ATOVAQUONE(Ατοβακόνη)
Ημίσεια ζωή
Ο χρόνος στον οποίο η συγκέντρωση του φαρμάκου στο πλάσμα πέφτει στο μισό. Από αυτόν προκύπτει κάθε πότε δίνεται: το μεσοδιάστημα των δόσεων ακολουθεί χονδρικά την ημιζωή, οπότε μικρή ημιζωή σημαίνει πολλές δόσεις την ημέρα και μεγάλη ημιζωή μία δόση ημερησίως ή αραιότερα. Σταθερά επίπεδα στο αίμα επιτυγχάνονται μετά από 4-5 ημιζωές. Ο κανόνας είναι ενδεικτικός — οι μορφές παρατεταμένης αποδέσμευσης και η εγκεκριμένη δοσολογία της ΠΧΠ υπερισχύουν.
Κατά την πηγή: 2-3 ημέρες
- DrugBank: 2.2–3.2 ημέρες
Δέσμευση πρωτεϊνών
Το ποσοστό του φαρμάκου που κυκλοφορεί δεσμευμένο σε πρωτεΐνες του πλάσματος. Δρα μόνο το ελεύθερο κλάσμα, γι' αυτό η υψηλή δέσμευση αυξάνει τον κίνδυνο αλληλεπιδράσεων εκτόπισης.
Βιοδιαθεσιμότητα
Το ποσοστό της χορηγούμενης δόσης που φτάνει αναλλοίωτο στη συστηματική κυκλοφορία.
Απέκκριση
Η κύρια οδός αποβολής του φαρμάκου. Δείχνει πού χρειάζεται προσαρμογή δόσης — σε νεφρική ή σε ηπατική ανεπάρκεια.
Καθαρίζει (~5×t½)
Φαρμακοκινητική εκτίμηση, όχι κλινικός κανόνας. Μετά από 5 ημιζωές έχει αποβληθεί πάνω από το 95% της ουσίας από το πλάσμα. Ο αριθμός προκύπτει αυτόματα από τη μεγαλύτερη ημιζωή που αναφέρει η πηγή — συχνά την τελική φάση αποβολής ή την κατανομή στους ιστούς — γι' αυτό μπορεί να δείχνει εβδομάδες ή μήνες. ΔΕΝ είναι το διάστημα διακοπής πριν από επέμβαση ή πριν από φάρμακο που αλληλεπιδρά: αυτό καθορίζεται από τη φαρμακοδυναμική (η ασπιρίνη δρα στα αιμοπετάλια αφού φύγει από το πλάσμα), τους ενεργούς μεταβολίτες, τις μορφές depot, τη νεφρική και ηπατική λειτουργία, τον κίνδυνο της επέμβασης και τον λόγο της αγωγής. Ακολουθήστε την ΠΧΠ και το πρωτόκολλο της επέμβασης.
Σκευάσματα και τιμές
Ενδείξεις κατά έγγραφο
Ατομικές ενδείξεις όπως δηλώνονται στα πιστοποιημένα κείμενα των SPC, με τεκμηρίωση
- Φόρτωση…
Πληροφορίες Συνταγογράφησης
Επιμελημένα δεδομένα από το SPC
clinical_notes
Ενδείξεις
ΠΧΠ (SPC) §4.1
expand_more
Ενδείξεις
-
Αντιμετώπιση της οξείας φάσεως της ήπιας έως μέτριας βαρύτητας πνευμονίας που προκαλείται από πνευμονοκύστη jiroveci (που παλαιότερα ονομαζόταν P. Carinii)
σε: ασθενείς που εμφανίζουν αντοχή στη θεραπεία με κοτριμοξαζόλη
με κυψελιδοαρτηριακή διαφορά οξυγόνου [(Α-α) DO2] ≤ 45 mm Hg (6KPα) και μερική πίεση του οξυγόνου στο αρτηριακό αίμα (PaO2) ≥ 60 mmHg (8KPa) σε συνθήκες δωματίου (βλ. Ειδικές προειδοποιήσεις)
- Πνευμονία από πνευμονοκύστη jiroveci
medication
Δοσολογία
ΠΧΠ (SPC)
expand_more
Δοσολογία
- Οδός: Στοματική
- Χορήγηση: Με γεύμα
- Δόση έναρξης: 750 mg δύο φορές ημερησίως
-
ΕνήλικεςΔόση750 mg δύο φορές ημερησίως (1 x 5 ml πρωί και βράδυ)Για πνευμονία από πνευμονοκύστη, για 21 ημέρες. Μεγαλύτερες δόσεις μπορεί να είναι περισσότερο δραστικές.
