ΔΡΑΣΤΙΚΗ ΟΥΣΙΑ J05AE01 SPC ΕΟΦ DrugBank PubChem Σκευάσματα

SAQUINAVIR

Σακουιναβίρη

Για τη θεραπεία του HIV-1 με προχωρημένη ανοσοανεπάρκεια σε συνδυασμό με αντιρετροϊικά αναλογα νουκλεοσιδίων.

Εμπορικά Ονόματα

INVIRASE

Πληροφορίες Συνταγογράφησης

Επιμελημένα δεδομένα από το SPC

SPC

biotech

Φαρμακολογία

Φαρμακοδυναμική & Φαρμακοκινητική

expand_more

Μηχανισμός δράσης

Το Saquinavir αναστέλλει το ιικό ένζυμο πρωτεάση του HIV, το οποίο εμποδίζει τη διάσπαση της πολυπρωτεΐνης gag-pol, με αποτέλεσμα τον σχηματισμό μη λοιμογόνων, ανώριμων σωματιδίων του ιού.

Φαρμακοδυναμική

Φαρμακοκινητική

Απορρόφηση, Κατανομή & Απέκκριση Η απόλυτη βιοδιαθεσιμότητα της από του στόματος χορηγούμενης σακουιναβίρης είναι μόνο ~4%, θεωρείται ότι οφείλεται σε ατελή απορρόφηση και εκτεταμένο μεταβολισμό πρώτης διόδου. Συγχορηγείται με ριτοναβίρη, έναν άλλο…

Μεταβολισμός

Μεταβολισμός Η σακουιναβίρη υφίσταται εκτεταμένο μεταβολισμό στο ήπαρ μετά από από του στόματος χορήγηση, και μελέτες in vitro έχουν δείξει ότι >90% του βιομετασχηματισμού της μεσολαβείται από το ισοένζυμο CYP3A4. Η σακουιναβίρη μεταβολίζεται ταχέως σε…

Απέκκριση

Νεφρά

Σκευάσματα & Τιμολόγηση

Δεδομένα ΕΟΦ (04/2026)

Φόρτωση...

Μονογραφίες Πηγών

Αναλυτικό περιεχόμενο ανά πηγή για τεκμηρίωση και έλεγχο

DrugBank

Description

expand_more

Αναστολέας πρωτεάσης του HIV που δρα ως ανάλογο του προστατευτικού σημείου διάσπασης της πρωτεάσης του HIV. Αποτελεί έναν ιδιαίτερα ειδικό αναστολέα των πρωτεασών HIV-1 και HIV-2. [PubChem]

DrugBank

Indication

expand_more

Για τη θεραπεία του HIV-1 με προχωρημένη ανοσοανεπάρκεια σε συνδυασμό με αντιρετροϊικά αναλογα νουκλεοσιδίων.

DrugBank

Pharmacology

expand_more

Το Saquinavir είναι ένας αναστολέας πρωτεάσης με δράση κατά του Ιού Ανθρώπινης Ανοσοανεπάρκειας Τύπου 1 (HIV-1). Οι αναστολείς πρωτεάσης αναστέλλουν το τμήμα του HIV που ονομάζεται πρωτεάση. Η πρωτεάση του HIV-1 είναι ένα ένζυμο απαραίτητο για τη πρωτεολυτική διάσπαση των προδρόμων πολυπρωτεϊνών του ιού στα μεμονωμένα λειτουργικά πρωτεϊνικά μόρια που βρίσκονται στον λοιμογόνο HIV-1. Το Saquinavir συνδέεται με την ενεργό θέση της πρωτεάσης και αναστέλλει τη δραστηριότητα του ενζύμου. Αυτή η αναστολή εμποδίζει τη διάσπαση των πολυπρωτεϊνών του ιού, με αποτέλεσμα τον σχηματισμό ανώριμων μη λοιμογόνων σωματιδίων του ιού. Οι αναστολείς πρωτεάσης χρησιμοποιούνται σχεδόν πάντα σε συνδυασμό με τουλάχιστον δύο άλλα αντι-HIV φάρμακα.

DrugBank

Mechanism of action

expand_more

DrugBank

Absorption

expand_more

Η απόλυτη βιοδιαθεσιμότητα κατά μέσο όρο ανέρχεται σε 4%.

