Κλινική σημασία
Αυτή η εξέταση διενεργείται για την ανίχνευση του ιού του Δυτικού Νείλου (WNV) σε περιπτώσεις ιογενούς μηνιγγίτιδας ή εγκεφαλίτιδας κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, καθώς και για την παρακολούθηση της επιδημιολογικής του εξάπλωσης. Επίσης, χρησιμοποιείται για τον έλεγχο αιμοδοτών, δωρητών ιστών και οργάνων. Η εξέταση ενδείκνυται όταν ο ασθενής παρουσιάζει συμπτώματα συμβατά με λοίμωξη από WNV, όπως πυρετό, κεφαλαλγία, μυϊκή αδυναμία, οίδημα στον λαιμό, και έχει διαγνωστεί με μηνιγγίτιδα ή/και εγκεφαλίτιδα. Για την εξέταση απαιτείται δείγμα αίματος από φλέβα ή/και εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ) που λαμβάνεται με οσφυονωτιαία παρακέντηση. Δεν απαιτείται καμία ειδική προετοιμασία του ασθενούς.
Τι ελέγχει η εξέταση
Ο ιός του Δυτικού Νείλου (WNV) είναι ένας ιός που μεταδίδεται στον άνθρωπο κυρίως μέσω μολυσμένων κουνουπιών, τα οποία έχουν προσβληθεί από μολυσμένα πτηνά. Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι σπάνια, αλλά έχει αναφερθεί μέσω μεταγγίσεων αίματος, μεταμοσχεύσεων οργάνων και από τη μητέρα στο βρέφος μέσω του θηλασμού. Οι εξετάσεις για τον WNV, σε συνδυασμό με τα κλινικά συμπτώματα και το ιστορικό έκθεσης, χρησιμοποιούνται για την ανίχνευση και επιβεβαίωση οξείας λοίμωξης. Αυτό επιτυγχάνεται είτε με την ανίχνευση αντισωμάτων που παράγονται ως απόκριση στον ιό, είτε με την ανίχνευση του γενετικού υλικού του ιού στο αίμα ή στο ΕΝΥ. Περίπου το 80% των ατόμων που μολύνονται παραμένουν ασυμπτωματικά. Στο 20%, εμφανίζονται συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη, όπως κεφαλαλγία, πυρετός, ναυτία, μυϊκή αδυναμία και δερματικά εξανθήματα, τα οποία συνήθως υποχωρούν εντός ημερών ή εβδομάδων. Μόνο 1 στους 150 μολυσμένους αναπτύσσει σοβαρή νόσο που επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα, με συμπτώματα όπως σύγχυση, σπασμοί, υψηλός πυρετός, οίδημα στον λαιμό, κεφαλαλγία ή κώμα, και μπορεί να οδηγήσει σε εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή μυϊκή παράλυση. Η σοβαρή μορφή είναι συχνότερη σε ηλικιωμένους και ανοσοκατεσταλμένους. Ενώ τα περισσότερα συμπτώματα υποχωρούν, νευρολογικές βλάβες ή παράλυση μπορεί να παραμείνουν μακροπρόθεσμα ή μόνιμα. Το δείγμα λαμβάνεται είτε ως αίμα από φλέβα, είτε ως εγκεφαλονωτιαίο υγρό μέσω οσφυονωτιαίας παρακέντησης. Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία για τη συλλογή του δείγματος.
Η εξέταση
Η εξέταση για τον ιό του Δυτικού Νείλου (WNV) χρησιμοποιείται για να επιβεβαιώσει την οξεία λοίμωξη σε άτομα με συμπτώματα και ιστορικό έκθεσης. Σε σοβαρές περιπτώσεις, βοηθά στη διαφορική διάγνωση από άλλες παθήσεις με παρόμοια συμπτώματα, όπως η βακτηριακή μηνιγγίτιδα, επιτρέποντας την κατάλληλη θεραπεία. Δεν ενδείκνυται για ασυμπτωματικά άτομα, καθώς η πλειονότητα των μολυσμένων δεν εμφανίζει συμπτώματα. Η εξέταση χρησιμοποιείται επίσης για τον έλεγχο αιμοδοτών, δωρητών ιστών και οργάνων, καθώς και για την επιδημιολογική παρακολούθηση της εξάπλωσης του ιού σε κοινότητες. Η ανίχνευση του WNV περιλαμβάνει τη μέτρηση αντισωμάτων ή του γενετικού υλικού του ιού.
