Clinio Logo
Clinio
ΔΡΑΣΤΙΚΗ ΟΥΣΙΑ L01BA01 SPC ΕΟΦ DrugBank PubChem Σκευάσματα

METHOTREXATE

Μεθοτρεξάτη

Η μεθοτρεξάτη αναστέλλει την αναγωγάση του διϋδροφυλλικού οξέος.

Ενδείξεις

Εγκεκριμένες ενδείξεις από το SPC, ομαδοποιημένες κατά ICD-10

clinical_notes
  • C44 Άλλες κακοήθεις νεοπλασίες του δέρματος

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Επιθηλιακό καρκίνωμα του δέρματος

  • M06 Άλλη ρευματοειδής αρθρίτιδα

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Ρευματοειδής αρθρίτιδα

  • C85 Άλλοι και μη καθορισμένοι τύποι μη Hodgkin λεμφώματος

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Μη Hodgkin λέμφωμα

  • C49 Κακοήθης νεοπλασία άλλου συνδετικού και μαλακού ιστού

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Ραβδομυοσάρκωμα

  • C09 Κακοήθης νεοπλασία της αμυγδαλής

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Επιδερμοειδής καρκίνος κεφαλής και τραχήλου

  • C71 Κακοήθης νεοπλασία του εγκεφάλου

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Όγκοι του εγκεφάλου

  • C50 Κακοήθης νεοπλασία του μαστού

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Καρκίνος του μαστού

  • C58 Κακοήθης νεοπλασία του πλακούντα

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Χοριοκαρκίνωμα

  • C34 Κακοήθης νεοπλασία των βρόγχων και του πνεύμονα

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Καρκίνος του πνεύμονα

  • C40 Κακοήθης νεοπλασία των οστών και του αρθρικού χόνδρου των άκρων

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Μη μεταστατικό οστεοσάρκωμα

  • C84 Λέμφωμα Τ-κυττάρων του δέρματος

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Σπογγοειδής μυκητίαση

  • C95 Λευχαιμία μη καθορισμένου τύπου κυττάρων

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Λευχαιμία των μηνίγγων

  • C83 Μη-οζώδες (διάχυτο) λέμφωμα

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Λέμφωμα Burkitt

  • M08 Νεανική αρθρίτιδα

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Νεανική ρευματοειδής αρθρίτιδα με πολυαρθρική προσβολή

  • D39 Νεοπλάσματα αβέβαιης ή άγνωστης συμπεριφοράς των γυναικείων γεννητικών οργάνων

    Περιλαμβάνει (όροι από SPC): Καταστροφικό χοριοαδένωμα

  • O01 Υδατιδική μύλη
  • L40 Ψωρίαση
search Αναζήτηση φαρμάκων ανά ένδειξη arrow_forward

Πληροφορίες Συνταγογράφησης

Επιμελημένα δεδομένα από το SPC

SPCαναθ. 09/2024
medication

Μορφή & Εμφάνιση

ΠΧΠ (SPC) §3 · περιγραφή σκευάσματος METHOTREXATE/PFIZER
expand_more
α) Δισκία
β) Διάλυμα για ένεση/έγχυση
medication

