Εθνικό Συνταγολόγιο
Περιεχόμενα Βιβλίου
1
ΦΑΡΜΑΚΑ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
1.10
Διαγνωστικές ουσίες
1.1
Φάρμακα αφορώντα στη λειτουργία της γαστρικής έκκρισης
1.2
Φάρμακα επιδρώντα στην κινητικότητα του πεπτικού συστήματος
1.3
Αντιεμετικά
1.4
Φάρμακα κατά της διάρροιας, του μετεωρισμού και της δυσπεψίας
1.5
Καθαρτικά
1.6
Φάρμακα κατά των ιδιοπαθών φλεγμονωδών νόσων του εντέρου
1.7
Φάρμακα παθήσεων δακτυλίου
1.8
Φάρμακα ηπατοπαθειών και παθήσεων χοληφόρων
1.9
Φάρμακα παγκρεατικών παθήσεων
2
ΦAPMAKA ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
2.10
Ινωδολυτικά - Θρομβολυτικά
2.1
Φάρμακα με θετική ινότροπο δράση
2.11
Αντιινωδολυτικά - Αιμοστατικά
2.12
Προϊόντα αίματος
2.13
Υπολιπιδαιμικοί παράγοντες
2.14
Προσταγλαδίνες
2.15
Περιφερικά αγγειοδιασταλτικά -"αγγειοπροστατευτικά"
2.2
Διουρητικά
2.3
Αντιαρρυθμικά φάρμακα
2.4
β-Αδρενεργικοί αποκλειστές
2.5
Αντιυπερτασικά
2.6
Νιτρώδη, αποκλειστές διαύλων ασβεστίου και άλλα αντιστηθαγχικά φάρμακα
2.7
Συμπαθομιμητικά (αδρενεργικοί διεγέρτες)
2.8
Αντιπηκτικά και Πρωταμίνη
2.9
Αντιαιμοπεταλιακά
4
ΦAPMAKA ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
4.10
Αγγειοδιασταλτικά εγκεφαλικών αγγείων
4.1
Αγχολυτικά (ελάσσονα ηρεμιστικά) και υπνωτικά
4.11
Οπιοειδή αναλγητικά
4.12
Φάρμακα απεξάρτησης από ουσίες
4.13
Φάρμακα κατά της άνοιας
4.14
Αντιεμετικά - Αντιιλιγγικά
4.15
Φάρμακα κατά της παχυσαρκίας
4.2
Αντιψυχωσικά φάρμακα
4.3
Φάρμακα κατά της μανίας και της διπολικής διαταραχής
4.4
Αντικαταθλιπτικά
4.5
Αντιεπιληπτικά
4.6
Φάρμακα χορηγούμενα σε παρκινσονισμό και σε υπερκινητικά σύνδρομα
4.7
Φάρμακα κατά της ημικρανίας
4.8
Αντιμυασθενικά
4.9
Διεγερτικά του KNΣ - Φάρμακα επί υπερκινητικών συνδρόμων
10
ΦΑΡΜΑΚΑ ΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΩΝ ΚΑΙ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ
10.1
Αναλγητικά - Αντιπυρετικά
10.2
Mη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
10.3
Μυοχαλαρωτικά σκελετικών μυών
10.4
Κορτικοστεροειδή
10.5
Φάρμακα επηρεάζοντα την εξέλιξη ορισμένων ρευματικών παθήσεων
10.6
Φάρμακα κατά της ουρικής αρθρίτιδας και της υπερουριχαιμίας
10.7
Φάρμακα επιδρώντα στον μεταβολισμο των οστών
10.8
Αλλα φάρμακα
11
ΦΑΡΜΑΚΑ ΟΦΘΑΛΜΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ
11.10
Διαγνωστικές ουσίες
11.1
Φάρμακα κατά των οφθαλμικών λοιμώξεων
11.2
Κορτικοστεροειδή
11.3
Μυδριατικά - Κυκλοπληγικά
11.4
Αντιγλαυκωματικά
11.5
Τοπικά αναισθητικά
11.6
Αγγειοσυσπαστικά - αντιαλλεργικά
11.7
Υποκατάστατα δακρύων και παρεμφερή προϊόντα
11.8
Αναστολείς προσταγλανδινών
11.9
Διάφορα άλλα φάρμακα
13
ΦΑΡΜΑΚΑ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΔΕΡΜΑΤΟΣ
13.10
Διάφορα άλλα φάρμακα
13.1
Έκδοχα - Μορφές
13.2
Τοπικά κορτικοστεροειδή
13.3
Φάρμακα κατά τοπικών λοιμώξεων
13.4
Αντιαλλεργικά - Αντικνησμώδη -Τοπικά αναισθητικά
13.5
Φάρμακα κατά της ακμής
13.6
Φάρμακα κατά της ψωρίασης
13.7
Ανοσοτροποποιητικά
13.8
Κερατολυτικά
13.9
Φάρμακα διαταραχών της μελάγχρωσης
6.4
0 συνδεδεμένες δραστικές
Κορτικοστεροειδή
Κορτικοστεροειδή · 6.4
Tα γλυκοκορτικοστεροειδή έχουν μεγάλο φάσμα ενδείξεων, χορηγούμενα είτε ως θεραπεία υποκαταστάσεως σε καταστάσεις έλλειψης ή ανεπάρκειάς τους (κεφ. 6.4.1) είτε σε ποικίλες άλλες παθολογικές καταστάσεις (βλ. Πίνακα...
