Παχυσαρκία

ΟΡΙΣΜΟΣ

Ορισμός & Πεδίο εφαρμογής

Η παχυσαρκία ορίζεται ως χρόνια νόσος που χαρακτηρίζεται από παθολογική ή υπερβολική συσσώρευση λίπους στο σώμα. Διαφοροποιείται από το αυξημένο σωματικό βάρος. Έχει αναγνωριστεί επίσημα ως νόσος από ΠΟΥ (1948), ΕΕ (2021) και πολλές επιστημονικές εταιρείες — χρόνια υποτροπιάζουσα νόσος.

Πεδίο εφαρμογής

Ενήλικες με παχυσαρκία και υπέρβαρους με συννοσηρότητες

Ηλικία

≥ 18 ετών (φάρμακα 12+ για συγκεκριμένα)

ICD-10

Κωδικοί ICD-10

Ενεργοποιούν το πρωτόκολλο

✓ Κωδικοί που ενεργοποιούν το πρωτόκολλο

E66 Παχυσαρκία E66.0 Παχυσαρκία οφειλόμενη σε υπερβολική θερμιδική πρόσληψη E66.1 Παχυσαρκία προκαλούμενη από φάρμακα E66.2 Σοβαρή παχυσαρκία με κυψελιδική υποαερισμό E66.8 Άλλη παχυσαρκία E66.9 Παχυσαρκία, μη καθορισμένη E68 Συνέπειες υπερβολικής τροφοδοσίας

ΒΑΡΥΤΗΤΑ

Αξιολόγηση Βαρύτητας / Κινδύνου

Κατηγοριοποίηση με βάση ΔΜΣ (kg/m²)

Κεντρική παχυσαρκία

Δείχνει σπλαχνικό λίπος — αυξημένος καρδιομεταβολικός κίνδυνος

ΚΡΙΤΗΡΙΑ

Παράγοντες Κινδύνου / Επιλογής Αγωγής

→ Bariatric Ένδειξη βαριατρικής χειρουργικής — BMI ≥ 40 ή BMI ≥ 35 με συννοσηρότητα
→ Pharm-Indication BMI ≥ 27 kg/m² ΜΕ συννοσηρότητα (ΣΔ, καρδιαγγειακή νόσος)
→ Pharm-Indication BMI ≥ 30 kg/m² (παχυσαρκία) — αποτυχία υγιεινοδιαιτητικών
→ Liraglutide-reimbursement Ένδειξη αποζημίωσης λιραγλουτίδης — BMI ≥ 40, ηλικία 18–74, βάρος 60–234 kg, εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσος (ΣΝ, ΠΑΝ) ή/και υπνική άπνοια με CPAP, ΟΧΙ NYHA IV
→ Pharm-GLP1 Προδιαβήτης / IFG / IGT

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Θεραπευτικά Σχήματα

5 βήματα με ακριβή δοσολογία

ΒΗΜΑ Lifestyle

Διατροφική παρέμβαση & Σωματική άσκηση (1ης γραμμής)

Όλοι οι ασθενείς — βάση κάθε θεραπείας

Μεσογειακή διατροφή — δομημένο πρόγραμμα — Μείωση 500–1000 kcal/ημέρα → απώλεια 0.5–1 kg/εβδομάδα · Δια βίου

Ελαιόλαδο, δημητριακά ολικής, φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ψάρια, πουλερικά, αυγά, γαλακτοκομικά. Περιορισμός κόκκινου κρέατος, σακχάρων, αλατιού, αλκοόλ
Φυσική δραστηριότητα (συνταγογραφούμενη) — Εξατομικευμένο πρόγραμμα από πιστοποιημένο επαγγελματία · Δια βίου

Συνιστώμενη παραπομπή σε Καρδιολόγο/Παθολόγο/Φυσίατρο

ΒΗΜΑ Pharm-Indication

Φαρμακευτική θεραπεία — γενική ένδειξη

BMI ≥ 30 ή BMI ≥ 27 με συννοσηρότητα — αποτυχία υγιεινοδιαιτητικών

— 120 mg × 3 (με γεύματα) · Σε 12 εβδ. ⇒ απώλεια 5%

Αναστολέας γαστρεντερικών λιπασών. Απώλεια 10% σε ποσοστό 20% ασθενών
— 16/180 mg × 2/ημέρα (τιτλοποίηση) · Συνεχής εάν > 5% σε 28 εβδ.

Νευρωνικός αναστολέας ντοπαμίνης/νοραδρεναλίνης. Δεν υπάρχουν μελέτες σε < 18 ετών
— 3 mg/ημέρα sc (τιτλοποίηση από 0.6 mg) · Έλεγχος σε 12 εβδ. → 1 έτος

GLP-1 ανάλογο. Ένδειξη > 12 ετών BMI ≥ 30 και βάρος > 60 kg. Σημαντική μείωση κινδύνου ΣΔ2 σε προδιαβήτη. Μείωση κινδύνου μειζόνων ΚΑ συμβαμάτων κατά 20%
— 2.4 mg μία φορά την εβδομάδα sc · Συνεχής

GLP-1 ανάλογο. Απώλεια 14.9–16% σε 68 εβδ., 15.2% στα 2 έτη. Ένδειξη και 12–18 ετών με βάρος > 60 kg
— 5, 10 ή 15 mg μία φορά την εβδομάδα sc · Συνεχής

