SEREVENT

Φαρμακοδυναμικές ιδιότητες

Φαρμακοθεραπευτική κατηγορία: Εκλεκτικοί αγωνιστές β-2-αδρενεργικών υποδοχέων Κωδικός ATC: R03AC12

Μηχανισμός δράσης

Η σαλμετερόλη είναι ένας εκλεκτικός παρατεταμένης δράσης (12 ώρες) βήτα2-διεγέρτης, που διαθέτει μία μακριά πλευρική άλυσο η οποία συνδέεται με την κυτταρική μεμβράνη του υποδοχέα.

Οι φαρμακολογικές ιδιότητες της σαλμετερόλης προσφέρουν αποτελεσματικότερη προστασία κατά του βρογχόσπασμου που προκαλείται από ισταμίνη και επιτυγχάνουν μεγαλύτερης διάρκειας βρογχοδιαστολή, η οποία διαρκεί τουλάχιστον 12 ώρες συγκρινόμενη με τις συνιστώμενες δόσεις των συμβατικών βήτα2-διεγερτών βραχείας διάρκειας δράσης.

Σε in vitro δοκιμασίες έχει αποδειχθεί ότι η σαλμετερόλη είναι ισχυρός και παρατεταμένης δράσης αναστολέας των μεσολαβητών που απελευθερώνονται από τα μαστοκύτταρα των πνευμόνων του ανθρώπου, όπως π.χ. ισταμίνη, λευκοτριένια και προσταγλανδίνη D2.

Στον άνθρωπο η σαλμετερόλη αναστέλλει τόσο την πρώιμη όσο και την όψιμη φάση ανταπόκρισης σε εισπνεόμενο αλλεργιογόνο. Η τελευταία διαρκεί πάνω από 30 ώρες μετά από χορήγηση μίας δόσης, όταν η βρογχοδιασταλτική δράση δεν είναι πλέον εμφανής. Μια δόση σαλμετερόλης μειώνει τη βρογχική υπεραντιδραστικότητα.

Αυτές οι ιδιότητες αποκαλύπτουν ότι το Σαλμετερόλη Diskus διαθέτει πρόσθετες μη βρογχοδιασταλτικές ιδιότητες των οποίων όμως η κλινική σημασία προς το παρόν δεν έχει διευκρινιστεί. Ο μηχανισμός δράσης του είναι διαφορετικός από των κορτικοστεροειδών, τα οποία δεν θα πρέπει να διακόπτονται ή να μειώνονται όταν συνταγογραφείται το Σαλμετερόλη Diskus.

To Σαλμετερόλη Diskus έχει μελετηθεί στη θεραπεία καταστάσεων που σχετίζονται με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και έχει διαπιστωθεί ότι βελτιώνει τα συμπτώματα και την πνευμονική λειτουργία και την ποιότητα ζωής.

Η σαλμετερόλη δρα σαν β2 διεγέρτης σε αναστρέψιμες παραμέτρους της νόσου. In vitro η σαλμετερόλη έχει δείξει επίσης ότι αυξάνει την συχνότητα της κίνησης των κροσσών των ανθρώπινων βρογχικών επιθηλιακών κυττάρων και επίσης μειώνει την τοξική δράση της ψευδομοναδικής τοξίνης του βρογχικού επιθηλίου των ασθενών με κυστική ίνωση.

Κλινικές μελέτες

Άσθμα

Μελέτη SMART (Salmeterol Multi-center Asthma Research Trial) Στοιχεία από μία μεγάλη μελέτη στις ΗΠΑ (SMART) όπου συγκρίθηκε η ασφάλεια της σαλμετερόλης ή του εικονικού φαρμάκου όταν προστέθηκαν στη συνήθη θεραπεία, έδειξαν μία αύξηση στους σχετιζόμενους με το άσθμα θανάτους σε ασθενείς που έλαβαν σαλμετερόλη. Τα στοιχεία αυτής της μελέτης υποδεικνύουν ότι οι Αφροαμερικανοί ασθενείς μπορεί να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρές καταστάσεις ή θανάτους σχετιζόμενους με το αναπνευστικό, όταν χρησιμοποιούν τη σαλμετερόλη συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο. Δεν είναι γνωστό εάν αυτό οφείλεται σε φαρμακογενετικούς ή άλλους παράγοντες. Οι β2 διεγέρτες μακράς δράσης, όπως η σαλμετερόλη πρέπει να συνταγογραφούνται μαζί με κορτικοστεροειδή (βλ. Θεραπευτικές ενδείξεις και Φαρμακοδυναμικές).

