Κλινική σημασία
Η εξέταση αυτή διενεργείται για την εκτίμηση του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων. Συνήθως πραγματοποιείται ως μέρος ενός πλήρους λιπιδαιμικού προφίλ. Απαιτείται δείγμα φλεβικού ή τριχοειδικού αίματος, ενώ είναι απαραίτητη η ολονύκτια νηστεία πριν τη λήψη.
Τι ελέγχει η εξέταση
Η εξέταση προσδιορίζει τη χοληστερόλη των λιποπρωτεϊνών πολύ χαμηλής πυκνότητας (VLDL-C). Οι VLDL αποτελούν μία από τις τέσσερις κύριες κατηγορίες λιποπρωτεϊνών, μαζί με τις HDL, LDL και τα χυλομικρά. Κάθε κατηγορία περιέχει διαφορετικές αναλογίες χοληστερόλης, τριγλυκεριδίων και πρωτεϊνών. Συγκεκριμένα, οι VLDL, όπως και τα χυλομικρά, χαρακτηρίζονται από την υψηλότερη περιεκτικότητα σε τριγλυκερίδια. Οι VLDL συντίθενται στο ήπαρ και απελευθερώνονται στην κυκλοφορία, όπου σταδιακά μετατρέπονται σε LDL καθώς αποδεσμεύουν τριγλυκερίδια σε διάφορους ιστούς. Σύμφωνα με τις οδηγίες του National Cholesterol Education Program (ATP III), υπάρχουν ενδείξεις ότι οι VLDL συμβάλλουν στην αθηρογένεση, μια διαδικασία κατά την οποία σχηματίζονται αθηρωματικές πλάκες στα τοιχώματα των αρτηριών, οδηγώντας σε στένωση και αυξημένο κίνδυνο καρδιακής νόσου. Δεν υπάρχει άμεση μέθοδος μέτρησης της VLDL-C. Ωστόσο, επειδή οι VLDL μεταφέρουν το μεγαλύτερο μέρος των τριγλυκεριδίων σε κατάσταση νηστείας και η σύνθεση των λιποπρωτεϊνών είναι σχετικά σταθερή, η VLDL-C μπορεί να υπολογιστεί διαιρώντας την τιμή των τριγλυκεριδίων με τον κατάλληλο συντελεστή: με το 5 αν τα τριγλυκερίδια είναι σε mg/dL, ή με το 2,2 αν είναι σε mmol/L. Αυτός ο υπολογισμός δεν είναι αξιόπιστος όταν τα τριγλυκερίδια υπερβαίνουν τα 400 mg/dL (4,5 mmol/L), καθώς σε αυτές τις περιπτώσεις ενδέχεται να υπάρχουν και άλλες λιποπρωτεΐνες. Η μέτρηση των τριγλυκεριδίων για τον υπολογισμό της VLDL-C απαιτεί πάντα νηστεία. Η λήψη του δείγματος αίματος γίνεται συνήθως με φλεβοκέντηση από το χέρι, ή με τρύπημα του δακτύλου για μικρότερη ποσότητα αίματος.
Η εξέταση
Η εξέταση της VLDL-C χρησιμοποιείται, σε συνδυασμό με άλλες εξετάσεις λιπιδίων, για την εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Δεν αποτελεί εξέταση γενικού πληθυσμιακού ελέγχου, αλλά μπορεί να ζητηθεί σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό καρδιακής νόσου ή/και δυσλιπιδαιμίας. Μπορεί επίσης να συμβάλει στη διερεύνηση της αιτίας της υπερλιπιδαιμίας, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν αυξημένα τριγλυκερίδια που δυσχεραίνουν τον ακριβή υπολογισμό της LDL-C. Ο ιατρός μπορεί να ζητήσει και την Apo A-I (σχετιζόμενη με την HDL) μαζί με την ApoB για τον υπολογισμό του λόγου ApoB/ApoA-I, ο οποίος χρησιμοποιείται ενίοτε ως εναλλακτικός δείκτης του λόγου ολικής χοληστερόλης/HDL για την αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Τα επίπεδα της ApoB μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της λιπιδικής θεραπείας, ως εναλλακτική της μη-HDL-C (ολική χοληστερόλη μείον HDL). Σε σπάνιες περιπτώσεις, η εξέταση ApoB μπορεί να ζητηθεί για τη διάγνωση γενετικών διαταραχών που προκαλούν υπερ- ή υποπαραγωγή της ApoB. Η ApoB μπορεί να μετρηθεί μαζί με την ApoA-I ή άλλες λιπιδικές εξετάσεις όταν ο ιατρός αξιολογεί τον καρδιαγγειακό κίνδυνο σε άτομα με προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό καρδιακής νόσου ή/και δυσλιπιδαιμίας, ειδικά σε περιπτώσεις σημαντικά αυξημένων τριγλυκεριδίων. Επίσης, μπορεί να ζητηθεί για την παρακολούθηση