Δοσολογία

ΠΧΠ (SPC)
expand_more
Οδός:
από το στόμα, ενδομυϊκή, ενδοφλέβια, ενδαρτηριακή, ενδορραχιαία
Δόση έναρξης:
7.5-25 mg εβδομαδιαίως
Τιτλοποίηση:
Οι δοσολογίες σε κάθε σχήμα μπορούν σταδιακά να προσαρμόζονται για την καλύτερη κλινική ανταπόκριση. Για ψωρίαση, η δόση δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 30 mg ανά εβδομάδα. Για ρευματοειδή αρθρίτιδα, η συνολική εβδομαδιαία δόση δεν πρέπει να ξεπερνάει τα 20 mg. Για οστεοσάρκωμα, εάν η αρχική δόση 12 g/m² δεν επαρκεί, μπορεί να διαβαθμιστεί στα 15 g/m² στις επόμενες θεραπείες.
  • Ασθενείς με χοριοκαρκίνωμα και άλλες τροφοβλαστικές νόσοι
    Δόση15 έως 30 mg ημερησίως
    Από το στόμα για 5 ημέρες. Επαναλαμβάνεται 3 έως 5 φορές με διαστήματα 1+ εβδομάδας. Η αποτελεσματικότητα υπολογίζεται με ποσοτική ανάλυση της hCG.
  • Ασθενείς με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (για επίτευξη ύφεσης)
    Δόση3,3 mg/m²
    Σε συνδυασμό με 60 mg/m² πρεδνιζόνη ημερησίως.
  • Ασθενείς με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (για θεραπεία συντήρησης)
    Δόση30 mg/m² την εβδομάδα
    Μοιρασμένη σε δύο χορηγήσεις από το στόμα. Έχει δοθεί επίσης 2,5 mg/kg ενδοφλέβια για 14 ημέρες.
  • Ασθενείς με λευχαιμική διήθηση των μηνίγγων
    Μέγ. δόση15 mg
    Ενδορραχιαία, χωρίς συντηρητικό, σε αραίωση 1 mg/ml. Δόση 12 mg/m² ή βάσει ηλικίας. Μείωση δόσης σε πιο ηλικιωμένους ασθενείς.
  • Ασθενείς με λέμφωμα Burkitt (στάδια Ι και ΙΙ)
    Δόση10-25 mg ημερησίως
    Από το στόμα για 4-8 ημέρες.
  • Ασθενείς με λεμφοσάρκωμα (στάδιο ΙΙΙ)
    Δόση0,625-2,5 mg/kg ημερησίως
    Σε συνδυασμένη φαρμακοθεραπεία.
  • Ασθενείς με σπογγοειδή μυκητίαση
    Δόση2,5 - 10 mg ημερησίως
    Από το στόμα για εβδομάδες ή μήνες, ή 50 mg ενδομυϊκά εφάπαξ εβδομαδιαίως, ή 25 mg ενδομυϊκά δύο φορές την εβδομάδα.
  • Ασθενείς με οστεοσάρκωμα (υψηλές δόσεις)
    Δόση12 g/m²
    Ενδοφλέβια με 4ωρη έγχυση, αρχική δόση. Μπορεί να διαβαθμιστεί στα 15 g/m² στις επόμενες θεραπείες εάν δεν επιτευχθεί μέγιστη συγκέντρωση πλάσματος 1000 mmol/l.
  • Ασθενείς με ψωρίαση
    Μέγ. δόση30 mg ανά εβδομάδα
    Εβδομαδιαίο σχήμα: 10-25 mg ανά εβδομάδα από το στόμα, ενδομυϊκά ή ενδοφλέβια. Διαιρεμένες δόσεις: 2,5 mg κάθε 12 ώρες για 3 δόσεις, επαναλαμβανόμενες εβδομαδιαία.
  • Ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα
    Μέγ. δόση20 mg ανά εβδομάδα
    Δόσεις από το στόμα / παρεντερικά 7,5 έως 15 mg μία φορά την εβδομάδα. Διαιρεμένες δόσεις: 2,5 mg ανά 12 ώρες για τρεις δόσεις, επαναλαμβανόμενες εβδομαδιαία.
  • Παιδιατρικοί ασθενείς με νεανική ρευματοειδή αρθρίτιδα με πολυαρθρική προσβολή
    Δόση10 mg/m²
    Αρχική δόση, μία φορά την εβδομάδα. Εύρος δοσολογίας 4 έως 17 mg/m²/εβδομάδα ή 0,1 έως 1,1 mg/kg/εβδομάδα.
  • Ηλικιωμένοι
    Σχετικά χαμηλές δόσεις, στενή παρακολούθηση λόγω μειωμένης ηπατικής/νεφρικής λειτουργίας και ελαττωμένων αποθεμάτων φυλλικού.
  • Παιδιά (γενικά)
    Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα έχει τεκμηριωθεί μόνο σε χημειοθεραπεία καρκίνου και νεανική ρευματοειδή αρθρίτιδα. Σοβαρή νευροτοξικότητα έχει αναφερθεί με ενδιάμεση δόση 1 gm/m² σε οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία.
block