DrugBank

Protein binding

expand_more

98%

DrugBank

Route of elimination

expand_more

Μελέτες in vitro με μικροσώματα ανθρώπινου ήπατος έδειξαν ότι ο μεταβολισμός του saquinavir γίνεται μέσω του κυτοχρώματος P450, με το ειδικό ισοένζυμο CYP3A4 να είναι υπεύθυνο για περισσότερο από το 90% του ηπατικού μεταβολισμού. Μόνο το 1% του saquinavir απεκκρίνεται στα ούρα, επομένως ο αντίκτυπος της νεφρικής δυσλειτουργίας στην απέκκριση του saquinavir θα πρέπει να είναι ελάχιστος.

DrugBank

Volume of distribution

expand_more

• 700 L

DrugBank

Clearance

expand_more

• 1,14 L/h/kg [Υγιείς εθελοντές που έλαβαν ενδοφλέβιες δόσεις 6, 36 και 72 mg]

DrugBank

Toxicity

expand_more

Πιθανόν να εμφανιστεί πονόλαιμος.

science

PubChem

Φαρμακοδυναμική

expand_more

Φαρμακοδυναμική

Η αντιϊκή δράση της σακουιναβίρης επιτυγχάνεται μέσω της αναστολής ενός κρίσιμου ενζύμου για τον κύκλο ζωής του ιού HIV-1. Όπως και άλλοι αναστολείς πρωτεάσης, η σακουιναβίρη έχει την τάση να συμμετέχει σε αλληλεπιδράσεις φαρμάκων - απαιτείται προσοχή κατά τη χορήγηση σακουιναβίρης σε ασθενείς που λαμβάνουν άλλα φαρμακευτικά σκευάσματα, καθώς οι φαρμακοδυναμικές και φαρμακοκινητικές αλληλεπιδράσεις είναι συχνές. Η σακουιναβίρη είναι γνωστό ότι παρατείνει το διάστημα QTc σε κατά τα άλλα υγιή άτομα, και επομένως θα πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή σε ασθενείς που λαμβάνουν άλλα φάρμακα που παρατείνουν το QTc ή για τους οποίους η παράταση του διαστήματος QTc μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιζήμια (π.χ. ασθενείς με προϋπάρχουσα καρδιοπάθεια).

Συνιστάται προσεκτική και τακτική παρακολούθηση των εργαστηριακών εξετάσεων του ασθενούς, καθώς η σακουιναβίρη έχει συσχετιστεί με την εμφάνιση μεταβολικών επιπλοκών (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης, υπερλιπιδαιμία) και την επιδείνωση προϋπάρχουσας ηπατικής νόσου.

neurology

PubChem

Μηχανισμός δράσης

expand_more

Μηχανισμός Δράσης

Ο κύκλος ζωής του HIV περιλαμβάνει 3 διακριτά στάδια: συναρμολόγηση, που αφορά τη δημιουργία και τη συσκευασία ουσιωδών ιογενών συστατικών· εκβλάστηση, όπου το ιικό σωματίδιο διασχίζει την πλασματική μεμβράνη του ξενιστή κυττάρου και σχηματίζει ένα λιπιδικό περίβλημα· και ωρίμανση, όπου το ιικό σωματίδιο τροποποιεί τη δομή του και γίνεται λοιμογόνο.

Στο επίκεντρο αυτού του κύκλου ζωής βρίσκεται η πολυπρωτεΐνη Gag η οποία, μαζί με τα προϊόντα της πρωτεόλυσης, συντονίζει αυτά τα στάδια και λειτουργεί ως η κύρια δομική πρωτεΐνη του ιού.

Το ένζυμο HIV-1 πρωτεάση, μια διμερής ασπαρτική πρωτεάση, είναι το ένζυμο που είναι υπεύθυνο για τη διάσπαση της πολυπρωτεΐνης Gag και, συνεπώς, παίζει κρίσιμο ρόλο σε πολλές πτυχές του κύκλου ζωής του ιού HIV.

Η σακουιναβίρη είναι αναστολέας του ενζύμου HIV-1 πρωτεάσης. Ο σχεδιασμός της βασίζεται στην αρχή του “πεπτιδομιμητικού”, όπου το μόριο περιέχει έναν σκελετό υδροξυαιθυλενίου που μιμείται τον φυσιολογικό πεπτιδικό δεσμό (που διασπάται από την HIV πρωτεάση) αλλά ο οποίος από μόνος του δεν μπορεί να διασπαστεί.