Εξέταση αντισωμάτων: Χρησιμοποιείται κυρίως για τη διάγνωση τρέχουσας ή πρόσφατης λοίμωξης. Παράγονται δύο τύποι αντισωμάτων: IgM και IgG. Τα IgM είναι τα πρώτα που εμφανίζονται, συνήθως εντός 8 ημερών από την έκθεση, με τα επίπεδά τους να αυξάνονται και στη συνέχεια να μειώνονται, καθιστάμενα μη ανιχνεύσιμα μετά από μερικούς μήνες. Η εξέταση IgM είναι η αρχική εξέταση σε συμπτωματικούς ασθενείς (αίμα ή ΕΝΥ). Λόγω πιθανής διασταυρούμενης αντίδρασης με άλλους φλαβοϊούς, τα θετικά αποτελέσματα IgM πρέπει να επιβεβαιώνονται. Τα αντισώματα IgG, σε συνδυασμό με τα IgM, μπορούν να επιβεβαιώσουν πρόσφατη ή παλαιότερη λοίμωξη. Επανεξέταση IgG μετά 2-4 εβδομάδες μπορεί να δείξει αύξηση ή μείωση των τίτλων. Σε περιπτώσεις μετάγγισης ή μεταμόσχευσης, ελέγχονται τα αντισώματα IgM και IgG του δότη για να διαπιστωθεί αν ήταν η πηγή της μόλυνσης. Αν ένα βρέφος μολυνθεί, ελέγχεται η μητέρα για πιθανή μετάδοση μέσω θηλασμού.
Εξέταση νουκλεϊκού οξέος (NAAT): Ανιχνεύει το γενετικό υλικό του ιού, επιτρέποντας την ανίχνευση του ιού πριν την εμφάνιση αντισωμάτων. Αν και πολύ ειδική, απαιτεί συγκεκριμένο ιικό φορτίο για ανίχνευση. Στους ανθρώπους, τα επίπεδα του ιού είναι συνήθως χαμηλά και παροδικά. Η NAAT είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τον έλεγχο αιμοδοτών, δωρητών ιστών/οργάνων, καθώς και για την παρακολούθηση του ιού σε πτηνά και κουνούπια, επιτρέποντας την έγκαιρη ανίχνευση της εξάπλωσης. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε μεταθανάτια δείγματα για να καθοριστεί αν ο WNV συνέβαλε στον θάνατο.
Πότε γίνεται η εξέταση: Οι εξετάσεις αντισωμάτων WNV διενεργούνται όταν ένα άτομο παρουσιάζει συμπτώματα συμβατά με λοίμωξη, ειδικά αν έχει ταξιδέψει ή ζει σε ενδημική περιοχή, κυρίως από Ιούλιο έως Οκτώβριο. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν κεφαλαλγία, πυρετό, ρίγη, ναυτία, εμετό, μυϊκή αδυναμία και δερματικά εξανθήματα. Μετά από ένα θετικό αποτέλεσμα WNV, μπορούν να γίνουν εξετάσεις IgM και IgG μετά 2-4 εβδομάδες. Αν η αρχική IgM είναι αρνητική αλλά τα συμπτώματα επιμένουν, επαναλαμβάνεται η εξέταση. Η NAAT χρησιμοποιείται πλέον ρουτινά για τον έλεγχο αιμοδοτών και δοτών οργάνων.
Ερμηνεία αποτελεσμάτων: Εξέταση αντισωμάτων: Θετική IgM στο αίμα ή ΕΝΥ, επιβεβαιωμένη, υποδηλώνει τρέχουσα ή πρόσφατη λοίμωξη. Αν ανιχνευθεί στο ΕΝΥ, υποδηλώνει προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος. Ταυτόχρονη ανίχνευση IgM και IgG στο αρχικό δείγμα υποδηλώνει λοίμωξη τουλάχιστον 3 εβδομάδες πριν. Θετική IgG με χαμηλή ή μη ανιχνεύσιμη IgM υποδηλώνει παλαιότερη λοίμωξη. Αύξηση των τίτλων IgG σε δείγματα ανάρρωσης υποδηλώνει πρόσφατη λοίμωξη, ενώ σταθερά ή μειωμένα επίπεδα IgG υποδηλώνουν παλαιότερη. Η παρουσία αντισωμάτων WNV υποδηλώνει λοίμωξη, αλλά δεν προβλέπει τη σοβαρότητα ή την πρόγνωση της νόσου.