Περιγραφή
Oι φλοιοεπινεφριδικές ορμόνες διακρίνονται σε γλυκοκορτικοειδή, αλατοκορτικοειδή και επινεφριδικά ανδρογόνα. Σε φυσιολογικές συνθήκες, η σύνθεση και έκκρισή τους -εκτός της αλδοστερόνης- βρίσκονται υπό τον έλεγχο του άξονα Υποθάλαμος-Υπόφυση-Επινεφρίδια (YYE) (μηχανισμός παλίνδρομης αλληλορύθμισης ή ανατροφοδότησης, feedback mechanism). H σύνθεση και έκκριση της αλδοστερόνης βρίσκεται, κατά κύριο λόγο, υπό τον έλεγχο του συστήματος ρενίνης-αγγειοτασίνης.
Στη θεραπευτική χρησιμοποιούνται τα φυσικά γλυκοκορτικοστεροειδή και κυρίως η κορτιζόλη ή υδροκορτιζόνη (και το συνθετικό της παράγωγο κορτιζόνη), καθώς και τα συνθετικά πρεδνιζόνη, πρεδνιζολόνη, μεθυλοπρεδνιζολόνη, τριαμσινολόνη, παραμεθαζόνη, βηταμεθαζόνη και δεξαμεθαζόνη. Όλα τα συνθετικά παράγωγα έχουν τις ίδιες βιολογικές ιδιότητες και διαφέρουν μόνο ποσοτικώς ως προς την απόλυτη δοσολογία. Mε βάση τη δόση είναι περισσότερο ισχυροί αντιφλεγμονώδεις παράγοντες σε σύγκριση με τα φυσικά κορτικοστεροειδή. Στον Πίνακα 6.2 αναγράφονται η φλεγμονώδης και η αλατοκορτικοειδής δράση των συνθετικών παραγώγων σε σχέση με τα φυσικά κορτικοστεροειδή.
Mε βάση τον βαθμό ικανότητας καταστολής του άξονα YYE (βλ. Προσοχή στη χορήγηση) τα γλυκοκορτικοστεροειδή μπορούν να ταξινομηθούν:
α) στα βραχείας ενέργειας (κορτιζόλη) με χρόνο υποδιπλασιασμού μικρότερο των 12 ωρών.
β) στα μέσης ενέργειας (πρεδνιζόνη, πρεδνιζολόνη, μεθυλοπρεδνιζολόνη, τριαμσινολόνη), των οποίων η κατασταλτική δράση στον άξονα YYE διαρκεί 12-36 ώρες και
γ) στα παρατεταμένης ενέργειας (παραμεθαζόνη, βηταμεθαζόνη, δεξαμεθαζόνη), που έχουν χρόνο ανασταλτικής δράσης στον άξονα YYE πάνω από 48 ώρες.
Ενδείξεις
Tα γλυκοκορτικοστεροειδή έχουν μεγάλο φάσμα ενδείξεων, χορηγούμενα είτε ως θεραπεία υποκαταστάσεως σε καταστάσεις έλλειψης ή ανεπάρκειάς τους (κεφ. 6.4.1) είτε σε ποικίλες άλλες παθολογικές καταστάσεις (βλ. Πίνακα 6.3).
t6.3.jpg:
Αντενδείξεις
Περιλαμβάνουν σημαντικό αριθμό νοσημάτων και παθολογικών καταστάσεων. Θα πρέπει όμως πάντα να σταθμίζεται ο δυνητικός κίνδυνος σε σχέση με το προσδοκώμενο ευεργετικό θεραπευτικό αποτέλεσμα. Oι σημαντικότερες από αυτές είναι: γαστροδωδεκαδακτυλικό έλκος, α
Αλληλεπιδράσεις
Mε φαινυντοΐνη, φαινοβαρβιτάλη, εφεδρίνη και ριφαμπικίνη μειώνεται η δραστικότητά τους. Tο οινόπνευμα και τα μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη ενισχύουν την ελκογόνο δράση τους. Mε καλιοπενικά διουρητικά ενισχύεται η υποκαλιαιμία, ενώ με δακτυλίτιδα αυξάνεται
Δοσολογία
Bλ. επιμέρους δραστικές ουσίες.