Αναστέλλοντας τη δραστηριότητα της HIV-1 πρωτεάσης, και συνεπώς την πρωτεόλυση της πολυπρωτεΐνης Gag, η σακουιναβίρη οδηγεί στην παραγωγή ανώριμων, μη λοιμογόνων ιογενών σωματιδίων.

Ενώ οι πλήρεις μηχανισμοί αντιϊκής δράσης της σακουιναβίρης δεν έχουν πλήρως διευκρινιστεί, η σακουιναβίρη αναστέλλει εμφανώς τον πολλαπλασιασμό ρετροϊών, συμπεριλαμβανομένων των ιών της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας τύπου 1 (HIV-1) και τύπου 2 (HIV-2), παρεμβαίνοντας στην HIV πρωτεάση. Το φάρμακο, επομένως, ασκεί ιοστατική δράση κατά των ρετροϊών, λειτουργώντας ως αναστολέας της HIV πρωτεάσης.

Η σακουιναβίρη είναι ένας εκλεκτικός, ανταγωνιστικός, αναστρέψιμος αναστολέας της HIV πρωτεάσης. Η HIV πρωτεάση, μια διμερής ασπαρτική ενδοπεπτιδάση, διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στον κύκλο αναπαραγωγής του HIV και στο σχηματισμό μολυσματικού ιού.

Κατά τον πολλαπλασιασμό του HIV, η HIV πρωτεάση διασπά τα ιογενή πολυπεπτιδικά προϊόντα των γονιδίων gag και gag-pol (δηλαδή, p55 και p160) για να σχηματίσει δομικές πρωτεΐνες του πυρήνα του ιού (δηλαδή, p17, p24, p9 και p7) και απαραίτητα ιογενή ένζυμα (δηλαδή, αντίστροφη μεταγραφάση, ιντεγκράση και πρωτεάση). Επειδή η σακουιναβίρη είναι δομικό ανάλογο της θέσης διάσπασης της HIV Phe-Pro πρωτεάσης, το φάρμακο αναστέλλει τη λειτουργία του ενζύμου.

Παρεμβαίνοντας στο σχηματισμό αυτών των απαραίτητων πρωτεϊνών και ενζύμων, η σακουιναβίρη εμποδίζει την ωρίμανση του ιού και προκαλεί το σχηματισμό μη λειτουργικών, ανώριμων, μη λοιμογόνων σωματιδίων.

Η σακουιναβίρη είναι δραστική τόσο σε οξέως όσο και σε χρονίως μολυσμένα κύτταρα, καθώς στοχεύει τον κύκλο αναπαραγωγής του HIV μετά τη μετάφραση και πριν από τη συναρμολόγηση. Έτσι, το φάρμακο είναι δραστικό σε χρονίως μολυσμένα κύτταρα (π.χ. μονοκύτταρα και μακροφάγα) που γενικά δεν επηρεάζονται από τους αναστολείς νουκλεοσιδικής αντίστροφης μεταγραφάσης (π.χ. διδονοσίνη, λαμιβουδίνη, σταβουδίνη, ζαλσιταβίνη, ζιδοβουδίνη).

Η σακουιναβίρη δεν επηρεάζει τα πρώιμα στάδια του κύκλου αναπαραγωγής του HIV· ωστόσο, το φάρμακο παρεμβαίνει στην παραγωγή λοιμογόνου HIV και περιορίζει την περαιτέρω λοιμογόνο εξάπλωση του ιού.

Σε αντίθεση με τους αντιρετροϊκούς παράγοντες νουκλεοσιδικής βάσης, η αντιϊκή δράση της σακουιναβίρης δεν εξαρτάται από την ενδοκυττάρια μετατροπή σε ένα δραστικό μεταβολίτη.

