Σακχαρώδης Διαβήτης

Θεραπευτικό Πρωτόκολλο Συνταγογράφησης — ΕΟΦ/Υπουργείο Υγείας 2025

ΔΙΑΓΝΩΣΗ & ΣΤΟΧΟΙ

1. Διαγνωστικά Κριτήρια ΣΔ και Στόχοι Ρύθμισης

Προδιαβήτης, Κριτήρια OGTT/HbA1c & Θεραπευτικοί Στόχοι

Κριτήρια Διάγνωσης Σακχαρώδη Διαβήτη

Γλυκόζη νηστείας πλάσματος ≥126 mg/dL (μετά από 8 ώρες νηστεία)
Συμπτώματα υπεργλυκαιμίας ΚΑΙ τυχαία γλυκόζη ≥200 mg/dL
Γλυκόζη ≥200 mg/dL στις 2 ώρες OGTT (75g)
HbA1c ≥6,5% (με προτυποποιημένη μέθοδο NGSP)

* Χωρίς κλασικά συμπτώματα, επιβεβαίωση με επανάληψη σε διαφορετική ημέρα.

Προδιαβήτης & Προληπτικός Έλεγχος

IFG: 100–125 mg/dL

IGT (2h OGTT): 140–199 mg/dL

Screening ξεκινά στο 35ο έτος (ανά 3ετία). Νωρίτερα αν: παχυσαρκία, οικογενειακό ιστορικό, υπέρταση, ΣΠΩ.

Στόχοι Ρύθμισης

HbA1c	< 7,0%
* Σε ηλικιωμένους/εύθραυστους ή κίνδυνο υπογλυκαιμίας: στόχος <8,5%
Γλυκόζη νηστείας	< 130 mg/dL
Μεταγευματική (1–2h)	< 180 mg/dL
Αρτηριακή Πίεση	ΣΑΠ <130 / ΔΑΠ <80 mmHg

Στόχοι LDL (Καρδιαγγειακός Κίνδυνος):

Πολύ Υψηλός: <55 mg/dL ΚΑΙ μείωση ≥50%
Υψηλός: <70 mg/dL
Μέτριος: <100 mg/dL

ΦΑΡΜΑΚΑ

2. Φαρμακευτικές Κατηγορίες (Μη Ινσουλινικές)

Πλεονεκτήματα, μειονεκτήματα & περιορισμοί eGFR

Κύρια Δράση	Πλεονεκτήματα	Μειονεκτήματα / eGFR
Μείωση ηπατικής νεογλυκογένεσης	Χωρίς υπογλυκαιμίες. Ουδέτερο/ευνοϊκό βάρος. ΚΑ οφέλη (UKPDS). Χαμηλό κόστος.	ΓΕΣ διαταραχές, ↓Β12. eGFR: 60–89: 3000mg, 45–60: 2000mg, 30–45: 1000mg, <30: ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΗ
Αναστολή νεφρικής επαναπρόσληψης γλυκόζης	↓Βάρος & ΑΠ. ↓ΚΑ νοσηλείες. Νεφροπροστασία. ↓MACEs.	Λοιμώξεις ΟΠΣ. Ευγλυκαιμική ΔΚΟ (διακοπή σε fasting/χειρουργείο). Αντιδιαβητική δράση ↓<45. Καρδιο/νεφρική προστασία >20.
↑Ινσουλίνη, ↓Γλυκαγόνη . Ενέσιμα.	Χωρίς υπογλυκαιμίες. Μεγάλη ↓βάρους. ↓MACEs. Νεφροπροστασία (Sema FLOW study).	ΓΕΣ (ναυτία/έμετοι). Υψηλό κόστος. eGFR: Lira, Dula, Sema χορηγούνται έως eGFR>15.
Εβδομαδιαία ένεση. Πολύ υψηλή αποτελεσματικότητα.	Δραστική ↓γλυκόζης & πολύ μεγάλη ↓βάρους. Δεν απαιτεί προσαρμογή σε ΧΝΝ.	Ναυτία, έμετοι. Πολύ υψηλό κόστος.
↑Ενδογενείς ινκρετίνες	Ασφαλή, χωρίς υπογλυκαιμίες. Ουδέτερα σε βάρος. P.O.	Αδύναμη δράση. ΔΕΝ + GLP-1. Τιτλοποίηση σε ΧΝΝ ΕΚΤΟΣ Λιναγλιπτίνης.
Έκκριση ινσουλίνης	Ταχεία δράση. Φθηνά. Η Γλικλαζίδη προτιμάται.	Υπογλυκαιμίες. ↑Βάρος. Χαμηλό eGFR → κίνδυνος υπογλυκαιμίας.
↓Αντίσταση ιστών	Χωρίς υπογλυκαιμίες. Βελτίωση ηπατικής στεάτωσης. ΚΑ όφελος (PROactive/IRIS).	Οιδήματα, ↑βάρος, ↓ΚΑ, κίνδυνος καταγμάτων.

Σημείωση: Εξενατίδη /Λιξισενατίδη απενταγμένα. Σεμαγλουτίδη >1mg & τιρζεπατίδη δεν συνταγογραφούνται μέσω πρωτοκόλλου ΣΔ αλλά μπορεί μέσω Παχυσαρκίας.