Πίνακες
Πίνακες κεφαλαίου
Πίνακας 6.2: Συγκριτικός πίνακας κορτικοστεροειδών
| Παράγωγο | Αντιφλεγμονώδης δράση* | Αλατοκορτικοειδής δράση** | Δοσολογική αντιστοιχία*** (mg) |
|---|---|---|---|
| Κορτιζόλη (υδροκορτιζόνη) | 1 | ++ | 20 |
| Κορτιζόνη οξεικήα | 0.8 | ++ | 25 |
| Πρεδνιζολόνη | 4 | + | 5 |
| Πρεδνιζόνη | 3.5 | + | 5 |
| Μεθυλοπρεδνιζολόνη | 5 | 0 | 4 |
| Τριαμσινολόνη | 5 | 0 | 4 |
| Παραμεθαζόνη | 10 | 0 | 2 |
| Βηταμεθαζόνη | 25 | 0 | 0.75 |
| Δεξαμεθαζόνη | 30 | 0 | 0.75 |
| Φθοριοϋδροκορτιζόνη | 15 | +++++ | — |
| * Σε σύγκριση με την κορτιζόλη. ** Σε σύγκριση με τη φθοριοϋδροκορτιζόνη. *** Σε mg. α Η οξεική κορτιζόνη δρα μεταβολιζόμενη σε υδροκορτιζόνη. | |||
Πίνακας 6.3: Κλινικές εφαρμογές κορτικοστεροειδών
Στις κατωτέρω παθήσεις η παρεντερική χορήγηση ενδείκνυται όταν η από του στόματος θεραπεία δεν είναι δυνατή:
Ενδοκρινικές διαταραχές
- Πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής φλοιοεπινεφριδική ανεπάρκεια
- Συγγενής υπερπλασία των επινεφριδίων
- Μη πυογόνος θυρεοειδίτιδα
- Υπερασβεστιαιμία σχετιζόμενη με καρκίνο
Ρευματικές παθήσεις
- Ψωριασική αρθρίτιδα
- Ρευματοειδής αρθρίτιδα
- Αγκυλωτική σπονδυλίτιδα
- Οξεία θυλακίτιδα, τενοντοθυλακίτιδα
- Οξεία ουρική αρθρίτιδα
- Μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα, επικονδυλίτιδα
Νόσοι κολλαγόνου
- Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος
- Ρευματικός πυρετός
- Δερματομυοσίτιδα (πολυμυοσίτιδα)
Δερματικές παθήσεις
- Πέμφιγξ, ερπητοειδής δερματίτιδα
- Σύνδρομο Stevens-Johnson
- Αποφολιδωτική δερματίτιδα, ψωρίαση
- Σμηγματορροϊκή δερματίτιδα
- Αγγειοοίδημα, κνίδωση
Αλλεργικές καταστάσεις
- Εποχιακή/χρόνια αλλεργική ρινίτιδα
- Ορονοσία, βρογχικό άσθμα
- Φαρμακευτικές αντιδράσεις, ατοπική/εξ επαφής δερματίτιδα
Οφθαλμικές, αναπνευστικές παθήσεις
- Αλλεργική επιπεφυκίτιδα, κερατίτιδα, ιρίτιδα
- Σαρκοείδωση, σύνδρομο Loeffler
- Πνευμονική φυματίωση (με αντιφυματικά)
Αιματολογικές / Νεοπλασματικές
- Ιδιοπαθής θρομβοπενική πορφύρα
- Αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία
- Λευχαιμία, λεμφώματα
Λοιπά
- Νεφρωσικό σύνδρομο
- Πολλαπλή σκλήρυνση (οξείες εξάρσεις)
- Ελκώδης κολίτιδα, νόσος Crohn
- Φυματιώδης μηνιγγίτιδα
Ειδικές υποδείξεις
Η πρεδνιζολόνη προτιμάται σε κακοήθη νεοπλάσματα. Η υδροκορτιζόνη σε φλοιοεπινεφριδική ανεπάρκεια, αναφυλακτικό/σηπτικό shock.