-
ΠαιδιάΗ κλινική αποτελεσματικότητα δεν έχει μελετηθεί.
-
ΗλικιωμένοιΔεν έχουν γίνει μελέτες.
-
Ασθενείς με νεφρική ή ηπατική ανεπάρκειαΔεν έχει μελετηθεί ειδικά. Συνιστάται προσοχή και συστηματική παρακολούθηση εάν η θεραπεία κρίνεται απαραίτητη.
description Πρωτότυπο κείμενο ΠΧΠ expand_more
block
Αντενδείξεις
ΠΧΠ (SPC)
expand_more
Αντενδείξεις
-
Υπερευαισθησία στην ατοβακόνη ή σε κάποιο από τα έκδοχα
description Πρωτότυπο κείμενο ΠΧΠ expand_more
warning
Προειδοποιήσεις & Προφυλάξεις
ΠΧΠ (SPC)
expand_more
Προειδοποιήσεις & Προφυλάξεις
-
Διάρροια στην έναρξη της θεραπείαςΠληθυσμόςΑσθενείς με διάρροια στην έναρξη της θεραπείας ή δυσκολία λήψης του φαρμάκου κατά τη διάρκεια γεύματοςΘα πρέπει να προτιμούνται εναλλακτικά θεραπευτικά σχήματα
-
Ταυτόχρονη χορήγηση τετρακυκλίνηςπαρακολούθησηΠληθυσμόςΑσθενείς που λαμβάνουν ταυτόχρονα τετρακυκλίνηΠρέπει να παρακολουθούνται στενά
-
Ταυτόχρονη χορήγηση εφαβιρένζης ή ενισχυμένων αναστολέων πρωτεάσηςπροσοχήΘα πρέπει να αποφεύγεται όσο είναι δυνατόν
-
Ταυτόχρονη χορήγηση ριφαμπικίνης ή ριφαμπουτίνηςπροσοχήΔεν συνιστάται
-
Ταυτόχρονη χορήγηση μετοκλοπραμίδηςπροσοχήΔεν συνιστάται. Θα πρέπει να δοθεί άλλη αντιεμετική θεραπεία
-
Αύξηση επιπέδων ετοποσίδηςπαρακολούθησηΗ ατοβακόνη μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα της ετοποσίδης και του μεταβολίτη της
-
Περιορισμοί αποτελεσματικότηταςΠληθυσμόςΑσθενείς μη ανταποκρινόμενοι σε άλλου είδους θεραπεία PCP, βαριές μορφές PCP, ως προφυλακτικός παράγοντας PCP, έναντι ενδοφλέβιας πενταμιδίνηςΝα ληφθούν υπόψη οι περιορισμοί στην αποτελεσματικότητα
-
Χρήση σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς χωρίς λοίμωξη από HIVΠληθυσμόςΑνοσοκατασταλμένοι ασθενείς χωρίς λοίμωξη από HIV που πάσχουν από PCPΔεν υπάρχουν δεδομένα χορήγησης
-
Χρήση σε ηλικιωμένους ασθενείςΠληθυσμόςΗλικιωμένοι ασθενείςΗ χρήση πρέπει να γίνεται κάτω από συστηματική παρακολούθηση
-
Ασθενείς με πνευμονική πάθηση (μη PCP)ΠληθυσμόςΑσθενείς με πνευμονική πάθησηΠρέπει να εξετάζονται προσεκτικά για διαφορική διάγνωση και να αντιμετωπίζονται με πρόσθετη χορήγηση άλλων παραγόντων. Το φάρμακο δεν είναι αποτελεσματικό σε άλλες λοιμώξεις
-
Περιεκτικότητα σε βενζυλική αλκοόλη (αλλεργικές αντιδράσεις)Μπορεί να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις
