Οξεία Βρογχίτιδα

Επιστημονική Ομάδα Εργασίας Λοιμώξεων

Φανουργιάκης Παναγιώτης (Συντονιστής). Παθολόγος – Λοιμωξιολόγος, Δ/ντής ΕΣΥ Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Λιαπίκου Αδαμαντία. Επιμελήτρια Α’ Πνευμονολογίας 6η Πνευμονολογική Κλινική ΝΝΘΑ Σωτηρία

Πέππας Θεόδωρος. Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος. Διευθυντής Γ Παθολογικού Τμήματος και Διαβητολογικού Κέντρου Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά. Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Ελέγχου Λοιμώξεων

Σαμάρκος Μιχαήλ. Παθολόγος, Επ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. «ΛΑΪΚΟ»

Συντονισμός Ομάδων Εργασίας – Επιμέλεια Κειμένων

Θηραίος Ελευθέριος. Γενικός Ιατρός, Ε.Σ.Υ., Γενικός Γραμματέας της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών

Μήτρου Παναγιώτα, MD, PhD. Παθολόγος. Συνεργάτης Γενικού Γραμματέα Υπουργείου Υγείας

Ποδηματάς Ιωάννης. Φαρμακοποιός. Ειδικός Σύμβουλος Γενικού Γραμματέα Υπουργείου Υγείας

Γραμματειακή Υποστήριξη

• Κακούτη Φωτεινή
• Λεγάντη Μαρία

1. Ορισμός

Οξεία βρογχίτιδα είναι η οξεία φλεγμονή της τραχείας και του τραχειοβρογχικού δέντρου - κυρίως ιογενής- σε ασθενή ο οποίος υπέστη τη λοίμωξη στην κοινότητα. Οι ιοί που απομονώνονται συχνότερα, από τους πιο συχνούς έως τους λιγότερο συνήθεις σε μεγάλες σειρές, είναι ιοί της γρίπης Α και Β, ιός παραγρίπης, αναπνευστικός συγκυτιακός ιός, κοροναϊοί, αδενοϊοί και ρινοϊοί. Ο ανθρώπινος μετaπνευμοϊός έχει αναγνωριστεί επίσης ως αιτιολογικός παράγοντας της οξείας βρογχίτιδας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα άτυπα βακτήρια είναι σημαντικά αίτια, όπως τα Bordetella pertussis, Chlamydophila (Chlamydia) pneumonia και Mycoplasma pneumoniae.

2. Στόχοι του Πρωτοκόλλου

Το τρέχον Θ.Π.Σ. αφορά ασθενείς με οξεία βρογχίτιδα οι οποίοι έχουν αξιολογηθεί ως κατάλληλοι για αντιμετώπιση ως εξωτερικοί ασθενείς.

3. Κωδικοί ICD-10

• J20.0 Οξεία βρογχίτιδα που οφείλεται στο Μυκόπλασμα της πνευμονίας
• J20.1 Οξεία βρογχίτιδα που οφείλεται στον Αιμόφιλο της ινφλουέντζας
• J20.2 Οξεία βρογχίτιδα που οφείλεται στο στρεπτόκοκκο
• J20.3 Οξεία βρογχίτιδα που οφείλεται σε ιούς Coxsackie
• J20.4 Οξεία βρογχίτιδα που οφείλεται σε ιούς της παραϊνφλουέντζας
• J20.5 Οξεία βρογχίτιδα που οφείλεται στον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό
• J20.6 Οξεία βρογχίτιδα που οφείλεται σε ρινοϊούς
• J20.7 Οξεία βρογχίτιδα που οφείλεται σε ιούς Echo
• J20.8 Οξεία βρογχίτιδα που οφείλεται σε συγκεκριμένους άλλους μικροοργανισμούς

4. Συνθήκες Εισαγωγής

• Ηλικία ασθενούς > 14 ετών
• Κλινική διάγνωση οξείας βρογχίτιδας

5. Εξαιρέσεις

Οι ασθενείς με παρόξυνση Χρόνιας βρογχίτιδας, καθότι αφορά παρόξυνση ΧΑΠ.