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ ΑΓΩΓΗΣ

3. Θεραπευτικός Αλγόριθμος ΣΔτ2 & Ινσουλινοθεραπεία

Επιλογή φαρμάκων βάσει καρδιο-νεφρικού status & εντατικοποίηση

ΣΔτ2 + ΚΑ ή ΧΝΝ (eGFR>20)

1️⃣ (αν εGFR≥30)

2️⃣ (πρώτη επιλογή)

3️⃣ αν χρειάζεται ↓HbA1c

ΣΔτ2 + Αθηροσκληρωτική ΚΑΝ

1️⃣

2️⃣ (πρώτη επιλογή) ή

3️⃣ DPP4i / SU αν HbA1c >στόχο

ΣΔτ2 χωρίς ΚΑΝ / Χαμηλός Κίνδυνος

1️⃣

2️⃣ DPP4i ή ή ή

3️⃣ Εντατικοποίηση + Ινσουλίνη αν >στόχο

Ινσουλινοθεραπεία — Εντατικοποίηση

Έναρξη Βασικής Ινσουλίνης:

HbA1c >7% με μέγιστη αντιδιαβητική αγωγή
HbA1c >9% με καταβολικά συμπτώματα υπεργλυκαιμίας → εξαρχής βασική ινσουλίνη (2ο βήμα αμέσως)
Βασική: , ,
Δόση έναρξης: 10 μον. ή 0,1–0,2 μον/kg βραδινά

Εντατικοποιημένο Σχήμα:

Βάσεις-bolus ή premix ινσουλίνη
Bolus: , ,
Τιτλοποίηση: +2 μον/3 ημέρες αν νηστεία >130 mg/dL

ΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑ

4. Επώδυνη Νευροπάθεια

1ο Βήμα: Πρεγκαμπαλίνη (25–300mg x2) Ή Ντουλοξετίνη (60–120mg x1–2)
2ο Βήμα: Γκαμπαπεντίνη (300–1200mg x3)
3ο Βήμα: Συνδυασμός: π.χ. Πρεγκαμπαλίνη + Ντουλοξετίνη
4ο Βήμα: Οπιοειδή, Τραμαδόλη , Επίθεμα Καψαϊκίνης 8%

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ

5. Εργαστηριακός Έλεγχος

Ανά 3 μήνες: HbA1c (αν αστρύθμιστος ή άλλαξε αγωγή)
Ανά 6 μήνες: ΓΑΑ, Ουρία/Κρεατινίνη (eGFR), Κ/Να, Ηπατικά, Λιπίδια, HbA1c
Ανά 12 μήνες: TSH, Βιτ. B12 (επί Μετφορμίνης), Βυθοσκόπηση, NT-proBNP (αν ΚΑ), Λόγος Λευκ/Κρεατ. (μικρολευκωματουρία)
Ανά 2 χρόνια: Stress echo / Test κόπωσης, Triplex καρωτίδων, Triplex κάτω άκρων, ΗΜΓ/ταχύτητες νεύρων (επί νευροπάθειας)

Έλεγχος Επιπλοκών

Αμφιβληστροειδοπάθεια: Βυθοσκόπηση κατά τη διάγνωση, ανά έτος αν φυσιολογική, ανά 6 μήνες αν παθολογική
Νεφροπάθεια (ACR): Κατά τη διάγνωση, 3–6 μήνες αργότερα, έπειτα ανά έτος αν φυσιολογική
Νευροπάθεια / Πόδι: Ετήσιο κλινικό exam (αίσθηση, σφύξεις) + μονονήμα (monofilament)

ΣΔ ΤΥΠΟΥ 1

Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 1 — Βασικές Αρχές

Βάση-bolus σχήμα, Στόχοι CGM, Παιδιά/Έφηβοι

Σχήμα Βάσης-Bolus

Βασική ινσουλίνη: Γλαργίνη, Δετεμίρη ή Δεγλουδέκη (μακράς δράσης ανάλογα)
Bolus (γευμάτων): Ασπάρτη, Λισπρώ, Γλουλισίνη, FiAsp/URLi (υπερταχείας δράσης)
Τυπικά 4 ενέσεις/ημέρα (1 βασική + 3 γευματικές)
Αντλία ινσουλίνης: επιλογή σε υπογλυκαιμίες ή αστρύθμιστη HbA1c

Στόχοι CGM (Συνεχής Παρακολούθηση Γλυκόζης)

Εύρος στόχου (70–180 mg/dL): >70% του χρόνου
Κάτω του εύρους (<70 mg/dL): <4%
Πολύ χαμηλά (<54 mg/dL): <1%
Πάνω από εύρος (>180 mg/dL): <25%

Στόχος HbA1c: <7% (ενήλικες) · ISPAD <7% (παιδιά/έφηβοι)
Νηστεία: 80–130 mg/dL · Μεταγευματικά <180 mg/dL

Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης (ΣΔΚ)

Στόχοι: Νηστείας 70–90 mg/dL, 1h μεταγευματικά 100–130 mg/dL. HbA1c <6%.
Αγωγή: Μετφορμίνη (με ενημέρωση). Ινσουλίνη συχνά απαραίτητη: Aspart, Lispro, Detemir, Glargine, Degludec. HbA1c ΔΕΝ χρησιμοποιείται για διάγνωση ΣΔΚ.