PANRETIN

Φαρμακοθεραπευτική κατηγορία: λοιποί αντινεοπλασματικοί παράγοντες, κωδικός ATC: LO1XX22

Μηχανισμός δράσης

Παρ’ όλο που η μοριακή δράση της αλιτρετινοΐνης θεωρείται ότι λαμβάνει χώρα μέσω της αλληλεπίδρασης με τους ρετινοειδείς υποδοχείς, ο ακριβής μηχανισμός δράσης αυτού του φαρμακευτικού προϊόντος στην τοπική θεραπεία δερματικών βλαβών από KS που σχετίζεται με το AIDS είναι άγνωστος. Η αλιτρετινοΐνη (9-cis-ρετινοϊκό οξύ), μια φυσικώς παραγόμενη ενδογενής ορμόνη που σχετίζεται με τη βιταμίνη A, συνδέεται με όλους τους γνωστούς υποτύπους ενδοκυτταρικών υποδοχέων των ρετινοειδών (RARα, RAR, RAR, RXRα, RXRβ, RXRγ) και τους ενεργοποιεί. Από τη στιγμή που θα ενεργοποιηθούν, οι υποδοχείς αυτοί συμπεριφέρονται ως παράγοντες μεταγραφής που εξαρτώνται από προσδέματα και ρυθμίζουν την έκφραση συγκεκριμένων γονιδίων. Η ρύθμιση της έκφρασης των γονιδίων με τη βοήθεια της αλιτρετινοΐνης ελέγχει τη διαδικασία της κυτταρικής διαφοροποίησης και πολλαπλασιασμού τόσο στα φυσιολογικά όσο και στα νεοπλασματικά κύτταρα. Η αποτελεσματικότητα της γέλης Αλιτρετινοΐνη στη θεραπεία βλαβών από KS είναι δυνατό να σχετίζεται με την αποδεδειγμένη ικανότητα της αλιτρετινοΐνης να αναστέλλει την in vitro ανάπτυξη των κυττάρων του KS.

Φαρμακοδυναμικές επιδράσεις

Η γέλη Αλιτρετινοΐνη αναμένεται να έχει τοπικά θεραπευτικά αποτελέσματα μόνον και να μην παίζει κανένα ρόλο στην πρόληψη ή τη θεραπεία του KS των σπλάχνων.

Δύο ελεγχόμενες, πολυκεντρικές, τυχαιοποιημένες, διπλές τυφλές μελέτες παράλληλων ομάδων, Φάσης III, έδωσαν τα δεδομένα για τη γέλη Αλιτρετινοΐνη στη θεραπεία δείκτη των δερματικών βλαβών από KS (Πίνακας 4). Το ποσοστό ανταπόκρισης ασθενών αξιολογήθηκε με βάση τα κριτήρια ACTG (AIDS Clinical Trials Group - Ομάδα Κλινικών Δοκιμασιών για το AIDS) για την ανταπόκριση των βλαβών σε περιπτώσεις KS. Η Μελέτη 1 περιελάμβανε μια φάση ανοικτού σχεδιασμού, όπου οι ίδιοι οι ασθενείς επέλεξαν να συμμετάσχουν σε αυτή. Η Μελέτη 2 ακολουθήθηκε από μια μελέτη ανοικτού σχεδιασμού (Μελέτη 2a), στην οποία έλαβαν μέρος μόνον όσοι ασθενείς επέλεξαν να συνεχίσουν από τη Μελέτη 2.

Πίνακας 4: Η καλύτερη ανταπόκριση, σύμφωνα με τα κριτήρια ACTG για τη φάση που ελέγχεται με φορέα

• Το σχήμα δόσεων που καθοριζόταν από το πρωτόκολλο ήταν εφαρμογή τρεις φορές ημερησίως (TID), που αυξήθηκε σε τέσσερις φορές την ημέρα (QID) μετά από δύο εβδομάδες, με προβλεπόμενες μειώσεις της συχνότητας σύμφωνα με την εμφανιζόμενη τοξικότητα.
• Το σχήμα δόσεων που καθοριζόταν από το πρωτόκολλο ήταν εφαρμογή δύο φορές ημερησίως (BD) μόνο, με προβλεπόμενες μειώσεις της συχνότητας σύμφωνα με την εμφανιζόμενη τοξικότητα.

