Ελκώδης Κολίτιδα

ΟΡΙΣΜΟΣ

1. Ορισμός & Ταξινόμηση

Χρόνια ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του παχέος εντέρου

Ορισμός: Χρόνια ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του παχέος εντέρου που χαρακτηρίζεται από συνεχή εξέλκωση του βλεννογόνου.

Ταξινόμηση κατά Έκταση

Ορθίτιδα

Προσβολή μόνο του ορθού

Αριστερή ΕΚ

Από ορθό μέχρι σπληνική καμπή

Εκτεταμένη ΕΚ

Εγγύτερα της σπληνικής καμπής

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

2. Ταξινόμηση κατά Δραστηριότητα

Κλινική εκτίμηση βάσει συμπτωμάτων και εργαστηριακών

Ύφεση

Φυσιολογικές κενώσεις, απουσία αίματος

Ήπια Έξαρση

≤4 διαρροϊκές κενώσεις/ημέρα, χωρίς συστηματικές εκδηλώσεις

Μέτρια Έξαρση

>4 διαρροϊκές κενώσεις/ημέρα, χωρίς συστηματικές εκδηλώσεις

Βαρειά Έξαρση

>6 αιμορραγικές κενώσεις/ημέρα + τουλάχιστον 1 κριτήριο:

Ταχυσφυγμία >90 bpm
Πυρετός >37.8°C
Hb < 10.5 g/dL
ΤΚΕ > 30 mm/h
CRP > 30 mg/L

ΦΑΡΜΑΚΑ

3. Φαρμακευτικό Οπλοστάσιο

Κύριες κατηγορίες φαρμάκων για την Ελκώδη Κολίτιδα

5-Αμινοσαλυκιλικό οξύ (5-ASA)

Μεσαλαζίνη: 2.4–4.8g/ημέρα (στόμα) · υπόθετα/εγχύματα (τοπικά)
Σουλφασαλαζίνη: 2–4g/ημέρα (στόμα) + φυλλικό 5mg/εβδ
Μέγιστη δόση: ≤4.8g/ημέρα για ύφεση · ≤2.4g/ημέρα συντήρηση

Κορτικοστεροειδή

Πρεδνιζολόνη: 40mg/ημέρα × 2-4 εβδ → μείωση 5mg/εβδομάδα
Υδροκορτιζόνη IV: 300-400mg/24ωρο (βαρειά νόσος)
Βουδεσονίδη MMX: 9mg/ημέρα (ορθοσιγμοειδής εντόπιση)

Ανοσοκατασταλτικά

Αζαθειοπρίνη: 2–2.5mg/kg/ημέρα · TPMT πριν έναρξη
6-MP: 1–1.5mg/kg/ημέρα
Κυκλοσπορίνη IV: 2-4mg/kg/ημέρα (διάσωση βαρειάς νόσου)

Βιολογικά

Infliximab: 5mg/kg W0,2,6 → q8w IV
Adalimumab: 160/80mg → 40mg/2εβδ SC
Golimumab: 200mg W0 → 100mg W2 → 50mg/4εβδ SC
Vedolizumab: 300mg IV W0,2,6 → q8w · ή 108mg SC/2εβδ
Ustekinumab: ~6mg/kg IV → 90mg SC q8w

Μικρά Μόρια (Small Molecules)

Επαγωγή	Συντήρηση	Παρατηρήσεις
10mg ×2/ημέρα × 8 εβδ	5mg ×2/ημέρα	ΕΚ μόνο · VTE/MACE risk ≥50y
45mg ×1/ημέρα × 8 εβδ	15mg ×1/ημέρα	ΕΚ + Νόσος Crohn
200mg ×1/ημέρα	200mg (ή 100mg)	ΕΚ μόνο · ΕΚΦ <30: 100mg
Escalation εβδ 1-2	0.92mg ×1/ημέρα	Σφιγκτήριο S1P · ECG πριν έναρξη

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ

4. Θεραπευτικός Αλγόριθμος - Ήπια/Μέτρια Νόσος

Βηματική προσέγγιση ανάλογα με την ανταπόκριση

1η Γραμμή

5-ASA (τοπικά ή/και από του στόματος)

2η Γραμμή

Κορτικοστεροειδή (σε αποτυχία ή δυσανοχή σε 5-ASA)

3η Γραμμή

Ανοσοκατασταλτικά (AZA/6-MP) ή Βιολογικά (σε αποτυχία κορτικοστεροειδών)

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ

5. Θεραπευτικός Αλγόριθμος - Βαρειά Νόσος

Επιθετική αντιμετώπιση σοβαρής έξαρσης

⚠️ Πριν την αλλαγή θεραπείας: Αποκλεισμός λοίμωξης Clostridioides difficile (κόπρανα για τοξίνη), CMV κολίτιδας (βιοψία), και λοιπών λοιμογόνων αιτιών.

Βαρειά Έξαρση - Ενδονοσοκομειακή Αντιμετώπιση

1.

Ενδοφλέβια κορτικοστεροειδή (υδροκορτιζόνη ή μεθυλπρεδνιζολόνη)

2.

Κυκλοσπορίνη IV ή Infliximab (σαν bridge therapy) - σε αποτυχία κορτικοστεροειδών

3.

Χειρουργική επέμβαση (κολεκτομή) σε αποτυχία της φαρμακευτικής αγωγής

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ

6. Θεραπεία Συντήρησης

Διατήρηση ύφεσης και πρόληψη υποτροπών

5-ASA

Συνεχής χρήση 5-ASA για διατήρηση ύφεσης - βασική θεραπεία συντήρησης

Ανοσοκατασταλτικά

Αζαθειοπρίνη ή 6-MP σε ασθενείς με συχνές υποτροπές (≥2 έξαρσεις/έτος)

Βιολογικά

Βιολογικά για ασθενείς με ανεπαρκή ανταπόκριση σε 5-ASA και ανοσοκατασταλτικά

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ

7. Ενδείξεις Χειρουργικής & Παρακολούθηση

Κολεκτομή και τακτικός έλεγχος

Επείγουσες ενδείξεις κολεκτομής

Τοξικό μεγάκολο ή επικείμενη διάτρηση
Μαζική αιμορραγία
Αποτυχία θεραπείας διάσωσης (3-5 ημέρες IV κορτικοστεροειδή)

Εκλεκτικές ενδείξεις κολεκτομής

Εξαρτώμενη από κορτικοστεροειδή νόσος (αδυναμία αποδέσμευσης)
Χρόνια ανθεκτική νόσος παρά βέλτιστη θεραπεία
Δυσπλασία υψηλού βαθμού ή καρκίνωμα

Παρακολούθηση & Προφύλαξη καρκίνου κόλου

Κολονοσκόπηση 8-10 χρόνια μετά τη διάγνωση (σε εκτεταμένη ΕΚ) → ετήσια/διετής ανάλογα με κίνδυνο
Αιματολογικό/βιοχημικό/CRP + FCP κάθε 3-6 μήνες σε ενεργό νόσο
TPMT και CBC/ηπατικές εξετάσεις q3 μήνες στους ασθενείς με AZA