Η μελέτη SMART (Salmeterol Multi-center Asthma Research Trial) ήταν μία μεγάλη πολυκεντρική, τυχαιοποιημένη, διπλή τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο, παράλληλων ομάδων, διάρκειας 28 εβδομάδων μελέτη στις ΗΠΑ, η οποία συνέκρινε την ασφάλεια της προσθήκης σαλμετερόλης 50mcg δύο φορές τη ημέρα σε 13.176 ασθενείς ή εικονικού φαρμάκου σε 13.179 ασθενείς στη συνήθη θεραπευτική αγωγή του άσθματος. Οι ασθενείς συμμετείχαν εάν ήταν ηλικίας ≥12 ετών, είχαν άσθμα και εάν επί του παρόντος χρησιμοποιούσαν φάρμακα για το άσθμα (αλλά όχι μακράς διάρκειας βήτα αγωνιστή (LABA)). Καταγράφηκε η χρήση ICS κατά την είσοδο στη μελέτη, αλλά δεν απαιτούνταν για τη μελέτη. Δεν υπήρξαν σημαντικές διαφορές στο πρωτεύον τελικό σημείο της SMART ως προς τον συνδυασμένο αριθμό θανάτων σχετιζόμενων με το αναπνευστικό και επικίνδυνων για τη ζωή καταστάσεων σχετιζόμενων με το αναπνευστικό. Η μελέτη έδειξε σημαντική αύξηση στους σχετιζόμενους με το άσθμα θανάτους σε ασθενείς που έλαβαν σαλμετερόλη (13 θάνατοι σε 13.176 ασθενείς που έλαβαν αγωγή με σαλμετερόλη για 28 εβδομάδες έναντι 3 θανάτων σε 13.179 ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο). Η μελέτη δεν σχεδιάσθηκε για να αξιολογήσει την επίδραση της συγχορήγησης εισπνεόμενου κορτικοστεροειδούς. Ωστόσο, μεταγενέστερες -post-hoc- αναλύσεις έδειξαν ότι δεν υπήρξε σημαντική διαφορά μεταξύ των θεραπευτικών ομάδων ως προς τους σχετιζόμενους με το άσθμα θανάτους για αυτούς τους ασθενείς που ελάμβαναν εισπνεόμενα στεροειδή στην αρχή της μελέτης (4/6.127 στην ομάδα της σαλμετερόλης έναντι 3/6.138 στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου). Οι αριθμοί των σχετιζόμενων με το άσθμα θανάτων στις ομάδες που δεν χρησιμοποίησαν εισπνεόμενα στεροειδή ήταν 9/7.049 στην ομάδα της σαλμετερόλης έναντι 0/7.041 στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου).

Κύρια ευρήματα από τη SMART: πρωτεύον τελικό σημείο

(Ο κίνδυνος όπως αυτός αναγράφεται με έντονα γράμματα είναι στατιστικά σημαντικός σε επίπεδο 95%.)

Κύρια ευρήματα από τη SMART ανάλογα με τη χρήση εισπνεόμενων στεροειδών κατά την έναρξη της μελέτης: δευτερεύοντα τελικά σημεία

(*=δεν μπορούσε να υπολογισθεί επειδή δεν υπήρξαν επεισόδια στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Τα στοιχεία που αναγράφονται με έντονα γράμματα είναι στατιστικά σημαντικά σε επίπεδο 95%. Τα δευτερεύοντα τελικά σημεία στον ανωτέρω πίνακα έφθασαν σε στατιστική σημαντικότητα στο σύνολο του πληθυσμού). Τα δευτερεύοντα τελικά σημεία του συνδυασμένου αριθμού θανάτων από όλες τις αιτίες ή των επικίνδυνων για τη ζωή καταστάσεων καθώς και των θανάτων από όλες τις αιτίες ή των εισαγωγών στο νοσοκομείο από όλες τις αιτίες, δεν έφθασαν σε στατιστική σημαντικότητα σε ολόκληρο τον πληθυσμό.

ΧΑΠ

Μελέτη TORCH (Towards a Revolution in COPD Health) Η TORCH ήταν μία 3 ετής μελέτη που αξιολόγησε την επίδραση της θεραπείας με συνδυασμό σαλμετερόλης-προπιονικής φλουτικαζόνης Diskus 50/500mcg δύο φορές την ημέρα, σαλμετερόλη Diskus 50mcg δύο φορές την ημέρα, προπιονική φλουτικαζόνη (FP) Diskus 500mcg δύο φορές την ημέρα ή εικονικό φάρμακο στην ολική θνησιμότητα (θνησιμότητα από κάθε αιτία) σε ασθενείς με ΧΑΠ. Οι ασθενείς με ΧΑΠ με FEV1 <60% (προ βρογχοδιαστολής) της αναμενόμενης φυσιολογικής κατά την έναρξη της θεραπείας, τυχαιοποιήθηκαν σε διπλά- τυφλή φαρμακευτική αγωγή. Κατά τη διάρκεια της μελέτης επιτράπηκε στους ασθενείς η συνήθης θεραπεία για ΧΑΠ με την εξαίρεση άλλων εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών, βρογχοδιασταλτικών μακράς δράσης και τη μακροχρόνια χορήγηση συστηματικών κορτικοστεροειδών. Η κατάσταση επιβίωσης στα 3 χρόνια υπολογίστηκε για όλους τους ασθενείς ανεξάρτητα από το αν αποσύρθηκαν από την φαρμακευτική αγωγή της μελέτης. Το πρωτεύον τελικό σημείο ήταν η μείωση της ολικής θνησιμότητας στα 3 χρόνια για τον συνδυασμό σαλμετερόλης-προπιονικής φλουτικαζόνης έναντι του εικονικού φαρμάκου.

