SELIFILL

Φαρμακοθεραπευτική κατηγορία: Συμπλήρωμα μεταλλικών στοιχείων. Κωδικός ATC: A12CE02 Το σελήνιο είναι ένα απαραίτητο ιχνοστοιχείο. Μέχρι στιγμής, 20 σελήνιοπρωτεϊνες έχουν ταυτοποιηθεί σε τρωκτικά. Στον άνθρωπο έχουν ταυτοποιηθεί η υπεροξειδάση της γλουταθειόνης και η συνδεόμενη με σελήνιο σεληνιοπρωτεΐνη Ρ, η οποία υπάρχει στο πλάσμα,. Και στις δύο πρωτεΐνες, το σελήνιο συνδέεται με τη πρωτεΐνη υπό τη μορφή του αμινοξέος σεληνιοκυστεΐνη. Στα ζώα η τύπου Ι ιωδοθυρονίνη-5’-αποϊωδινάση χαρακτηρίστηκε πρόσφατα ως σεληνιοένζυμο το οποίο καταλύει τη μετατροπή της τετραϊωδοθυρονίνης (Τ4) σε τριιωδοθυρονίνη (Τ3), την ενεργό θυρεοειδική ορμόνη. Η υπεροξειδάση της γλουταθειόνης, η οποία περιέχει σελήνιο, αποτελεί μέρος του αντιοξειδωτικού προστατευτικού μηχανισμού των κυττάρων των θηλαστικών. Υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει επαρκής ποσότητα υποστρώματος, δηλ. ανηγμένης γλουταθειόνης, η υπεροξειδάση της γλουταθειόνης μετατρέπει έναν αριθμό διαφορετικών υδροϋπεροξειδίων στις αντίστοιχες αλκοόλες. Θα μπορούσε να δειχθεί σε μοντέλα κυτταρικών και υποκυτταρικών συστημάτων ότι η ακεραιότητα των κυτταρικών και υποκυτταρικών μεμβρανών εξαρτάται σημαντικά από την εξαιρετική κατάσταση του συστήματος υπεροξειδάσης της γλουταθειόνης. Έχει προταθεί συνεργιστική δράση με την βιταμίνη Ε αλλά δεν έχει ακόμη αποδειχθεί πλήρως. Ως μέρος της υπεροξειδάσης της γλουταθειόνης το σελήνιο μπορεί να μειώσει το ρυθμό υπεροξείδωσης λιπιδίων και την προκύπτουσα βλάβη των μεμβρανών. Ωστόσο, δεν μπορούν να εξηγηθούν όλες οι επιδράσεις του σεληνίου αποκλειστικά από τη δράση της υπεροξειδάσης της γλουταθειόνης. Η παθοφυσιολογική συσχέτιση των εξαρτώμενων από το σελήνιο αντιδράσεων έχει αποδειχθεί με εξετάσεις σε περιπτώσεις ανεπάρκειας σεληνίου στον άνθρωπο και σε ζώα: Η υπεροξειδάση γλουταθειόνης, που περιέχει σελήνιο, επηρεάζει το μεταβολισμό των λευκοτριενίων, θρομβοξανίων και προστακυκλινών. Η ανεπάρκεια σεληνίου ενεργοποιεί και απενεργοποιεί αντιδράσεις των ανοσολογικών μηχανισμών, ιδιαίτερα των μη ειδικών κυτταρικών και χυμικών αποκρίσεων. Η ανεπάρκεια σεληνίου επηρεάζει τη δραστηριότητα διαφόρων ηπατικών ενζύμων. Η ανεπάρκεια σεληνίου ενισχύει την οξειδωτικά ή χημικά προκληθείσα ηπατική βλάβη και την τοξικότητα βαρέων μετάλλων όπως ο υδράργυρος και ο κάδμιο. Η ανεπάρκεια σεληνίου έχει συσχετιστεί με μια ενδημική μορφή καρδιομυοπάθειας, της νόσου Keshan. Έχει επίσης συσχετιστεί με τη νόσο Kaschin-Beck, μια ενδημική οστεοαρθροπάθεια, η οποία προκαλεί σοβαρή δυσμορφία των αρθρώσεων. Η κλινικά εκδηλωμένη ανεπάρκεια σεληνίου έχει επίσης παρατηρηθεί να είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας παρεντερικής σίτισης και μη ισορροπημένων διατροφών. Καρδιομυοπάθειες και μυοπάθειες παρατηρούνται συχνότερα. Η ανεπάρκεια σεληνίου εκδηλώνεται με μειωμένα επίπεδα σεληνίου σε πλήρες αίμα ή στο πλάσμα και από ελαττωμένη δραστηριότητα της υπεροξειδάσης της γλουταθειόνης στο ολικό αίμα, στο πλάσμα ή στα θρομβοκύτταρα.

