδάγρας θεραπεύεται σε περίπου μία εβδομάδα. Μπορεί να περάσουν μήνες ή και χρόνια μέχρι την επόμενη προσβολή. Με την πάροδο του χρόνου επηρεάζονται περισσότερες αρθρώσεις και η ασθένεια μπορεί να προκαλέσει αναπηρίες. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να ζητήσετε ιατρική συμβουλή και θεραπευτική αγωγή αν πιστεύετε ότι μπορεί να έχετε ποδάγρα. Ο ιατρός σας θα παραγγείλει μία εξέταση ουρικού οξέος και μπορεί να χρειαστεί να πάρει υγρό από την άρθρωση με μία σύριγγα, για να ελέγξει την ύπαρξη μικροσκοπικών κρυστάλλων.
6. Άκουσα ότι οι γυναίκες δεν παθαίνουν ποδάγρα. Είναι αλήθεια; Όχι. Η ποδάγρα προσβάλλει συνήθως άνδρες και είναι πολύ σπάνια σε γυναίκες μέχρι την εμμηνόπαυση, την περίοδο της ζωής της γυναίκας, που σταματά η έμμηνος ρύση.