-
Περιεκτικότητα σε βενζυλική αλκοόλη (νεογνά)ΠληθυσμόςΝεογνά (έως 4 εβδομάδων)Σχετίζεται με τον κίνδυνο συσσώρευσης και τοξικότητας (σύνδρομο βαριάς αναπνοής)
-
Περιεκτικότητα σε βενζυλική αλκοόλη (μικρά παιδιά)ΠληθυσμόςΜικρά παιδιά (κάτω των 3 ετών)Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για περισσότερο από μία εβδομάδα λόγω αυξημένου κινδύνου συσσώρευσης
-
Περιεκτικότητα σε βενζυλική αλκοόλη (έγκυες, θηλάζουσες, ηπατική/νεφρική δυσλειτουργία)προσοχήΠληθυσμόςΈγκυες, θηλάζουσες, ασθενείς με ηπατική ή νεφρική δυσλειτουργίαΠρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή και μόνο εάν είναι απαραίτητο, λόγω του κινδύνου συσσώρευσης και τοξικότητας (μεταβολική οξέωση)
-
Περιεκτικότητα σε νάτριοΤο φάρμακο περιέχει λιγότερο από 1 mmol νατρίου (23 mg) ανά 5 ml, είναι «ελεύθερο νατρίου»
description Πρωτότυπο κείμενο ΠΧΠ expand_more
swap_horiz
Αλληλεπιδράσεις
ΠΧΠ (SPC)
expand_more
Αλληλεπιδράσεις
-
Ριφαμπικίνη ή ριφαμπουτίνηπροσοχήΜείωση των συγκεντρώσεων ατοβακόνης (περίπου 50% και 34% αντίστοιχα)ΣύστασηΔεν συνιστάται
-
προσοχήΣημαντική ελάττωση (περίπου 50%) των συγκεντρώσεων ατοβακόνης στο πλάσμαΣύστασηΠρέπει να χορηγηθεί άλλη αντιεμετική θεραπεία
-
Εφαβιρένζη ή ενισχυμένοι αναστολείς πρωτεάσηςπροσοχήΜείωση των συγκεντρώσεων ατοβακόνης έως και 75%ΣύστασηΟ συνδυασμός αυτός πρέπει να αποφεύγεται όσο το δυνατόν
-
προσοχήΜειώσεις των συγκεντρώσεων ατοβακόνης στο πλάσμα
-
προσοχήΑύξηση των συγκεντρώσεων (AUC) της ετοποσίδης και του μεταβολίτη της, etoposide catechol (8,6% και 28,4% αντίστοιχα)ΣύστασηΣυνιστάται προσοχή σε ασθενείς που λαμβάνουν ταυτόχρονη θεραπεία
-
παρακολούθησηΜικρές ελαττώσεις (< 3μg/ml) των επιπέδων ατοβακόνης στο πλάσμα. Η αιτιολογική συσχέτιση δεν είναι γνωστή.
-
παρακολούθησηΗ ατοβακόνη μειώνει το ρυθμό μεταβολισμού της ζιδοβουδίνης στον γλυκουρονιδιωμένο μεταβολίτη της (AUC του γλυκουρονιδίου αυξήθηκε κατά 33%, Cmax μειώθηκε κατά 19%).ΣύστασηΟι ασθενείς πρέπει να παρακολουθούνται τακτικά για ανεπιθύμητες ενέργειες που συνδέονται με την ζιδοβουδίνη.
-
Διδανοσίνη (ddI)παρακολούθησηΜείωση της AUC του ddI κατά 24%.ΣύστασηΕίναι ελάχιστα πιθανό αυτή η μείωση να έχει κλινική σημασία.