ασθενών υπό θεραπεία για δυσλιπιδαιμία. Αυξημένα επίπεδα ApoB συσχετίζονται με αυξημένα επίπεδα LDL-C και μη-HDL-C, υποδηλώνοντας αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Αυτή η αύξηση μπορεί να οφείλεται σε διατροφή πλούσια σε λιπαρά ή/και μειωμένη κάθαρση της LDL από το αίμα. Γενετικές διαταραχές, όπως η οικογενής συνδυασμένη υπερλιπιδαιμία, μπορούν να προκαλέσουν μη φυσιολογικά επίπεδα ApoB. Αντίθετα, η αβηταλιποπρωτεϊναιμία (σύνδρομο Bassen-Kornzweig) είναι μια σπάνια γενετική πάθηση που οδηγεί σε χαμηλά επίπεδα ApoB. Μη φυσιολογικά επίπεδα ApoB μπορεί επίσης να οφείλονται σε δευτερογενείς αιτίες. Αυξημένα επίπεδα παρατηρούνται σε: σακχαρώδη διαβήτη, χρήση φαρμάκων (ανδρογόνα, β-αναστολείς, διουρητικά, προγεστίνες), υποθυρεοειδισμό, νεφρωσικό σύνδρομο και εγκυμοσύνη (με προσωρινή αύξηση). Χαμηλά επίπεδα ApoB μπορεί να παρατηρηθούν λόγω: χρήσης φαρμάκων (οιστρογόνα σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, στατίνες, νικοτινικό οξύ, θυροξίνη), υπερθυρεοειδισμού, κακής διατροφής, συνδρόμου Reye, απώλειας βάρους, σοβαρής ασθένειας, χειρουργείου και κίρρωσης. Ένας αυξημένος λόγος ApoB/ApoA-I μπορεί να υποδηλώνει υψηλό κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ορισμένες αυξήσεις στα επίπεδα ApoB-100 (και LDL-C) οφείλονται σε μεταλλάξεις του γονιδίου ApoB, οι οποίες οδηγούν στην παραγωγή ApoB-100 που δεν αναγνωρίζεται αποτελεσματικά από τους LDL υποδοχείς. Άλλες οφείλονται σε δυσλειτουργίες του συστήματος των LDL υποδοχέων στα ηπατικά κύτταρα. Αυτές οι γενετικές διαταραφές εμποδίζουν την κάθαρση της LDL από την κυκλοφορία, οδηγώντας σε συσσώρευση και αυξημένο κίνδυνο καρδιακής νόσου.
Συχνές ερωτήσεις
- Πώς μπορώ να μειώσω την VLDL μου; Λόγω της σχέσης μεταξύ της VLDL και των τριγλυκεριδίων, μπορείτε να μειώσετε το επίπεδο της VLDL χοληστερόλης σας λαμβάνοντας μέτρα για τη μείωση των τριγλυκεριδίων. Αυτά περιλαμβάνουν την αλλαγή του τρόπου ζωής όπως απώλεια του περιττού βάρους και τακτική άσκηση. Συστήνεται επίσης να αποφεύγετε τα ζαχαρούχα τρόφιμα και ειδικά το αλκοόλ δεδομένου ότι αυτά έχουν μια ισχυρή επίδραση στα τριγλυκερίδια . Επίσης μπορεί να συνταγογραφηθεί και φάρμακο για την μείωση της χοληστερόλης. Συζητήστε με το γιατρό σας σχετικά τι είναι κατάλληλο για εσάς. Πηγές του άρθρου ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Αυτό το άρθρο βασίζεται σε βιβλιογραφική έρευνα που χρησιμοποιεί τις πηγές που αναφέρονται παρακάτω, η οποία διενεργήθηκε με την συνολική δουλειά του Συντακτικής Επιτροπής του Αμερικανικού Lab Tests Online. Το άρθρο αυτό αναθεωρείται περιοδικά από τη συντακτική του ομάδα και ενημερώνεται σύμφωνα με τις νέες ανακαλύψεις. Κάθε νέα πηγή προστίθεται στο τέλος του επόμενου καταλόγου έτσι ώστε να ξεχωρίζει από τις αρχικές πηγές. MedlinePlus Medical Encyclopedia: VLDL Test. Available online at http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003494.htm. Accessed May 2010. National Heart, Lung and Blood Institute. National Cholesterol Education Program Guidelines, Cholesterol, ATP III. Pp 31-34. PDF available for download at http://www.nhlbi.nih.gov/guidelines/cholesterol/atp3full.pdf through http://www.nhlbi.nih.gov. Accessed May 2010. OhioHealthOnline. VLDL cholesterol: What is it? Available online at http://www.ohiohealth.com/bodymayo.cfm?xyzpdqabc=0&id=6&action=detail&ref=2755 through http://www.ohiohealth.com. Accessed May 2010.