Στη φάση ανοικτού σχεδιασμού της Μελέτης 1 (N = 184), η τιμή της συνολικής ανταπόκρισης αυξήθηκε στα 66,7%. Στη Μελέτη 2a (N = 99), η τιμή της συνολικής ανταπόκρισης αυξήθηκε στα 56,1%. Στη μελέτη 1, από 100 ασθενείς που ανταποκρίθηκαν, 36 (33%) υποτροπίασαν, ενώ όλοι εκτός από τέσσερις ήταν σε ενεργό θεραπεία. Οι τιμές ανταπόκρισης αναλύθηκαν τόσο κατά ασθενή ως μονάδα ανάλυσης, όσο και κατά βλάβη.

Πίνακας 5: Αποκρίσεις κατά βλάβη δείκτη / ενδεικτική βλάβη σε ασθενείς κατά τη διάρκεια των πρώτων 12 εβδομάδων μελέτης στην αρχική τυφλή φάση

• Μελέτη 1, 6 βλάβες δείκτη. Μελέτη 2, μέχρι 8 βλάβες δείκτη
• Κάθε βλάβη δείκτη αξιολογήθηκε ξεχωριστά ως προς την ανταπόκρισή της.
• Οι βλάβες που ανταποκρίθηκαν μέσα στις πρώτες 12 εβδομάδων της μελέτης, αρχική τυφλή φάση, επιβεβαιώθηκαν σε τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες μελέτης (για μερικές βλάβες στα πλαίσια της Μελέτης 1, η επιβεβαίωση της ανταπόκρισης είναι δυνατό να έγινε μετά από 12 εβδομάδες).
• Τα ποσοστά υπολογίστηκαν ως το πηλίκο του αριθμού των ασθενών με βλάβες που ανταποκρίθηκαν δια το συνολικό αριθμό ασθενών στην αρχική τυφλή φάση.

Σε μία δοκιμή, το 29% των βλαβών που είχαν επιτύχει ένα επίπεδο μερικής ανταπόκρισης (PR) χωρίς όμως να έχουν φτάσει σε επίπεδο ολικής κλινικής ανταπόκρισης (CCR) εντός των πρώτων 12 εβδομάδων θεραπείας, εξελίχθηκαν σε επίπεδο CCR με τη συνέχιση της θεραπείας πέραν των 12 εβδομάδων. Ο προβλεπόμενος χρόνος εντός του οποίου οι βλάβες που βρίσκονταν σε επίπεδα μερικής ανταπόκρισης (PR) έφταναν αργότερα σε επίπεδα ολικής κλινικής ανταπόκρισης (CCR) ήταν 168 ημέρες. Συνιστάται η εφαρμογή της γέλης Αλιτρετινοΐνη για μια αρχική περίοδο θεραπείας μέχρι 12 εβδομάδες. Στις βλάβες που θα έχουν ανταποκριθεί στη θεραπεία μέσα στο χρόνο αυτό, η εφαρμογή είναι δυνατό να συνεχιστεί με την προϋπόθεση ότι η ανταπόκριση βελτιώνεται ή τουλάχιστον διατηρείται σταθερή και το προϊόν συνεχίζει να είναι ανεκτό. Μόλις μια βλάβη φτάσει σε επίπεδα ολικής ανταπόκρισης, η εφαρμογή γέλης Αλιτρετινοΐνη στη συγκεκριμένη βλάβη πρέπει να διακοπεί. Δεν υπάρχουν στοιχεία που να σχετίζονται με την αποτελεσματικότητα της γέλης Αλιτρετινοΐνη όταν αυτή εφαρμόζεται σε βλάβες που παρουσιάζουν επιπλοκές (π.χ., παρουσία διόγκωσης των λεμφαδένων).