-
προσοχήΣημαντική μείωση στην Cmin (23%) και στην AUC (9%) της ινδιναβίρης.ΣύστασηΧρειάζεται προσοχή για δυνητικό κίνδυνο αποτυχίας της θεραπείας με ινδιναβίρη εάν συγχορηγείται με ατοβακουόνη.
-
Φάρμακα μικρού θεραπευτικού εύρους που δεσμεύονται σε υψηλό βαθμό από τις πρωτεΐνες του πλάσματοςπροσοχήΗ ατοβακόνη δεσμεύεται σε υψηλό βαθμό από τις πρωτεΐνες του πλάσματος.ΣύστασηΗ χορήγηση πρέπει να γίνεται με προσοχή.
description Πρωτότυπο κείμενο ΠΧΠ expand_more
sick
Ανεπιθύμητες ενέργειες
ΠΧΠ (SPC)
expand_more
Ανεπιθύμητες ενέργειες
- Αναιμία
- Ουδετεροπενία
- Υπονατριαιμία
- Αϋπνία
- Κεφαλαλγία
- Ναυτία
- Διάρροια
- Έμετος
- Αυξημένα ηπατικά ένζυμα
- Αυξημένα επίπεδα αμυλάσης
- Αντίδραση υπερευαισθησίας
- Αγγειοοίδημα
- Βρογχόσπασμος
- Σφίξιμο στο λαιμό
- Εξάνθημα
- Κνησμός
- Κνίδωση
- Πολύμορφο ερύθημα
- Σύνδρομο Stevens-Johnson
- Πυρετός
Λεπτομέρειες κατά συχνότητα expand_more
-
Πολύ συχνέςΕξάνθημαΔέρμα
-
Πολύ συχνέςΚνησμόςΔέρμα
-
Πολύ συχνέςΝαυτίαΓαστρεντερικό
-
ΣυχνέςΈμετοςΓαστρεντερικό
-
ΣυχνέςΑγγειοοίδημαΑνοσοποιητικό
-
ΣυχνέςΑναιμίαΑίμα
-
ΣυχνέςΑντίδραση υπερευαισθησίαςΑνοσοποιητικό
-
ΣυχνέςΑυξημένα επίπεδα ηπατικών ενζύμωνΕργαστηριακές
-
ΣυχνέςΑϋπνίαΨυχιατρικές
-
ΣυχνέςΒρογχόσπασμοςΑναπνευστικό
-
ΣυχνέςΔιάρροιαΓαστρεντερικό
-
ΣυχνέςΚεφαλαλγίαΝευρικό
-
ΣυχνέςΚνίδωσηΔέρμα
-
ΣυχνέςΟυδετεροπενίαΑίμα
-
ΣυχνέςΠυρετόςΓενικές
-
ΣυχνέςΣφίξιμο στο λαιμόΑναπνευστικό
-
ΣυχνέςΥπονατριαιμίαΜεταβολισμός
-
Όχι συχνέςΑυξημένα επίπεδα αμυλάσηςΠαρακλινικές εξετάσεις
-
Μη γνωστέςΠολύμορφο ερύθημαΔέρμα
-
Μη γνωστέςΣύνδρομο Steven's JohnsonΔιαταραχές του δέρματος και του υποδόριου ιστού
description Πρωτότυπο κείμενο ΠΧΠ expand_more
pregnant_woman
Κύηση / Γαλουχία
ΠΧΠ (SPC)
Επίπεδο κινδύνου: Αποφεύγεται
expand_more
Κύηση / Γαλουχία
-
ΚύησηΗ ατοβακόνη δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται κατά την κύηση, εκτός εάν τα οφέλη από την χορήγηση στην μητέρα αντισταθμίζουν κάθε πιθανό κίνδυνο στο αναπτυσσόμενο έμβρυο. Το Atovaquone/Ατοβακόνη περιέχει βενζυλική αλκοόλη.Δεν υπάρχουν πληροφορίες για την επίδραση της χορήγησης ατοβακόνης κατά την περίοδο της κυήσεως. Τα δεδομένα από πειράματα σε ζώα δεν επαρκούν για την εκτίμηση των πιθανών κινδύνων για τη λειτουργία και την ικανότητα αναπαραγωγής.
