Δυσπεψία

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ

Αλγόριθμος Αντιμετώπισης Νεοεμφανιζόμενης Δυσπεψίας

Ανησυχητικά συμπτώματα · Ηλικία >45 · ΜΣΑΦ · Test-and-treat H. pylori

Νεοεμφανιζόμενη Δυσπεψία

🚨 Ανησυχητικά συμπτώματα ή Ηλικία >45

→ Γαστροσκόπηση

Αρνητική: Λειτουργική δυσπεψία — ψυχολογικοί παράγοντες + αλλαγές τρόπου ζωής
Θετική: Αντιμετώπιση ευρήματος

✓ Χωρίς ανησυχητικά συμπτώματα & Ηλικία ≤45

→ Αξιολόγηση ΜΣΑΦ / φαρμάκων + test για H. pylori

Χωρίς ανησυχητικά συμπτώματα — Κλάδος ΜΣΑΦ / Φαρμάκων

Χρόνια χρήση ΜΣΑΦ — ΔΕΝ μπορεί να διακοπεί

1. Test H. pylori (UBT ή HpSA κοπράνων)

• Θετικό: Εκρίζωση HP

— Παραμονή συμπτωμάτων → Γαστροσκόπηση

— Ύφεση → Παρακολούθηση

• Αρνητικό: 1 μήνα + αλλαγές τρόπου ζωής

— Παραμονή συμπτωμάτων → Γαστροσκόπηση

— Ύφεση → Παρακολούθηση

Χρόνια χρήση ΜΣΑΦ — ΜΠΟΡΕΙ να διακοπεί

1. Διακοπή ΜΣΑΦ/φαρμάκου

2. 1 μήνα + αλλαγές τρόπου ζωής

• Παραμονή συμπτωμάτων → Γαστροσκόπηση

— Αρνητική: Λειτουργική δυσπεψία

• Ύφεση → Παρακολούθηση

Χωρίς ανησυχητικά & χωρίς ΜΣΑΦ — Test-and-Treat H. pylori

1. Test H. pylori (UBT ή HpSA)

• Θετικό: Εκρίζωση H. pylori (βλ. κάρτα εκρίζωσης)

— Ύφεση → Παρακολούθηση

— Παραμονή συμπτωμάτων → 4–8 εβδ.

• Αρνητικό: 4–8 εβδ. + αλλαγές τρόπου ζωής

— Παραμονή συμπτωμάτων → Γαστροσκόπηση

— Ύφεση → Παρακολούθηση

ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΑ

Ανησυχητικά Συμπτώματα — Ένδειξη Γαστροσκόπησης

Alarm features — κάθε ένα αποτελεί απόλυτη ένδειξη

🚨 Απόλυτες ενδείξεις γαστροσκόπησης

•Οξεία αιμορραγία από το γαστρεντερικό
•Δυσκαταποσία (dysphagia)
•Οδυνοφαγία (odynophagia)
•Ανεξήγητη προοδευτική απώλεια βάρους
•Επιμένοντες εμέτοι
•Σιδηροπενική αναιμία
•Ψηλαφητή επιγαστρική μάζα
•Οικογενειακό ιστορικό γαστρικού καρκίνου (ανεξαρτήτως ηλικίας)

Συνήθη συμπτώματα δυσπεψίας

Πόνος / δυσφορία στο άνω κοιλιακό τμήμα
«Φούσκωμα» — αίσθημα πληρότητας ακόμη και μετά μικρό γεύμα
Καούρα — αίσθημα καψίματος πίσω από το στήθος
Ναυτία
Εμέτοι
Ερυγές (ρεψίματα)

Ηλικία >45 ετών χωρίς ανησυχητικά συμπτώματα: επίσης ένδειξη γαστροσκόπησης λόγω αυξημένου κινδύνου γαστρικής νεοπλασίας.

H. PYLORI — ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Διαγνωστικές Εξετάσεις H. pylori

UBT · HpSA κοπράνων · Ορολογία — Ευαισθησία / Ειδικότητα

Εξέταση	Ευαισθησία	Ειδικότητα	PPV	Σχόλια
UBT Urea Breath Test	88–95%	95%	95%	1η επιλογή — μη επεμβατική, αξιόπιστη. Διακοπή PPI 2 εβδ. πριν.
HpSA Μονοκλωνικό αντίσωμα κοπράνων	92%	92%	84%	Εναλλακτική του UBT — καλή επιλογή για επαλήθευση εκρίζωσης
Ορολογία IgG αντισώματα	82–92%	79–83%	64%	Χαμηλή PPV — δεν διαχωρίζει ενεργό από παλιά λοίμωξη. Μη προτιμώμενη.

