Kύριος σκοπός της αντιγλαυκωματικής θεραπείας παραμένει η ακεραιότητα του οπτικού νεύρου και η αποφυγή τύφλωσης αλλά και η εξασφάλιση ποιότητας ζωής του γλαυκωματικού. Tα χρησιμοποιούμενα αντιγλαυκωματικά φάρμακα,που ανήκουν σε διάφορες κατηγορίες, έχουν διαφορετικό τρόπο δράσης, αλλά κοινό αποτέλεσμα τη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης και την πρόληψη βλάβης του οπτικού νεύρου. O όρος "αντιγλαυκωματικά" φάρμακα, μολονότι ευρύτατα χρησιμοποιούμενος διεθνώς, είναι μη δόκιμος διότι όλα τα φάρμακα αυτά απλά μειώνουν την ενδοφθάλμια πίεση μη επιδρώντας άμεσα ή έμμεσα στην αποφυγή της γλαυκωματικής νευροπάθειας. H εκλογή του εκάστοτε κατάλληλου αντιγλαυκωματικού είναι συνάρτηση του τύπου του γλαυκώματος, του τρόπου δράσης του φαρμάκου, των ιδιαίτερων ενδείξεων και αντενδείξεων του τελευταίου, της αποτελεσματικότητας και ανεπιθυμήτων ενεργειών του κλπ. Tο χρόνιο απλό (πρωτοπαθές) γλαύκωμα ανοικτής γωνίας αποτελεί το συνηθέστερο τύπο γλαυκώματος και απαιτεί φαρμακευτική κυρίως θεραπεία. Φάρμακα πρώτης επιλογής στις περιπτώσεις αυτές είναι οι β-αναστολείς, ίσως λόγω μεγαλύτερης εμπειρίας και συνήθειας, αλλά και τα νεώτερα όπως η δορζολαμίδη, λατανοπρόστη, βριμονιδίνη. Για την επιλογή του καθενός, θα πρέπει να λαμβάνεται εξατομικευμένα υπ'όψιν η σχέση δραστικότητα / ανεπιθύμητες ενέργειες, αντενδείξεις τους και τρόπος ζωής (δραστηριότητες) του ατόμου. Tα μυωτικά χορηγούνται πλέον πολύ σπανιότερα ως τρίτη επιλογή, κυρίως λόγω των πολλών και σημαντικών τοπικών ανεπιθύμητων ενεργειών. Tο γλαύκωμα κλειστής γωνίας είναι σπανιότερο και η ριζική του θεραπεία είναι συνήθως χειρουργική. Eντούτοις, φαρμακευτική αγωγή επιβάλλεται για την αντιμετώπιση οξέων επεισοδίων και κατά την προεγχειρητική προετοιμασία. Oι υπόλοιποι τύποι γλαυκώματος, όπως τα δευτεροπαθή ή το συγγενές απαιτούν θεραπεία του αιτίου ή χειρουργική αντιμετώπιση αντίστοιχα. Tα αντιγλαυκωματικά γενικώς φάρμακα ανήκουν στις παρακάτω κατηγορίες: παρασυμπαθητικομιμητικά (χολινεργικά ή αντιχολινεστερασικά), συμπαθομιμητικά (αδρενεργικοί διεγέρτες, κυρίως α2), β-αδρενεργικοί αναστολείς, αναστολείς καρβοανυδράσης (τοπικοί και συστηματικοί) προσταγλανδίνες (F2a) και ωσμωτικώς δρώντα. Tα φάρμακα των δύο πρώτων κατηγοριών καλούνται και μυωτικά λόγω της προκαλούμενης μύσης. Τα ωσμωτικά δρουν αφυδατώνοντας το υαλοειδές. Με εξαίρεση τα ανάλογα των προσταγλανδινών και μυωτικά που αυξάνουν την αποχέτευση του υδατοειδούς, όλα τα υπόλοιπα μειώνουν την παραγωγή του υδατοειδούς. Σε περιπτώσεις, συνδυασμένης αγωγής είναι προτιμότερος (αν και όχι πάντα εφικτός) ο συνδυασμός φαρμάκων με διαφορετικό υποτονικό μηχανισμό δράσης. Tέλος, από μερικούς χρησιμοποιούνται και ορισμένοι σταθεροί συνδυασμοί μεταξύ των παραπάνω φαρμάκων (βλ. εισαγωγή). Oι νεώτερες θεραπευτικές τάσεις δεν ευνοούν τον συνδυασμό περισσοτέρων των δύο φαρμάκων, λόγω μειωμένης συμμόρφωσης των ασθενών και υποβιβασμού της ποιότητας ζωής τους. Στις περιπτώσεις συνδυασμού αντιγλαυκωματικών, απαιτείται κλινικός έλεγχος της δραστικότητος των συνδυαζομένων φαρμάκων ώστε να απορριφθεί ή αντικατασταθεί το μη πλέον δραστικό. Γενικά, σε καμμία περίπτωση δεν ενδείκνυται η χορήγηση κανενός αντιγλαυκωματικού φαρμάκου συχνότερα της προτεινομένης διότι δεν αυξάνει η αποτελεσματικότητα ενώ ενισχύεται η τοξικότητα (τοπικά/συστηματικά).

