Κατάθλιψη — Διαχείριση στην ΠΦΥ

ΔΙΑΛΟΓΗ

Αναγνώριση & Διαλογή — PHQ-2

Ανίχνευση σε άτομα υψηλού κινδύνου

Άτομα υψηλού κινδύνου

• Ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό ψυχιατρικών νοσημάτων
• Χρόνιο πρόβλημα υγείας
• Πρόσφατη απώλεια (αγαπημένου προσώπου, εργασίας)
• Κατάχρηση ουσιών / αλκοόλ
• Κοινωνικά ευπαθείς ομάδες (μειονότητες, οικονομικά αδύναμοι)

Ερωτήσεις PHQ-2

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο εβδομάδων, πόσο συχνά ενοχληθήκατε από τα εξής;

1. Καταθλιπτικό συναίσθημα, μελαγχολία ή αίσθηση απελπισίας;

2. Ελαττωμένο ενδιαφέρον ή μειωμένη ευχαρίστηση στις καθημερινές δραστηριότητες (ανηδονία);

Θετικό PHQ-2: Συνέχεια με PHQ-9 + εμπεριστατωμένη κλινική εκτίμηση (συμπτώματα, λειτουργικότητα, διάρκεια).

PHQ-9

Κλίμακα PHQ-9 — Διαδραστική Αξιολόγηση

Ποσοτικοποίηση βαρύτητας — βαθμολόγηση 0–27

Τις τελευταίες 2 εβδομάδες, πόσο συχνά ενοχληθήκατε από τα παρακάτω προβλήματα;

Ερώτηση	Καθόλου (0)	Αρκετές μέρες (1)	Περισσότερες από τις μισές (2)	Σχεδόν κάθε μέρα (3)
1. Μικρό ενδιαφέρον ή λίγη απόλαυση στις δραστηριότητές μου
2. Καταθλιπτικό συναίσθημα, απελπισία ή μελαγχολία
3. Πρόβλημα στον ύπνο (αδυναμία αποκοίμησης, αφύπνιση ή υπερυπνία)
4. Κόπωση ή αίσθηση μειωμένης ενέργειας
5. Μειωμένη ή αυξημένη όρεξη
6. Αισθάνεστε άσχημα για τον εαυτό σας ή ότι έχετε αποτύχει / απογοητεύσει τους γύρω σας
7. Δυσκολία συγκέντρωσης (ανάγνωση, τηλεόραση κ.λπ.)
8. Κινείστε ή μιλάτε πολύ αργά (ή αντίθετα: είστε ανήσυχος/η, κινείστε πολύ)
9. Σκέψεις ότι θα ήταν καλύτερα να είχατε πεθάνει ή να αυτοτραυματιστείτε

—

Συμπληρώστε το ερωτηματολόγιο

⚠ Ερώτηση 9 θετική (≥1): Απαιτείται αξιολόγηση κινδύνου αυτοκτονίας. Παραπομπή σε ψυχίατρο ή ΔΥΨΥ.

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

Ταξινόμηση Βαρύτητας & Θεραπευτική Προσέγγιση

DSM-5 / ICD-10 · PHQ-9 όρια · Ψυχοθεραπεία vs Φαρμακοθεραπεία

Βαρύτητα	PHQ-9	1η Επιλογή	Εναλλακτικά
Χωρίς κατάθλιψη	0–4	Παρακολούθηση, ψυχοεκπαίδευση	—
Ήπια	5–9	Ψυχολογικές παρεμβάσεις (ΓΣΘ, βιωματική ενεργοποίηση)	SSRIs εάν δεν υπάρχει πρόσβαση σε ψυχοθεραπεία ή δεν είναι εκπαιδευμένος ο ΓΙ
Μέτρια	10–14	Αντικαταθλιπτικά + ψυχολογικές παρεμβάσεις	ΓΣΘ, Διαπροσωπική θεραπεία, θεραπεία επίλυσης προβλημάτων
Μέτρια-Σοβαρή	15–19	Αντικαταθλιπτικά + ψυχοθεραπεία	Συνεργασία με ψυχιατρικές υπηρεσίες
Σοβαρή	20–27	Παραπομπή σε ψυχίατρο	Αντικαταθλιπτικά + εντατική ψυχοθεραπεία

Διαγνωστικά κριτήρια (DSM-5): ≥5 συμπτώματα × ≥2 εβδομάδες, με τουλάχιστον ένα από τα δύο κλειδιά: καταθλιπτική διάθεση ή ανηδονία. Απαιτείται λειτουργική έκπτωση και αποκλεισμός οργανικής αιτίας.

ΦΑΡΜΑΚΑ

Αντικαταθλιπτικά — SSRIs, SNRIs & Άλλα

NNT ύφεσης ~6 στις 12 εβδ. · NNT βελτίωσης ~5 στις 26 εβδ.