⚠ Διακοπή PPI: Τουλάχιστον 2 εβδομάδες πριν από UBT ή HpSA για αποφυγή ψευδώς αρνητικών. Αντιβιοτικά: τουλάχιστον 4 εβδομάδες πριν.

H. PYLORI — ΕΚΡΙΖΩΣΗ

Σχήματα Εκρίζωσης H. pylori

Concomitant · Sequential · 4πλη με βισμούθιο — Αντοχή στην Ελλάδα

Αντοχή H. pylori στην Ελλάδα: Μακρολίδες (κλαριθρομυκίνη) >20% · Μετρονιδαζόλη >40%
→ Προτιμήστε σχήματα που δεν βασίζονται μόνο σε κλαριθρομυκίνη

1ης γραμμής — Concomitant Therapy (10 ημέρες)

ΑΑΠ (PPI): / × 2/ημέρα (συνήθης δόση)

+ 1 g × 2/ημέρα

+ 500 mg × 2/ημέρα

1ης γραμμής — Sequential Therapy (10 ημέρες)

Φάση Α (5 ημέρες):

× 2 + 1 g × 2

Φάση Β (5 ημέρες):

× 2 + 500 mg × 2 + 500 mg × 2

Επί αποτυχίας — 4πλη Θεραπεία με Βισμούθιο (14 ημέρες)

ΑΑΠ: × 2/ημέρα

+ × 4/ημέρα

+ Τετρακυκλίνη 500 mg × 4/ημέρα

+ 500 mg × 3/ημέρα

Εάν αποτύχει η 4πλη: παραπομπή σε γαστρεντερολόγο για εξατομικευμένη αγωγή βάσει καλλιέργειας.

🚫 ΔΕΝ συστήνεται λόγω αντοχής στη μακρολίδη (>20%): Τριπλή θεραπεία ΑΑΠ + κλαριθρομυκίνη + αμοξυκιλλίνη/μετρονιδαζόλη × 7 ημέρες (επιτυχία εκρίζωσης <80%)

Επαλήθευση εκρίζωσης: UBT ή HpSA τουλάχιστον 4 εβδομάδες μετά το τέλος της αγωγής (και 2 εβδ. μετά διακοπή PPI).

PPI

Αναστολείς Αντλίας Πρωτονίων (PPIs)

Επιλογή σκευάσματος · Δοσολογία · Διάρκεια χρήσης

Δόση θεραπείας	Δόση συντήρησης	Σχόλια
20–40 mg × 1	20 mg × 1	Ισχυρότερη ΑΑΠ — 1η επιλογή εκρίζωσης HP
20–40 mg × 1	20 mg × 1	Λιγότερες αλληλεπιδράσεις (CYP2C19)
20 mg × 1	10–20 mg × 1	Πρωτότυπη ΑΑΠ — οικονομικό generic
30 mg × 1	15–30 mg × 1	Εναλλακτική

Χρόνια χρήση PPIs: Επαναξιολογείτε περιοδικά την ανάγκη. Κίνδυνοι: ανεπάρκεια Mg/B12, κατάγματα, C. difficile, πολυφαρμακία. Χρήση στην ελάχιστη αποτελεσματική δόση. → Αναλυτικά στο εργαλείο PPI ↗

ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ

Γενικά Μέτρα — Αλλαγές Τρόπου Ζωής

Διατροφή · Συνήθειες · Αποφυγή ερεθιστικών

Διατροφικές συνήθειες

Αποφύγετε ερεθιστικές τροφές: καφές, αλκοόλ, κακάο, τηγανητά, λιπαρά, κοκκινιστά, όσπρια, γαλακτοκομικά
Συχνά και μικρά γεύματα — καλό μάσημα τροφών
Αποφύγετε υγρά κατά τη διάρκεια γεύματος
Αποφύγετε κατάκλιση για ≥2 ώρες μετά το γεύμα
Ύψωση κεφαλής κρεβατιού (όχι επιπλέον μαξιλάρια)

Γενικές συστάσεις

Διακοπή καπνίσματος
Αποφύγετε στενά ρούχα, ζώνες, κορσέδες
Αποφύγετε σκύψιμο/άρση βάρους μετά το γεύμα
Διατήρηση φυσιολογικού βάρους (παχυσαρκία → αυξημένη πίεση στομάχου/οισοφάγου)
Μείωση άγχους/στρες
Αποφυγή ΜΣΑΦ ή αντικατάσταση με παρακεταμόλη εφόσον είναι δυνατόν