-
ΓαλουχίαΟ θηλασμός δεν συνιστάται.Δεν είναι γνωστό αν η ατοβακόνη απεκκρίνεται στο ανθρώπινο γάλα. Το Atovaquone/Ατοβακόνη περιέχει βενζυλική αλκοόλη.
description Πρωτότυπο κείμενο ΠΧΠ expand_more
e911_emergency
Υπερδοσολογία
ΠΧΠ (SPC)
expand_more
Υπερδοσολογία
directions_car
Επίδραση στην οδήγηση
ΠΧΠ (SPC)
expand_more
Επίδραση στην οδήγηση
science
Έκδοχα
ΠΧΠ (SPC) §2 & §6.1
expand_more
Έκδοχα
biotech
Φαρμακολογία
Φαρμακοδυναμική & Φαρμακοκινητική
expand_more
Φαρμακολογία
Φαρμακοδυναμικές ιδιότητες
Φαρμακοθεραπευτική κατηγορία: Αντιπρωτοζωικά Κωδικός ATC: P01A X06
Μηχανισμός Δράσης
Η ατοβακόνη είναι ένας εκλεκτικός και ισχυρός αναστολέας της αλύσου μεταφοράς ηλεκτρονίων των μιτοχονδρίων των ευκαριωτικών κυττάρων σε ένα αριθμό παρασιτικών πρωτοζώων και του παρασιτικού μύκητα P. jiroveci. Το σημείο δράσης της φαίνεται ότι είναι το σύμπλεγμα του κυττοχρώματος bcl (σύμπλεγμα ΙΙΙ). Η τελική μεταβολική δράση αυτού του αποκλεισμού είναι πιθανόν η αναστολή της σύνθεσης του νουκλεϊνικού οξέος και ΑΤΡ.
Μικροβιολογία
Η ατοβακόνη έχει ισχυρή δράση έναντι των Pneumocystic sp. τόσο in vitro όσο και σε μοντέλα ζώων (IC50 0,5-8 μg/mL).
description Πρωτότυπο κείμενο ΠΧΠ expand_more
Φαρμακοκινητικές ιδιότητες
Απορρόφηση
Η ατοβακόνη είναι πολύ λιπόφιλη ένωση με μικρή διαλυτότητα στο νερό. Ο βαθμός σύνδεσης με τις πρωτεΐνες του πλάσματος είναι 99,9%. Η βιοδιαθεσιμότητά της, εμφανίζει σχετική ελάττωση μετά από τη χορήγηση μεμονωμένων δόσεων υψηλότερων των 750 mg και παρουσιάζει σημαντική διακύμανση από άτομο σε άτομο. Η μέση απόλυτη βιοδιαθεσιμότητα μετά από μία δόση 750 mg ατοβακόνης σε εναιώρημα, χορηγούμενη κατά τη διάρκεια γεύματος, σε ενήλικες HIV θετικούς, είναι 47%, (σε σύγκριση με 23% των δισκίων ατοβακόνης). Μετά από ενδοφλέβια χορήγηση ο όγκος κατανομής και η κάθαρση υπολογίσθηκαν σε 0.62±0.19l/kg και σε 0.15± 0.09ml/min/kg, αντίστοιχα.