Διπλός αγωνιστής GIP+GLP-1. Απώλεια 16/21.4/22.5% στις 3 δόσεις × 72 εβδ. Ένδειξη και σε ΣΔ2

ΒΗΜΑ Liraglutide-reimbursement

Λιραγλουτίδη — Προϋποθέσεις αποζημίωσης (ΑΥΣ)

Λιραγλουτίδη με αποζημίωση από ΕΟΠΥΥ

— 3 mg/ημέρα sc, σταδιακή τιτλοποίηση · Έως 2 έτη μέγιστο, με επανέγκριση

Προϋποθέσεις: Ηλικία 18–74, βάρος 60–234 kg, BMI ≥ 40 ΚΑΙ εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσος (στεφανιαία/ΠΑΝ από αθηρωμάτωση) Ή/ΚΑΙ υπνική άπνοια με CPAP. ΟΧΙ NYHA IV. Προέγκριση ΑΥΣ. Διακοπή αν αποτυχία απώλειας ≥ 5% στις 12 εβδ. ή ≥ 10% στο 1 έτος. Συνταγογράφηση & επανέγκριση: ιατρεία παχυσαρκίας δημοσίων ή ιδιωτικών νοσοκομείων (Υπ. Απόφαση Γ2δ/Γ.Π. οικ. 10748/27-02-2021)

ΒΗΜΑ Pharm-GLP1

GLP-1 αγωνιστές στον προδιαβήτη

Παχυσαρκία + προδιαβήτης ή/και αυξημένος καρδιαγγειακός κίνδυνος

— 3 mg sc/ημέρα · Συνεχής

Καθυστερεί εξέλιξη σε ΣΔ2
— 2.4 mg sc/εβδομάδα · Συνεχής
— 5–15 mg sc/εβδομάδα · Συνεχής

ΒΗΜΑ Bariatric

Βαριατρική / μεταβολική χειρουργική

BMI ≥ 40 ή BMI ≥ 35 με συννοσηρότητες — αποτυχία συντηρητικών

Λαπαροσκοπική Sleeve Gastrectomy / Gastric Bypass / Mini-gastric Bypass — — · Δια βίου παρακολούθηση

Προϋποθέσεις: Ηλικία 18–65, παχύσαρκο > 5 χρόνια, όχι κατάχρηση αλκοόλ/ναρκωτικών, ικανότητα συμμετοχής, αποδοχή κινδύνων

ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΕ

Τι να αποφύγετε

⚠Φάρμακα ως μονοθεραπεία — πάντα συνδυασμός με υγιεινοδιαιτητικά + άσκηση
⚠Συγχορήγηση πολλαπλών αντι-παχυσαρκιακών φαρμάκων (ασφάλεια χωρίς δεδομένα)
⚠Χειρουργική σε αλκοολικούς / ουσιοεξαρτημένους / σοβαρή ψυχική νόσο

ΟΔΗΓΙΕΣ

Οδηγίες προς τους Ασθενείς

●Η παχυσαρκία είναι χρόνια νόσος — μακροπρόθεσμη παρακολούθηση.
●Διακοπή καπνίσματος και αλκοόλ.
●Ομαλή απώλεια βάρους 0.5–1 kg/εβδομάδα — όχι 'γρήγορες δίαιτες'.
●Διατήρηση απώλειας — δομημένο πρόγραμμα φυσικής δραστηριότητας.
●Φάρμακα: επικουρικά, όχι αντί για διατροφή/άσκηση.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Πηγές

6 αναφορές

Wharton S, et al. Obesity in adults: a clinical practice guideline. CMAJ 2020;192:E875-91.
Durrer Schutz D, et al. European Practical and Patient-Centred Guidelines for Adult Obesity Management in Primary Care. Obes Facts 2019;12(1):40-66.
Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία: Κατευθυντήριες Οδηγίες, Αθήνα 2023, www.ede.gr
American Diabetes Association Standards of Medical Care in Diabetes 2024. Diabetes Care 2024;47 (Suppl 1).
Kapantais E, et al. Obesity is a disease: A Consensus Report by the Alliance to Fight Obesity in Greece. J Atherosclerosis Prev Treat 2023;14(2):1-18.
Burki T. European Commission classifies obesity as a chronic disease. Lancet Diabetes Endocrinol 2021;9(7):418.

Ομάδα Εργασίας:

· Τεντολούρης Νικόλαος (Συντονιστής), Καθηγητής Παθολογίας ΕΚΠΑ — Πρόεδρος ΕΕΕΠ
· Μαυρογιαννάκη Αναστασία, Παθολόγος-Διαβητολόγος, ΝΙΜΤΣ — Πρόεδρος ΕΔΕ
· Βρυωνίδου Ανδρομάχη, Ενδοκρινολόγος, Πρόεδρος ΕΕΕ
· Κανακά Χριστίνα, Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας ΕΚΠΑ
· Παππάς Νικόλαος, Καθηγητής Παθολογίας/ΣΔ ΔΠΘ
· Χαρμανδάρη Ευαγγελία, Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας ΕΚΠΑ
· Χατζηαγγελάκη Εριφύλλη, Καθηγήτρια Παθολογίας ΕΚΠΑ — Αττικόν
· Καπαντάης Ευθύμιος, Παθολόγος-Διαβητολόγος, Metropolitan