Η σακουιναβίρη και άλλοι αναστολείς της HIV πρωτεάσης (π.χ. αμπρεναβίρη, ινδιναβίρη, λοπιναβίρη, νελφιναβίρης, ριτοναβίρης) δρουν σε διαφορετικό στάδιο του κύκλου αναπαραγωγής του HIV από τους αναστολείς νουκλεοσιδικής και μη νουκλεοσιδικής αντίστροφης μεταγραφάσης, και τα αποτελέσματα μελετών in vitro υποδεικνύουν ότι οι αντιρετροϊκές επιδράσεις ορισμένων αναστολέων νουκλεοσιδικής αντίστροφης μεταγραφάσης και αναστολέων της HIV πρωτεάσης μπορεί να είναι αθροιστικές ή συνεργιστικές.

biotech

PubChem

Απορρόφηση / κατανομή / απέκκριση

expand_more

Απορρόφηση, Κατανομή & Απέκκριση

Η απόλυτη βιοδιαθεσιμότητα της από του στόματος χορηγούμενης σακουιναβίρης είναι μόνο ~4%, θεωρείται ότι οφείλεται σε ατελή απορρόφηση και εκτεταμένο μεταβολισμό πρώτης διόδου. Συγχορηγείται με ριτοναβίρη, έναν άλλο αναστολέα πρωτεάσης και ισχυρό αναστολέα των ενζύμων που είναι υπεύθυνα για τον μεταβολισμό πρώτης διόδου της σακουιναβίρης, προκειμένου να αυξηθούν δραματικά οι συγκεντρώσεις της στο πλάσμα και, κατ’ επέκταση, η θεραπευτική της αποτελεσματικότητα.

Μετά τη χορήγηση 1000mg σακουιναβίρης δύο φορές ημερησίως με 100mg ριτοναβίρης δύο φορές ημερησίως, η AUC24h σε σταθερή κατάσταση ήταν 39026 ng.h/mL.

Ο κύριος τρόπος απέκκρισης της σακουιναβίρης φαίνεται να είναι ο εκτεταμένος ηπατικός μεταβολισμός ακολουθούμενος από απέκκριση τόσο του μητρικού φαρμάκου όσο και των μεταβολικών προϊόντων στα κόπρανα. Μετά τη χορήγηση ραδιοσημασμένης σακουιναβίρης (από του στόματος και ενδοφλεβίως), περίπου το 81-88% της ραδιενέργειας ανακτήθηκε στα κόπρανα εντός 5 ημερών από τη χορήγηση, ενώ μόνο το 1-3% ανακτήθηκε στα ούρα.

Μελέτες ισοζυγίου μάζας δείχνουν ότι μόνο το 13% της ραδιενέργειας στο πλάσμα μετά από από του στόματος χορήγηση αποδίδεται στο αμετάβλητο μητρικό φάρμακο, με το υπόλοιπο να αποτελείται από μεταβολικά προϊόντα του ηπατικού μεταβολισμού της σακουιναβίρης. Αντίθετα, η ενδοφλέβια χορήγηση οδήγησε σε περίπου 66% της κυκλοφορούσας ραδιενέργειας στο πλάσμα να αποδίδεται στο αμετάβλητο μητρικό φάρμακο, υποδηλώνοντας υψηλό βαθμό μεταβολισμού πρώτης διόδου με από του στόματος χορήγηση.

Ο όγκος κατανομής σε σταθερή κατάσταση της σακουιναβίρης είναι περίπου 700 L, υποδηλώνοντας εκτεταμένη κατανομή στους ιστούς.

Η συστηματική κάθαρση της σακουιναβίρης είναι περίπου 1.14 L/h/kg μετά από ενδοφλέβια χορήγηση.

Μετά τη χορήγηση σακουιναβίρης σε δόση 1200 mg 3 φορές ημερησίως ως κάψουλες υγρής γέμισης, η μέση AUC σε σταθερή κατάσταση μετά από 3 εβδομάδες ήταν 7249 ngh/mL σε σύγκριση με AUC 866 ngh/mL που αναφέρθηκε μετά τη χορήγηση σακουιναβίρης σε σκληρές ζελατινώδεις κάψουλες σε δόση 600 mg 3 φορές ημερησίως.

Ενώ η AUC της σακουιναβίρης σε ενήλικες που έλαβαν κάψουλες υγρής γέμισης ήταν χαμηλότερη στην 61-69 εβδομάδα σε σύγκριση με την AUC στην 3η εβδομάδα, η AUC στην 61-69 εβδομάδα ήταν μεγαλύτερη από την AUC στο ίδιο χρονικό σημείο σε HIV-μολυσμένους ενήλικες που έλαβαν σακουιναβίρη ως σκληρές ζελατινώδεις κάψουλες (600 mg 3 φορές ημερησίως).