Η βιοδιαθεσιμότητα της ατοβακόνης αυξάνει πολύ όταν η χορήγηση του φαρμάκου συνοδεύεται από λήψη τροφής σε σύγκριση με τους νήστεις εθελοντές. Σε υγιείς εθελοντές, η λήψη ενός καθορισμένου πρωινού γεύματος (23 g λίπους, 610 Kcal) αύξησε δύο με τρεις φορές τη βιοδιαθεσιμότητα, μετά από χορήγηση εφ’ άπαξ δόσεως 750 mg. Η μέση τιμή της επιφανείας κάτω από την καμπύλη συγκέντρωσης-χρόνου της ατοβακόνης (AUC) αυξήθηκε 2,5 φορές και η μέση τιμή Cmax αυξήθηκε 3,4 φορές. Οι μέσες (± SD) τιμές AUC του εναιωρήματος ήταν 324,3 (±115,0)μg/mlꞏh και 800,6 (±319,8)μg/mlꞏh σε νήστεις εθελοντές και εθελοντές που γευμάτισαν αντιστοίχως.
Σε μία μελέτη ασφάλειας και φαρμακοκινητικής, σε ασθενείς με πνευμονία από πνευμονοκύστη, τα αποτελέσματα ήταν τα εξής:
| Δοσολογικό Σχήμα | Αριθμός Ασθενών | C avg, ss (εύρος) | Ποσοστό% των ασθενών με C avg, ss >15 μg/ml |
|---|---|---|---|
| 750 mg δύο φορές ημερησίως | 18 | 22 μg/ml (6-41) | 67% |
| 1000 mg δύο φορές ημερησίως | 9 | 25.7 μg/ml (15-36) | 100% |
Σε μια μικρή μελέτη ασφάλειας και φαρμακοκινητικής των δύο υψηλότερων δοσολογικών σχημάτων [750 mg τρεις φορές την ημέρα (n=8) και 1500 mg δύο φορές την ημέρα (n=8)], σε εθελοντές που είχαν προσβληθεί από τον ιό HIV και οι οποίοι πληρούσαν κριτήρια βαρύτητας συγκρίσιμα με αυτά ασθενών με πνευμονία από πνευμονοκύστη, επιτεύχθηκαν παρόμοια Cavg με τις δύο δόσεις [για τα 750 mg τρεις φορές ημερησίως και για τα 1500 mg δύο φορές ημερησίως 24.8 (7-40) και 23.4 (7-35) αντίστοιχα]. Επιπλέον για αμφότερες τις δόσεις επιτεύχθηκε Cavg ss >15μg/ml στο 87.5% των ασθενών.
Μέσες τιμές συγκέντρωσης πλάσματος σε σταθεροποιημένη κατάσταση μεγαλύτερες από 15μg/ml αναμένεται να συνοδεύονται από υψηλό βαθμό θεραπευτικής επιτυχίας (>90%).
Βιομετασχηματισμός/Αποβολή
Σε υγιείς εθελοντές και σε ασθενείς με AIDS η ατοβακόνη έχει ημιπερίοδο ζωής 2-3 ημέρες. Σε υγιείς ασθενείς δεν υπήρξαν ενδείξεις ότι η ουσία μεταβολίζεται και η απέκκρισή της στα ούρα είναι αμελητέα. Η ατοβακόνη απεκκρίνεται αναλλοίωτη κατ’ εξοχήν στα κόπρανα (>90%).
description Πρωτότυπο κείμενο ΠΧΠ expand_more
Φαρμακοδυναμικές ιδιότητες Φαρμακοθεραπευτική κατηγορία: Αντιπρωτοζωικά Κωδικός ATC: P01A X06 ### Μηχανισμός Δράσης Η ατοβακόνη είναι ένας εκλεκτικός και ισχυρός αναστολέας της αλύσου μεταφοράς ηλεκτρονίων των μιτοχονδρίων των ευκαριωτικών…
Φαρμακοκινητικές ιδιότητες #### Απορρόφηση Η ατοβακόνη είναι πολύ λιπόφιλη ένωση με μικρή διαλυτότητα στο νερό. Ο βαθμός σύνδεσης με τις πρωτεΐνες του πλάσματος είναι 99,9%. Η βιοδιαθεσιμότητά της, εμφανίζει σχετική ελάττωση μετά από τη χορήγηση…
Μονογραφίες Πηγών
Αναλυτικό περιεχόμενο ανά πηγή για τεκμηρίωση και έλεγχο