1. Μη στατιστικά σημαντική τιμή p μετά την προσαρμογή για 2 ενδιάμεσες αναλύσεις στην αρχική σύγκριση αποτελεσματικότητας, από μία ανάλυση σε βάθος χρόνου, κατανεμημένη ανάλογα με καπνιστική συνήθεια.

Υπήρξε μία τάση για μεγαλύτερη επιβίωση των ατόμων που έλαβαν συνδυασμό σαλμετερόλης-προπιονικής φλουτικαζόνης συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο σε μία περίοδο 3 ετών, ωστόσο αυτό δεν πέτυχε το στατιστικά σημαντικό επίπεδο p<0,05.

Το ποσοστό ασθενών που πέθανε εντός 3 ετών λόγω σχετιζόμενων με τη ΧΑΠ αιτίων ήταν 6,0% για το εικονικό φάρμακο, 6,1% για τη σαλμετερόλη, 6,9% για την προπιονική φλουτικαζόνη και 4,7% για τον συνδυασμό σαλμετερόλης-προπιονικής φλουτικαζόνης.

Ο μέσος αριθμός των μέτριων έως σοβαρών παροξυσμών ανά έτος μειώθηκε σημαντικά με τον συνδυασμό σαλμετερόλης-προπιονικής φλουτικαζόνης συγκριτικά με τη θεραπεία σαλμετερόλης, προπιονικής φλουτικαζόνης και εικονικού φαρμάκου (μέσο ποσοστό στην ομάδα του συνδυασμού σαλμετερόλης-προπιονικής φλουτικαζόνης 0,85 συγκριτικά με 0,97 στην ομάδα της σαλμετερόλης, 0,93 στην ομάδα της προπιονικής φλουτικαζόνης και 1,13 στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου). Αυτό μεταφράζεται σε μείωση του ποσοστού μέτριων έως σοβαρών παροξυσμών κατά 25% (95% CI: 19% έως 31%, p<0,001) συγκριτικά με εικονικό φάρμακο, 12% συγκριτικά με τη σαλμετερόλη (95% CI: 5% έως 19%, p=0,002) και κατά 9% συγκριτικά με την προπιονική φλουτικαζόνη (95% CI: 1% έως 16%, p=0,024). Η σαλμετερόλη και η προπιονική φλουτικαζόνη μείωσαν σημαντικά τα ποσοστά παροξυσμών συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο κατά 15% (95% CI: 7% έως 22%; p<0,001) και 18% (95% CI: 11% έως 24%; p<0,001) αντίστοιχα.

Η ποιότητα ζωής ως προς την υγεία, όπως μετρήθηκε με το αναπνευστικό ερωτηματολόγιο St George (SGRQ) βελτιώθηκε από όλα τα φαρμακευτικά σχήματα συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο. Η μέση βελτίωση στα τρία χρόνια για τον συνδυασμό σαλμετερόλης-προπιονικής φλουτικαζόνης συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο ήταν -3,1 μονάδες (95% CI: -4,1 έως -2,1; p<0,001), συγκριτικά με τη σαλμετερόλη ήταν -2,2 μονάδες (p<0,001) και συγκριτικά με την προπιονική φλουτικαζόνη ήταν -1,2 μονάδες (p=0,017). Μία μείωση 4 μονάδων θεωρήθηκε κλινικά σημαντική.