Η σχετική από του στόματος βιοδιαθεσιμότητα της σακουιναβίρης από κάψουλες υγρής γέμισης (μαλακές ζελατινώδεις) εκτιμάται ότι είναι κατά μέσο όρο 331% (εύρος: 207-530%) αυτής που επιτυγχάνεται με σκληρές ζελατινώδεις κάψουλες του φαρμάκου όταν χορηγούνται εφάπαξ δόσεις 600 mg.

Αυτό θα αντιπροσώπευε μια υπολογιζόμενη μέση από του στόματος βιοδιαθεσιμότητα από τις κάψουλες υγρής γέμισης περίπου 13% με βάση μια μέση απόλυτη βιοδιαθεσιμότητα 4% από τις σκληρές κάψουλες· ωστόσο, αυτές είναι υπολογιστικές εκτιμήσεις και όχι βασισμένες σε πραγματικό προσδιορισμό της απόλυτης από του στόματος βιοδιαθεσιμότητας από τις κάψουλες υγρής γέμισης.

Η σακουιναβίρη και οι μεταβολίτες της απεκκρίνονται από τον οργανισμό κυρίως μέσω του χοληφόρου συστήματος και των κοπράνων (πάνω από 95% του φαρμάκου), με ελάχιστη νεφρική απέκκριση (λιγότερο από 3% του χορηγηθέντος φαρμάκου).

Η από του στόματος βιοδιαθεσιμότητα της σκληρής-ζελατινώδους μορφής κάψουλας της σακουιναβίρης (σακουιναβίρη μεσιλάτη, invirase) είναι μόνο 4% λόγω περιορισμένης απορρόφησης και εκτεταμένου μεταβολισμού πρώτης διόδου, με σημαντική δια-ασθενική μεταβλητότητα.

Η απορρόφηση της σακουιναβίρης μπορεί να ενισχυθεί όταν το φάρμακο λαμβάνεται με γεύμα υψηλής περιεκτικότητας σε θερμίδες και λίπος.

Επιπλέον, η σακουιναβίρη παρουσιάζει μεγαλύτερη από τη δοσολογικά αναλογική αύξηση στην έκθεση. Για παράδειγμα, η τριπλασιασμός της από του στόματος δόσης σακουιναβίρης συνδέεται με οκταπλάσια αύξηση στην έκθεση.

Για περισσότερα δεδομένα Απορρόφησης, Κατανομής και Απέκκρισης (Πλήρη) για τη SAQUINAVIR (10 συνολικά), παρακαλώ επισκεφθείτε τη σελίδα του αρχείου HSDB.

water_drop

PubChem

Δέσμευση πρωτεϊνών

expand_more

Σ δέσμευση με πρωτεΐνες

Η σακουιναβίρη δεσμεύεται περίπου κατά 98% στις πρωτεΐνες του πλάσματος, ανεξάρτητα από τη συγκέντρωση στον ορό.

hub

PubChem

Μεταβολισμός

expand_more

Μεταβολισμός

Η σακουιναβίρη υφίσταται εκτεταμένο μεταβολισμό στο ήπαρ μετά από από του στόματος χορήγηση, και μελέτες in vitro έχουν δείξει ότι >90% του βιομετασχηματισμού της μεσολαβείται από το ισοένζυμο CYP3A4.

Η σακουιναβίρη μεταβολίζεται ταχέως σε διάφορες μη δραστικές μονο- και δι-υδροξυλιωμένες ενώσεις.

Αποτελέσματα μελετών in vitro υποδεικνύουν ότι η σακουιναβίρη μεταβολίζεται ταχέως στο ήπαρ σε διάφορες μονοϋδροξυλιωμένες και διυδροξυλιωμένες ανενεργές μεταβολίτες. Ο μεταβολισμός της σακουιναβίρης μεσολαβείται από την κυτοχρωμική P450· το ισοένζυμο CYP3A4 εμπλέκεται σε περισσότερο από το 90% αυτού του μεταβολισμού.

