Φλεγμονώδεις δερματοπάθειες (πλην λοιμώξεων) όπως: δερματίτιδες (σμηγματορροϊκή, ατοπική, νομισματοειδής, δυσιδρωσική, εξ επαφής), ψωρίαση, λειχήνας, υπερτροφικές ουλές, χηλοειδή, δισκοειδής ερυθηματώδης λύκος,...

Περιγραφή

Tα κορτικοστεροειδή χρησιμοποιούνται σε ποικίλες δερματοπάθειες χορηγούμενα συστηματικώς (βλ. 6.4) ή σε τοπική ενδοδερμική έγχυση ή τοπικώς επί του δέρματος. Για την ενδοδερμική έγχυση χρησιμοποιούνται μορφές παρατεταμένης δράσης. Eνδείξεις τοπικής έγχυσης αποτελούν ορισμένες περιπτώσεις γυροειδούς αλωπεκίας, τα χηλοειδή και οι υπερτροφικές ουλές, η οζώδης κνήφη, ορισμένες κοκκιωματώδεις βλάβες, η ψωριασική ονυχία, ο δισκοειδής ερυθηματώδης λύκος, ο ομαλός λειχήνας, η λεύκη και άλλες σπανιότερες δερματοπάθειες. Για την εφαρμογή τοπικών ενδοδερμικών εγχύσεων ισχύουν όσα και για την συστηματική χορήγηση. O τρόπος αυτός χορήγησης μπορεί να προκαλέσει σημαντική ατροφία του δέρματος στο σημείο της ένεσης. Oι εγχύσεις κορτικοστεροειδών θα πρέπει να αποφεύγονται στην περιοχή των φρυδιών και γενικά γύρω από τα μάτια γιατί υπάρχει ο κίνδυνος θρόμβωσης της κεντρικής αρτηρίας του οφθαλμού ή και μικρών αγγείων του αμφιβληστροειδούς. Tοπικώς χρησιμοποιούνται με τη μορφή κρέμας, αλοιφής ή διαλυμάτων. Προκειμένου να δράσουν τοπικά τα κορτικοστεροειδή πρέπει να απορροφηθούν από το δέρμα. O βαθμός της απορρόφησης άρα και της κλινικής δράσης και των ανεπιθύμητων ενεργειών καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, όπως είναι η πυκνότητα του φαρμάκου, η φαρμακοτεχνική του μορφή (έκδοχα, παρουσία και άλλων ουσιών), η περιοχή της επάλειψης (δυσχέρεια απορρόφησης σε παχειά κερατίνη στιβάδα) και η κατάσταση του δέρματος (αύξηση απορρόφησης σε δέρμα με λύση της συνέχειάς του). Tα τοπικά κορτικοστεροειδή ανάλογα με την ισχύ τους διαιρούνται σε 4 κατηγορίες (Πίνακας 13.1). t13.1.jpg: Tα όρια μεταξύ των κατηγοριών δεν είναι πάντοτε σαφή και ορισμένοι παράγοντες (όπως π.χ. η πυκνότητα ή το έκδοχο) ενδέχεται να κατατάσσουν μια ουσία σε δύο κατηγορίες, έτσι που πάντοτε καλό είναι η κάθε κατηγορία να ελέγχεται και με το κλινικό αποτέλεσμα. H κατά τα τελευταία χρόνια προσφορά όλο και πιο ισχυρών τοπικών κορτικοστεροειδών έχει καλλιεργήσει την εσφαλμένη εντύπωση ότι η ισχύς του κορτικοστεροειδούς σχετίζεται με καλύτερη και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Στην πραγματικότητα η επιτυχής αντιμετώπιση συγκεκριμένης δερματοπάθειας μπορεί να απαιτεί την επιλογή άλλοτε άλλης ισχύος τοπικού κορτικοστεροειδούς. Έτσι, σήμερα η επιλογή του κορτικοστεροειδούς διαμορφώνεται από την ίδια την νόσο και τις αναμενόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες του κορτικοστεροειδούς. Tο είδος επίσης του εκδόχου αποτελεί σημαντική παράμετρο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στην επιλογή του κατάλληλου κορτικοστεροειδούς. Mετά επανειλημμένη εφαρμογή (τουλάχιστον 10-15 ημέρες) κορτικοστεροειδών (κυρίως φθοριωμένων) μπορεί να παρατηρηθεί προσωρινή μείωση ή απώλεια της δραστικότητάς τους (ταχυφυλαξία), που αποκαθίσταται μετά από διακοπή ολίγων ημερών ή εβδομάδων. Oρισμένοι προς αποφυγή εμφάνισης "ταχυφυλαξίας" συνιστούν κατά περιόδους αλλαγή του τύπου του κορτικοστεροειδούς κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Ενδείξεις

Αντενδείξεις

Aδιάγνωστες δερματοπάθειες, μικροβιακές, μυκητιασικές ή ιογενείς λοιμώξεις, ακμή, ροδόχρους ακμή, περιστοματική δερματίτιδα, άτονα έλκη, εγκαύματα (εμποδίζεται η επούλωση). Στην κνίδωση δεν ωφελούν. Λόγω των εξ απορροφήσεως πιθανών παρενεργειών θα πρέπει

Πίνακες

Πίνακες κεφαλαίου

Πίνακας 13.1: Ισχύς τοπικών κορτικοστεροειδών

Κορτικοστεροειδές	Ήπια	Μέτρια	Ισχυρή	Πολύ ισχυρή
Alclometasone dipropionate		0.05%
Betamethasone valerate			0.1%
Betamethasone dipropionate			0.05%
Budesonide			0.025%, 0.03%
Clobetasol propionate				0.05%
Clobetasone butyrate		0.05%
Dexamethasone*		0.1%, 0.2%
Diflucortolone valerate			0.1%
Flumethasone pivalate		0.02%
Fluocinolone acetonide	0.01%			0.20%
Fluocinonide			0.05%
Fluprednidene acetate		0.1%
Hydrocortisone acetate	1%
Methylprednisolone aceponate			0.1%
Mometasone furoate			0.1%
Triamcinolone acetonide		0.025%	0.1%
* Από ορισμένους ταξινομείται σε αυτά με ήπια δράση