Η προβλεπόμενη πιθανότητα εμφάνισης πνευμονίας στα 3 έτη που αναφέρθηκε ως ανεπιθύμητη ενέργεια ήταν 12,3% για το εικονικό φάρμακο, 13,3% για τη σαλμετερόλη, 18,3% για την προπιονική φλουτικαζόνη και 19,6% για τον συνδυασμό σαλμετερόλης-προπιονικής φλουτικαζόνης (Αναλογία κινδύνου για τον συνδυασμό σαλμετερόλης-προπιονικής φλουτικαζόνης έναντι εικονικού φαρμάκου: 1,64, 95% CI: 1,33 έως 2,01, p<0.001). Δεν υπήρξε αύξηση των σχετιζόμενων με την πνευμονία θανάτων: οι θάνατοι κατά τη διάρκεια της θεραπείας που θεωρήθηκαν ως κυρίως οφειλόμενοι σε πνευμονία ήταν 7 για το εικονικό φάρμακο, 9 για τη σαλμετερόλη, 13 για την προπιονική φλουτικαζόνη και 8 για τον συνδυασμό σαλμετερόλης-προπιονικής φλουτικαζόνης. Δεν υπήρξε σημαντική διαφορά στην πιθανότητα καταγμάτων (5,1% εικονικό φάρμακο, 5,1% σαλμετερόλη, 5,4% προπιονική φλουτικαζόνη και 6,3% συνδυασμός σαλμετερόλης-προπιονικής φλουτικαζόνης, Αναλογία κινδύνου για τον συνδυασμό σαλμετερόλης-προπιονικής φλουτικαζόνης έναντι εικονικού φαρμάκου: 1,22, 95% CI: 0,87 έως 1,72, p=0,248).

Φαρμακοκινητικές ιδιότητες

Η σαλμετερόλη δρα τοπικά στους πνεύμονες και επομένως οι στάθμες της στο πλάσμα δεν είναι ενδεικτικές της θεραπευτικής της δράσης. Επί πλέον υπάρχουν μόνο περιορισμένα δεδομένα διαθέσιμα για τη φαρμακοκινητική της σαλμετερόλης λόγω των τεχνικών δυσκολιών του προσδιορισμού της στο πλάσμα εξαιτίας των χαμηλών συγκεντρώσεων της στο πλάσμα σε θεραπευτικές δόσεις (περίπου 200pg/ml ή λιγότερο) που επιτυγχάνονται μετά από την εισπνοή της δόσης. Μετά από τακτική λήψη δόσης ζιναφοϊκής σαλμετερόλης, μπορεί να ανιχνευθεί στη συστηματική κυκλοφορία υδροξυναφθοϊκό οξύ σε συγκεντρώσεις σταθεροποιημένης κατάστασης που φθάνουν περίπου τα 100ng/ml. Οι συγκεντρώσεις αυτές είναι 1.000 φορές μικρότερες από τα επίπεδα σταθεροποιημένης κατάστασης που παρατηρούνται σε τοξικολογικές μελέτες. Μετά από παρατεταμένη τακτική χορήγηση θεραπείας (περισσότερο από 12 μήνες) σε ασθενείς με απόφραξη των αεροφόρων οδών, δεν έχουν παρατηρηθεί νοσηρές επιδράσεις.

Σε μία ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο, διασταυρούμενη μελέτη φαρμακευτικής αλληλεπίδρασης σε 15 υγιή άτομα, η συγχορήγηση σαλμετερόλης (50 mcg δύο φορές την ημέρα με εισπνοή) και του αναστολέα του CYP3A4 κετοκοναζόλη (400 mg άπαξ ημερησίως από το στόμα) για 7 ημέρες, είχε ως αποτέλεσμα σημαντική αύξηση της έκθεσης σαλμετερόλης στο πλάσμα (1,4 φορές η Cmax και 15 φορές η AUC). Δεν υπήρξε αύξηση στην συσσώρευση σαλμετερόλης με επαναλαμβανόμενη χορήγηση. Τρία άτομα σταμάτησαν τη συγχορήγηση σαλμετερόλης και κετοκοναζόλης λόγω επιμήκυνσης του QTc ή αισθήματος παλμών με φλεβοκομβική ταχυκαρδία. Στα υπόλοιπα 12 άτομα η συγχορήγηση σαλμετερόλης και κετοκοναζόλης δεν οδήγησε σε κλινικά σημαντική επίδραση στον καρδιακό ρυθμό, των επίπεδων καλίου ή της διάρκειας του QTc (βλ. Ειδικές προειδοποιήσεις και Αλληλεπιδράσεις).

Φαρμακοδυναμικές ιδιότητες Φαρμακοθεραπευτική κατηγορία: Εκλεκτικοί αγωνιστές β-2-αδρενεργικών υποδοχέων Κωδικός ATC: R03AC12 ### Μηχανισμός δράσης Η σαλμετερόλη είναι ένας εκλεκτικός παρατεταμένης δράσης (12 ώρες) βήτα2-διεγέρτης, που…

Φαρμακοκινητικές ιδιότητες Η σαλμετερόλη δρα τοπικά στους πνεύμονες και επομένως οι στάθμες της στο πλάσμα δεν είναι ενδεικτικές της θεραπευτικής της δράσης. Επί πλέον υπάρχουν μόνο περιορισμένα δεδομένα διαθέσιμα για τη φαρμακοκινητική της σαλμετερόλης…