Μετά την από του στόματος χορήγηση, το άλας σεληνίου απορροφάται κυρίως από το λεπτό έντερο. Η εντερική απορρόφηση του σεληνικού νατρίου δεν ρυθμίζεται από ομοιοστατικούς μηχανισμούς. Ανάλογα με τη συγκέντρωση σεληνικού νατρίου και την παρουσία συγχορηγούμενων ουσιών, είναι συνήθως μεταξύ 44% και 89%, μερικές φορές περισσότερο από 90%. Το αμινοξύ κυστεΐνη ενισχύει την απορρόφηση του σεληνικού νατρίου. Το σεληνικό νάτριο δεν εισάγεται απευθείας στις πρωτεΐνες. Στο αίμα το μεγαλύτερο μέρος του προσλαμβανόμενου σεληνίου εισάγεται στα ερυθροκύτταρα και ανάγεται σε υδρίδιο του σεληνίου από ενζυματική δράση. Το υδρίδιο του σεληνίου λειτουργεί ως μια κεντρική δεξαμενή σεληνίου τόσο για την έκκριση όσο και για την ειδική εισαγωγή του σεληνίου στις σεληνιοπρωτεΐνες. Το ανηγμένο σελήνιο συνδέεται σε πρωτεΐνη του πλάσματος η οποία μεταναστεύει στο ήπαρ και άλλα όργανα. Η πλασματική δευτερογενής μεταφορά από το ήπαρ στους ιστούς-στόχους που συνθέτουν υπεροξειδάση της γλουταθειόνης, πιθανώς επιτυγχάνεται μέσω της σεληνιοπρωτεΐνης Ρ, η οποία περιέχει σεληνιοκυστεΐνη. Μέχρι στιγμής, οι περαιτέρω μεταβολικές διεργασίες της βιοσύνθεσης των σεληνιοπρωτεϊνών είναι πλήρως κατανοητές μόνο στους προκαρυωτικούς οργανισμούς. Στην πορεία της μετάφρασης η σεληνιοκυστεΐνη εισάγεται ειδικά στις πεπτιδικές αλυσίδες της υπεροξειδάσης της γλουταθειόνης. Μέσω της μεθυλοσεληνόλης και του διμεθυλοσεληνιδίου, όποια περίσσεια υδριδίου του σεληνίου μεταβολίζεται και μετατρέπεται στο ιόν τριµεθυλοσεληνίου, το κύριο απεκκριτικό προϊόν. Η συνολική ποσότητα σεληνίου που υπάρχει στο ανθρώπινο σώμα κυμαίνεται μεταξύ 4 mg και 20 mg. Ο άνθρωπος απεκκρίνει το σελήνιο μέσω των κοπράνων, των νεφρών ή του αναπνευστικού συστήματος, ανάλογα με τη χορηγούμενη δόση. Το σελήνιο απεκκρίνεται κυρίως με τη μορφή του ιόντος τριµεθυλοσεληνίου μέσω των νεφρών. Η απέκκριση εξαρτάται από την κατάσταση του σεληνίου. Μετά από ενδοφλέβια ή από του στόματος χορήγηση, η διαδικασία απέκκρισης του σεληνίου χωρίζεται σε τρεις φάσεις. Έπειτα από χορήγηση από του στόματος δόσεως 10 mcg, υπό τη μορφή [75Se] σεληνικού νατρίου, το 14% με 20% της απορροφούμενης δόσης σεληνίου εκκρίθηκε μέσω των νεφρών κατά τη διάρκεια των πρώτων 2 εβδομάδων, ενώ πρακτικά δεν πραγματοποιήθηκε απέκκριση μέσω του πνευμόνων και το δέρματος. Η κατακράτηση του σεληνίου σε ολόκληρο το σώμα μειώθηκε σε τρεις φάσεις με ημίσεια ζωή 0,7- 1,2 ημέρες στη φάση 1, 7-11 ημέρες στη φάση 2 και 96-144 ημέρες στη φάση 3. Η συγκέντρωση του σεληνίου μειώθηκε ταχύτερα στο ήπαρ, την καρδιά και το πλάσμα από ό, τι στους σκελετικούς μύες ή στα οστά. Το 12% ενδοφλέβιας χορηγηθείσας δόσης [75Se] σεληνικού νατρίου απεκκρίθηκε εντός των πρώτων 24 ωρών. Στη συνέχεια, 40% της δόσης αποβλήθηκε με χρόνο ημίσειας ζωής 20 ημερών. Ο χρόνος ημιζωής της τρίτης φάσης ήταν 115 ημέρες. Οι απεκκρίσεις μετά από ενδοφλέβια και από του στόματος χορήγηση μιας φυσιολογικής δόσης [74Se] σεληνικού νατρίου συγκρίθηκαν άμεσα: μετά τη χορήγηση 82 mcg σεληνίου ως σεληνικό νάτριο, το 18% της ενδοφλέβιας δόσης και το 12% της από του στόματος χορηγούμενης δόσης απεκκρίθηκε εντός των πρώτων 24 ωρών μέσω των νεφρών, μαζί με μεταβολικά ανταλλασσόμενο φυσιολογικό σελήνιο. Μετά από αυτή τη φάση, η διαδικασία απέκκρισης είναι παρόμοια για τις δύο οδούς χορήγησης. Σε υγιή άτομα, η απέκκριση από το στόματος και παρεντερικώς χορηγούμενου σεληνικού νατρίου είναι συγκρίσιμες.