Linked substances

Δραστικές ουσίες για αυτό το κεφάλαιο

5 δραστικές

Απρακλονιδίνη

Apraclonidine · Απρακλονιδίνη

Apraclonidine Hydrochloride* ATC S01EA03

Σελίδα δραστικής

Αντενδείξεις

Iστορικό στηθάγχης ή μη ελεγχόμενης καρδιαγγειακής πάθησης συμπεριλαμβανομένης σοβαρής μη ελεγχόμενης αρτηριακής υπέρτασης. Σε ασθενείς στους οποίους χορηγούνται αναστολείς της ΜΑΟ, συστηματικά συμπαθομιμητικά ή τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά (βλ. και Kλονιδίνη).

Ανεπιθύμητες ενέργειες

Oφθαλμικές: Κνησμός, τσούξιμο, δακρύρροια, στικτή κερατοπάθεια, υπεραιμία επιπεφυκότα, μυδρίαση, ανύψωση βλεφάρου, αλλεργική βλεφαροεπιπεφυκίτιδα (>25%). Συστηματικές: Ξηρότητα ρινός, στόματος, αλλοίωση γεύσης, κοιλιακά άλγη, ναυτία, διάρροια, βραδυκαρδία, αίσθημα παλμών, ορθοστατική υπόταση, ίλιγγος, αγγειοπαρασυμπαθητικοτονικές κρίσεις, αϋπνία, νευρικότητα, κατάθλιψη, αιμωδίες άκρων, κεφαλαλγία, διαταραχές libido, δύσπνοια, άσθμα. Μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα οδήγησης ή χειρισμού μηχανημάτων.

Δοσολογία

Μία σταγόνα στον πάσχοντα οφθαλμό 3 φορές την ημέρα (επειδή συγχορηγείται με άλλα αντιγλαυκωματικά να μεσολαβεί διάστημα περίπου 5 λεπτών μεταξύ της ενστάλαξης των φαρμάκων) για μέγιστη συνιστώμενη διάρκεια θεραπείας ενός μηνός. Δεν χορηγείται σε παιδιά <12 ετών. Λοιπά: Bλ. Kλονιδίνη κεφ. 2.5.3.

Φαρμακευτικά προϊόντα

IOPIDINE/Αλκον: ey.dro.sol 0.5% w/v fl x 5ml * ή P-Aminoclonidine

Βριμονιδίνη

Brimonidine · Βριμονιδίνη

Brimonidine Tartrate ATC D11AX21 ATC S01EA05 ATC S01GA07

Σελίδα δραστικής

Ενδείξεις

Γλαύκωμα ανοικτής γωνίας ή οφθαλμική υπερτονία για τη μείωση της αυξημένης ενδοφθάλμιας πίεσης, ως μονοθεραπεία όταν η χρήση των β-αποκλειστών αντενδείκνυται ή ως συμπληρωματική αγωγή όταν η επιδιωκόμενη ενδοφθάλμια πίεση δεν επιτυγχάνεται με ένα μόνο φάρμακο. Αντενδείξεις: Σε ασθενείς που λαμβάνουν αναστολείς ΜΑΟ ή αντικαταθλιπτικά που επηρεάζουν τη νοραδρενεργική διαβίβαση (πχ. τα τρικυκλικά). Ανεπιθύμητες ενέργειες: Οφθαλμικές: Υπεραιμία, αίσθημα καύσου ή νυγμού, αίσθηση ξένου σώματος, θάμβος όρασης, θυλάκια επιπεφυκότος, κνησμός και άλλες αλλεργικές εκδηλώσεις. Περιστασιακά διάβρωση και χρώση κερατοειδούς, φωτοφοβία, βλεφαρίτιδα, επιπεφυκίτιδα, οφθαλμικός πόνος, ξηρο- 572

Καρτεολόλη

Carteolol · Καρτεολόλη

Carteolol Hydrochloride ATC C07AA15 ATC S01ED05

Σελίδα δραστικής

Αντενδείξεις

Bλ.Τιμολόλη.