6. Αξιολόγηση Κινδύνου

• Πρώτο μέλημα του ιατρού είναι ο αποκλεισμός ύπαρξης πνευμονίας, ιδιαίτερα σε ασθενείς με υψηλό πυρετό που δεν υποχωρεί για διάστημα >4 ημερών, οι οποίοι πρέπει να συμβουλευτούν γιατρό.
• Όταν υπάρχει αιμόπτυση δηλαδή ο βήχας προκαλεί την αποβολή πτυέλων με αίμα ή καθαρού αίματος.
• Όταν ο βήχας συνοδεύεται από δύσπνοια και οίδημα κάτω άκρων → συνίσταται παραπομπή σε νοσοκομείο.
• Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι ασθενείς με ΧΑΠ και άσθμα που μπορεί να επιδεινώσουν την αναπνευστική τους λειτουργία με επιδείνωση της δύσπνοιας και έντονη αποβολή πτυέλων.

7. Κλινική Διάγνωση Οξείας Βρογχίτιδας

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Βήχας αρχικά ξηρός και στη συνέχεια παραγωγικός, με βλεννώδη ή βλεννοπυώδη απόχρεμψη που μερικές φορές συνοδεύεται από πόνο στο στήθος και ενιότε θορυβώδη αναπνοή. Ο πυρετός είναι λιγότερο συχνός και συνυπάρχει και καταβολή δυνάμεων, αρθραλγίες και μυαλγίες. Οι ασθενείς με ΧΑΠ παρουσιάζουν, εάν προσβληθούν από οξεία βρογχίτιδα, επίταση των συμπτωμάτων της νόσου με δύσπνοια. Η φυσική εξέταση μπορεί να είναι αρνητική ή να αποκαλύψει ρεγχάζοντες ήχους.

8. Παρακλινικός Έλεγχος

ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΘΩΡΑΚΑ: Μολονότι είναι αρνητική, είναι απαραίτητη για τη διερεύνηση του βήχα που επιμένει για διάστημα άνω των 15 ημερών.

9. Κριτήρια Επιλογής Αντιμικροβιακής Αγωγής

Αντιβιοτικά έχουν ένδειξη χορήγησεως σε ασθενείς με συνυπάρχοντα νοσήματα όπως ΧΑΠ, άσθμα, σακχαρώδη διαβήτη, Α.Ε.Ε. και χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια.

10. Θεραπευτικά Σχήματα

1ο Βήμα

ΒΡΟΓΧΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ: Κατ’ επίκληση βραχείας δράσης β2-διεγέρτες

• Salbutamol 100-200 μg (MDI-DPI) x 4-6 την ημέρα
• Terbutaline 500 μg (DPI) x 4-6 την ημέρα

MDI: Metered Dose Inhaler (συσκευή εισπνοής δοσιμετρική) DPI: Dry Powder Inhaler (συσκευή εισπνοής ξηράς σκόνης)

Ή ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΑ ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΗ:

• Fluticasone inhaler 250 mcg x 2 την ημέρα
• Pulmicort turbohaler 200 mcg x 2 την ημέρα

ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΑ: Απαιτούνται ειδικά σε άτομα με προϋπάρχουσες παθήσεις του αναπνευστικού και πυώδη ή βλεννοπυώδη απόχρεμψη:

2ο Βήμα

ΑΝΤΙΪΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ σε ασθενείς με συνυπάρχοντα νοσήματα και κίνδυνο για απορρύθμισή τους και έντονα συμπτώματα ιογενούς λοίμωξης, σε περιόδους επιδημικής έξαρσης της γρίπης:

• Oseltamivir (Tamiflu) 75 mg x 2, για 5 μέρες

11. Οδηγίες προς τους Ασθενείς

• Τα περιστατικά οξείας βρογχίτιδας αυτοπεριορίζονται και επέρχεται ίαση από μόνη της μετά από μερικές ημέρες ή 1-2 εβδομάδες.
• Η θεραπεία είναι συμπτωματική, απαιτεί πολλή ξεκούραση και λήψη άφθονων υγρών.
• Η μείωση ή ακόμη η διακοπή του καπνίσματος σε αυτούς που καπνίζουν, οδηγεί σε ταχύτερη ανάρρωση από την οξεία βρογχίτιδα.

12. Βιβλιογραφία

1. ERS handbook. Respiratory Medicine. HERMES 2010.
2. Wenzel RP, Fowler AA 3rd. Clinical practice. Acute bronchitis. N Engl J Med. 2006 Nov 16;355(20):2125-30.