Εξέταση NAAT: Θετική NAAT για WNV υποδηλώνει την παρουσία του ιού στο εξεταζόμενο δείγμα (αίμα, ΕΝΥ, ιστός, δείγμα κουνουπιού) και στην γεωγραφική περιοχή. Αρνητική NAAT δεν αποκλείει την παρουσία του ιού, καθώς μπορεί να είναι σε χαμηλά επίπεδα. Η NAAT ανιχνεύει τον ιό όσο είναι ενεργός και πολλαπλασιάζεται.
Άλλες πληροφορίες: Σε θερμές περιοχές, ο WNV είναι παρών όλο το χρόνο, ενώ στις περισσότερες περιοχές η παρουσία του είναι εποχική, συνδεόμενη με τον πληθυσμό των κουνουπιών. Η πρόληψη βασίζεται στον ατομικό έλεγχο της έκθεσης και στον έλεγχο των πληθυσμών κουνουπιών. Η NAAT και η καλλιέργεια του ιού χρησιμοποιούνται στην έρευνα για την αναγνώριση γονότυπων και τη μελέτη των χαρακτηριστικών του ιού.
Συχνές ερωτήσεις
Υπάρχει εμβόλιο για τον ιό του Δυτικού Νείλου? Τι μπορώ να κάνω για να προστατευτώ από τον ιό του Δυτικού Νείλου? Είναι ασφαλές να δίνω ή να λαμβάνω αίμα? Υπάρχει εμβόλιο για τον ιό του Δυτικού Νείλου? Δεν υπάρχει ακόμα εμβόλιο για τους ανθρώπους, αλλά πιθανόν να υπάρξουν τα επόμενα χρόνια διαθέσιμα ένα ή περισσότερα εμβόλια. Ένα εμβόλιο έχει βρεθεί το οποίο είναι μία ανάμιξη του ιού του Δυτικού Νείλου με ένα εμβόλιο για τον κίτρινο πυρετό, τροποποιόντας τις πρωτεΐνες οι οποίες καλύπτουν το ήδη υπάρχον εμβόλιο. Αυτό το νέο εμβόλιο δοκιμάστηκε επιτυχώς για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά του στα ζώα και τώρα δοκιμάζεται και στους ανθρώπους. Επίσης, ένα άλλο πιθανό εμβόλιο για τον ιό WNV το οποίο χρησιμοποιεί μια μη δραστική πρωτεΐνη (αντί για έναν ζωντανό ιό) έχει βρεθεί και υφίσταται δοκιμασία σε αρχικό στάδιο. Θα έχει το πλεονέκτημα να χορηγείται σε οποιονδήποτε, ακόμα και στα παιδιά, τις εγκύους ή σε εκείνους οι οποίοι βρίσκονται σε ανοσοκαταστολή. Τι μπορώ να κάνω για να προστατευτώ από τον ιό του Δυτικού Νείλου? Μπορείτε να προστατευτείτε από τον ιό WNVμέσω της προστασίας από τα κουνούπια. Προληπτικά μέτρα περιλαμβάνουν χρήση εντομοαπωθητικών, ρούχων με μακριά μανίκια και παντελόνια όταν βρίσκεστε σε εξωτερικούς χώρους, μένοντας μέσα την αυγή και το σούρουπο όταν τα κουνούπια είναι πιο δραστήρια, και εξαλείφοντας τις πηγές των στάσιμων νερών οι οποίες έλκουν τα κουνούπια. Η πολιτεία,επίσης, λαμβάνει προστατευτικά μέτρα ελέγχοντας τους εποχικούς κινδύνους και τη διάδωση του WNV, ψεκάζοντας εντομοκτόνα για τα κουνούπια. Είναι ασφαλές να δίνω ή να λαμβάνω αίμα? Ναι. Δεν υπάρχει κίνδυνος για τον δότη και οι εξετάσεις NAATs έχουν προστεθεί στη λίστα των εξετάσεων, οι οποίες γίνονται για να κάνουν το μεταγγιζόμενο αίμα όσο πιο ασφαλές γίνεται για τον παραλήπτη. Οι εξετάσεις αυτές γίνονται κατά τη δίάρκεια της εποχής κινδύνου και στις περιοχές της χώρας που διαπιστώθηκαν περιστατικά λοίμωξης από τον ιό. Ως ένα επιπλέον εργαλείο για τη μείωση του ιού WNV στο προς μετάγγιση αίμα, είναι τα κέντρα Αιμοδοσίας να αναζητούν στο ιστορικό των αιμοδοτών, αν είχαν πρόσφατα πυρετό ή πονοκέφαλο ( συμπτώματα της μόλυνσης με τον ιό WNVή άλλο ιό).