Η από του στόματος χορηγούμενη σακουιναβίρη φαίνεται να υφίσταται σημαντικό μεταβολισμό κατά την πρώτη δίοδο από το ήπαρ.

Η σακουιναβίρη μεταβολίζεται κυρίως από την ηπατική CYP3A4. Οι μεταβολίτες της σακουιναβίρης δεν είναι δραστικοί κατά του HIV-1.

Η σακουιναβίρη έχει γνωστούς ανθρώπινους μεταβολίτες που περιλαμβάνουν (2S)-N-[(2S,3R)-4-[(3S,4aS,8aS)-3-[(1-υδροξυ-2-μεθυλπροπαν-2-υλ)καρβαμοϋλ]-δεκαϋδροϊσοκινολιν-2-υλ]-3-υδροξυ-1-φαινυλβουταν-2-υλ]-2-[(κινολιν-2-υλ)φορμαμιδο]βουταναδι-αμίδιο, (2S)-N-[(2S,3R)-4-[(3S,4aS,8aS)-3-(tert-βουτυλοκαρβαμοϋλ)-7-υδροξυ-δεκαϋδροϊσοκινολιν-2-υλ]-3-υδροξυ-1-φαινυλβουταν-2-υλ]-2-[(κινολιν-2-υλ)φορμαμιδο]βουταναδι-αμίδιο, και (2S)-N-[(2S,3R)-4-[(3S,4aR,8aS)-3-(tert-βουτυλοκαρβαμοϋλ)-6-υδροξυ-δεκαϋδροϊσοκινολιν-2-υλ]-3-υδροξυ-1-φαινυλβουταν-2-υλ]-2-[(κινολιν-2-υλ)φορμαμιδο]βουταναδι-αμίδιο.

hourglass

PubChem

Ημίσεια ζωή

expand_more

Χρόνος ημίσειας ζωής

Δεν αναφέρεται.

MeSH classification

expand_more

Ταξινόμηση MeSH

Αναστολείς της HIV PROTEASE, ενός ενζύμου απαραίτητου για την παραγωγή πρωτεϊνών που χρειάζονται για τη συναρμολόγηση του ιού.
Φάρμακα και ενώσεις που αναστέλλουν ή ανταγωνίζονται τη βιοσύνθεση ή τις δράσεις του CYTOCHROME P-450 CYP3A.

fact_check

PubChem

FDA classification

expand_more

Ταξινόμηση FDA

L3JE09KZ2F
SAQUINAVIR
Μηχανισμοί Δράσης [MoA] - Αναστολείς HIV Protease
Καθιερωμένη Φαρμακολογική Κατηγορία [EPC] - Αναστολέας Protease
Μηχανισμοί Δράσης [MoA] - Αναστολείς Κυτοχρώματος P450 3A

Η σακουιναβίρη είναι Αναστολέας Protease. Ο μηχανισμός δράσης της σακουιναβίρης είναι ως Αναστολέας HIV Protease και Αναστολέας Κυτοχρώματος P450 3A.

query_stats Κρίσιμα Στοιχεία

Δέσμευση πρωτεϊνών

98%

DrugBank

Βιοδιαθεσιμότητα

DrugBank

Απέκκριση

Νεφρά

DrugBank

science

Επιστημονικό Προφίλ

expand_more

CID

441243

Μοριακός τύπος

C38H50N6O5

Μοριακό βάρος

670.8

IUPAC

(2S)-N-[(2S,3R)-4-[(3S,4aS,8aS)-3-(tert-butylcarbamoyl)-3,4,4a,5,6,7,8,8a-octahydro-1H-isoquinolin-2-yl]-3-hydroxy-1-phenylbutan-2-yl]-2-(quinoline-2-carbonylamino)butanediamide

InChIKey

QWAXKHKRTORLEM-UGJKXSETSA-N

Κατάταξη MeSH

Ταξινόμηση MeSH

Αναστολείς της HIV PROTEASE, ενός ενζύμου απαραίτητου για την παραγωγή πρωτεϊνών που χρειάζονται για τη συναρμολόγηση του ιού.
Φάρμακα και ενώσεις που αναστέλλουν ή ανταγωνίζονται τη βιοσύνθεση ή τις δράσεις του CYTOCHROME P-450 CYP3A.