Κατηγορία / Δραστική	Αρχική δόση	Συνήθης δόση	Σχόλια
SSRIs — Εκλεκτικοί Αναστολείς Επαναπρόσληψης Σεροτονίνης (1η επιλογή)
	5–10 mg/d	10–20 mg/d	Καλή ανεκτικότητα, λιγότερες αλληλεπιδράσεις
	25–50 mg/d	50–200 mg/d	Ευρεία χρήση, ασφαλής σε καρδιακούς ασθενείς
	10–20 mg/d	20–60 mg/d	Μακρύς t½ — χρήσιμο αν πρόβλημα συμμόρφωσης
	10–20 mg/d	20–40 mg/d	Προσοχή QTc (μέγ. 40 mg, ηλικιωμένοι 20 mg)
	10–20 mg/d	20–60 mg/d	Ισχυρός αναστολέας CYP2D6, σύνδρομο διακοπής
SNRIs — Αναστολείς Επαναπρόσληψης Σεροτονίνης/Νοραδρεναλίνης
	30 mg/d	60–120 mg/d	Επίσης για νευροπαθητικό πόνο, ινομυαλγία
	37,5 mg/d	75–225 mg/d	⚠ Προσοχή ΑΠ/αρρυθμίες σε υψηλές δόσεις
Άλλα Αντικαταθλιπτικά
	15 mg βραδ.	15–45 mg/d	Βοηθά ύπνο & όρεξη — χρήσιμη σε ηλικιωμένους

Σύνδρομο Serotonin: Προσοχή σε συνδυασμό SSRIs/SNRIs με τραμαδόλη, τριπτάνες, λινεζολίδη, MAOIs (διάστημα washout 14 ημέρες, 5 εβδ. για φλουοξετίνη).

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ

Φάσεις Θεραπείας & Κριτήρια Ανταπόκρισης

Οξεία φάση → Συνεχιζόμενη → Συντήρηση

Οξεία φάση

Διάρκεια: 6–12 εβδομάδες
Στόχος: Ύφεση (PHQ-9 ≤4)
Εκτίμηση: 1–2 εβδ. μετά έναρξη, μετά ανά 2–4 εβδ.

Συνεχιζόμενη φάση

Διάρκεια: 4–9 μήνες
Στόχος: Πρόληψη υποτροπής
Ευπαθής περίοδος αμέσως μετά ύφεση

Θεραπεία συντήρησης

Διάρκεια: 2–3 έτη
Στόχος: Πρόληψη νέων επεισοδίων
Παρακολούθηση ανά 3–12 μήνες

Ανταπόκριση	Ορισμός	Ενέργεια
Πλήρης	Μείωση PHQ-9 ≥50% + PHQ-9 ≤4 ×3 εβδ.	Συνέχεια αγωγής ≥6–12 μήνες μετά ύφεση
Μερική	Μείωση ≥25% μετά 3–4 εβδ.	Αύξηση δόσης
Μη ανταπόκριση	Μείωση <25% μετά 4–6 εβδ.	Έλεγχος συμμόρφωσης → αλλαγή αγωγής → ενίσχυση → ψυχοθεραπεία → παραπομπή

Κριτήρια θεραπείας συντήρησης: ≥3 επεισόδια · 2 επεισόδια με σύντομη επανεμφάνιση · ηλικία >60 έτη κατά 1ο επεισόδιο · σοβαρά επεισόδια · θετικό οικογενειακό ιστορικό · υπολειμματικά συμπτώματα · συνοδό αγχώδης / κατάχρηση ουσιών.

ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ

Ειδικές Προφυλάξεις & Φαρμακευτικές Αλληλεπιδράσεις

Φάρμακα που συσχετίζονται με κατάθλιψη · Διαφορική διάγνωση

Ειδικές προφυλάξεις αντικαταθλιπτικών

⚠Βενλαφαξίνη υψηλές δόσεις: Καρδιακές αρρυθμίες, απορρύθμιση ΑΠ — παρακολούθηση ΗΚΓ
⚠Ντουλοξετίνη: Επιδείνωση αρτηριακής υπέρτασης — μέτρηση ΑΠ πριν έναρξη
⚠Τρικυκλικά (TCAs): Ορθοστατική υπόταση, αρρυθμίες, αντιχολινεργικά — αποφυγή σε ηλικιωμένους
ℹMAOIs: Μόνο από ψυχίατρο — τυραμίνη, πολλαπλές αλληλεπιδράσεις
ℹSSRIs + ΜΣΑΦ / ασπιρίνη: Αυξημένος κίνδυνος γαστρεντερικής αιμορραγίας

Φάρμακα που μπορεί να προκαλέσουν κατάθλιψη

Ιντερφερόνη, α-μεθυλντόπα, κορτικοστεροειδή
Ισοτρετινοΐνη, βαρενικλίνη, ορμονικές θεραπείες
Κατάχρηση αλκοόλ, υπνωτικά φάρμακα
Διακοπή: κοκαΐνη, αμφεταμίνες, αγχολυτικά

Διαφορική διάγνωση

Νευρολογικά: εγκεφαλικό, άνοια, Πάρκινσον, ΠΣ
Διαταραχές θυρεοειδούς (ιδίως υποθυρεοειδισμός)
Μεταβολικά νοσήματα, κακοήθειες, λοιμώξεις

ΠΑΡΑΠΟΜΠΗ

Κριτήρια Παραπομπής σε Δευτεροβάθμιες Υπηρεσίες

Άμεση παραπομπή vs Εκλεκτική

🚨 Άμεση παραπομπή

• Σοβαρός αυτοκτονικός ιδεασμός ή σχέδιο
• Ψυχωτικά συμπτώματα
• Σοβαρός κίνδυνος αυτο- ή ετεροκαταστροφικότητας
• Σοβαρή/επίμονη παραμέληση εαυτού
• Κατάθλιψη ανθεκτική στη θεραπεία

📋 Εκλεκτική παραπομπή

• Επαναλαμβανόμενη κατάθλιψη μη ανταποκριθείσα σε προηγούμενη θεραπεία
• Συνοδό νόσημα που επηρεάζει την αγωγή
• Άτυπη κατάθλιψη ανθεκτική στην αρχική θεραπεία
• Διαγνωστική αβεβαιότητα (π.χ. διπολική)