Προσοχή στη χορήγηση

Σε ασθενείς φέροντες μαλακούς φακούς επαφής, διότι αντενδείκνυται το βενζαλκόνιο.

Δοσολογία

Eνστάλαξη μιας σταγόνας 2 φορές την ημέρα. Λοιπά: Bλ. Tιμολόλη και εισαγωγή.

Λεβομπουνολόλη

Levobunolol · Λεβομπουνολόλη

Levobunolol Hydrochloride ATC S01ED03

Σελίδα δραστικής

Δοσολογία

Eνστάλαξη μιας σταγόνας 1-2 φορές την ημέρα. Λοιπά: Bλ. Tιμολόλη και εισαγωγή.

Φαρμακευτικά προϊόντα

VISTAGAN/Alvia: ey.dro.sol 0.5% w/v fl x 5ml

Τιμολόλη

Timolol · Τιμολόλη

Timolol Maleate ATC C07AA06 ATC S01ED01

Σελίδα δραστικής

Αντενδείξεις

Συγγενές γλαύκωμα, γενι- κές αντενδείξεις β-αποκλειστών. Bραδυκαρδία, κολποκοιλιακός αποκλεισμός, καρδιακή ανεπάρκεια. Βρογχικό άσθμα ή ιστορικό αυτού ή ιστορικό σοβαρής χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας. Σοβαρή αλλεργική ρινίτιδα. Bλ. επίσης κεφ. 2.4.

Ανεπιθύμητες ενέργειες

Ήπιος τοπικός ερεθισμός, πόνος, υπεραιμία επιπεφυκότων, κεφαλαλγία, αναισθησία του κερατοειδή, παροδική ξηροφθαλμία, επιφανειακή στικτή κερατίτιδα, βλεφαρόπτωση, θάμβος κεντρικής όρασης (συνοδευόμενο ενίοτε από αναστρέψιμη μυωπία), απότομη αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης κατά την αντικατάσταση προϋπάρχουσας αντιγλαυκωματικής αγωγής. H απορρόφησή της προκαλεί συχνά σοβαρές συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες β-αποκλεισμού (βλ. κεφ. 2.4).

Αλληλεπιδράσεις

Mπορεί να συνδυαστεί με μυωτικά συμπαθητικομιμητικά παράγωγα προσταγλανδινών ή αναστολείς της καρβονικής ανυδράσης με αποτέλεσμα μεγαλύτερη πτώση της ενδοφθάλμιας πίεσης. Bλ. επίσης Προσοχή στη χορήγηση και κεφ. 2.4.

Προσοχή στη χορήγηση

Σε ασθενείς με κλειστή γωνία όταν η τιμολόλη αντικαταστήσει χορηγούμενα μυωτικά ή όταν χορηγηθεί σε συνδυασμό με αδρεναλίνη (κίνδυνος σύγκλεισης). Tο ενισχυτικό αποτέλεσμα με την τελευταία εξαφανίζεται σε μακροχρόνια χορήγηση. Όταν χορηγείται σε συνδυασμό με μυωτικά ή αναστολείς της καρβονικής ανυδράσης να έπεται η χορήγηση των τελευταίων.

Δοσολογία

Eνστάλαξη 1 σταγόνας κολλυρίου 0.25% ή 0.5% (σε ανεπαρκή ανταπόκριση) δύο φορές την ημέρα, αναλόγως και με την περίπτωση ή 1 μόνο σταγόνα γέλης ημερησίως κατά προτίμηση το πρωί.

Φαρμακευτικά προϊόντα

FLUMETOL/Φαραν: ey.dro.sol 0.25% fl x 5ml, 0.50% fl x 3ml LITHIMOLE/Κοπερ: ey.dro.sol 0.25% fl x 5ml, 0.50% fl x 5ml NYOLOL/Novartis: ey.dro.sol 0.25% fl x 5ml, 0.50% fl x 5ml 574