Αντενδείξεις

ΠΧΠ (SPC)
expand_more
  • Κύηση και γαλουχία
  • Γνωστή υπερευαισθησία στη μεθοτρεξάτη ή σε οποιοδήποτε από τα έκδοχα αυτού του φαρμάκου
  • Αλκοολισμός, νόσος του ήπατος από αλκοολισμό ή άλλες χρόνιες παθήσεις του ήπατος
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με ψωρίαση ή με ρευματοειδή αρθρίτιδα
  • Κλινικά ή εργαστηριακά στοιχεία συνδρόμου ανοσοανεπάρκειας
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με ψωρίαση ή ρευματοειδή αρθρίτιδα
  • Προϋπάρχουσα δυσκρασία του αίματος, όπως υποπλασία του μυελού των οστών, λευκοπενία, θρομβοκυτταροπενία ή σοβαρή αναιμία
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με ψωρίαση ή ρευματοειδή αρθρίτιδα
warning

Προειδοποιήσεις & Προφυλάξεις

ΠΧΠ (SPC)
expand_more
  • Χρήση από ιατρούς με εμπειρία
    Η μεθοτρεξάτη πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο από ιατρούς, οι οποίοι έχουν γνώση και εμπειρία στη χρήση των αντιμεταβολιτών.
  • Σοβαρές τοξικές αντιδράσεις (πιθανώς θανατηφόρες)
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με επικίνδυνες για τη ζωή νεοπλασίες ή ασθενείς με ψωρίαση ή ρευματοειδή αρθρίτιδα με βαριά, ανθεκτική νόσο που επιφέρει αναπηρία και δεν έχει ανταποκριθεί σε άλλες θεραπείες.
    Η μεθοτρεξάτη πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο σε αυτές τις περιπτώσεις.
  • Θάνατοι κατά τη χρήση
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με κακόηθες νόσημα, ψωρίαση, ρευματοειδή αρθρίτιδα.
    Έχουν αναφερθεί θάνατοι.
  • Παρακολούθηση τοξικότητας
    ΠληθυσμόςΑσθενείς
    Πρέπει να παρακολουθούνται συχνά για τοξικότητα στο μυελό των οστών, το ήπαρ, τους πνεύμονες και τους νεφρούς.
  • Ενημέρωση ασθενών και ιατρική παρακολούθηση
    ΠληθυσμόςΑσθενείς
    Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνεται για τους κινδύνους και να βρίσκεται υπό συνεχή ιατρική παρακολούθηση.
  • Χορήγηση υψηλών δόσεων (οστεοσάρκωμα)
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με οστεοσάρκωμα.
    Απαιτεί εντατική φροντίδα (βλ. Δοσολογία).
  • Χορήγηση υψηλών δόσεων (άλλες νεοπλασματικές νόσοι)
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με άλλες νεοπλασματικές νόσους.
    Βρίσκεται σε ερευνητικό στάδιο και δεν έχει αποδειχθεί θεραπευτικό πλεονέκτημα.
  • Κίνδυνος για έμβρυο (θάνατος ή συγγενείς ανωμαλίες)
    ΠληθυσμόςΓυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία (για νεοπλασματικές νόσους), έγκυες ασθενείς με ψωρίαση ή ρευματοειδή αρθρίτιδα.
    Δεν συνιστάται για θεραπεία νεοπλασματικών νόσων σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας εκτός αν τα οφέλη υπερτερούν των κινδύνων. Έγκυες ασθενείς με ψωρίαση ή ρευματοειδή αρθρίτιδα δεν πρέπει να λαμβάνουν μεθοτρεξάτη.
  • Σύνδρομο λύσεως όγκου
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με ταχέως αυξανόμενους όγκους.
    Κατάλληλα υποστηρικτικά και φαρμακολογικά μέτρα μπορεί να προλάβουν ή να ελαφρύνουν αυτή την επιπλοκή.
  • Σοβαρές δερματικές αντιδράσεις (Stevens-Johnson, τοξική επιδερμική νεκρόλυση)
    Έχουν αναφερθεί.
  • Ευκαιριακές λοιμώξεις (πνευμονία από Pneumocystis carinii)
    Μπορεί να συμβούν δυνητικά θανατηφόρες λοιμώξεις.
  • Ελαττωμένη αποβολή σε βλάβη νεφρικής λειτουργίας, ασκίτη, υπεζωκοτική συλλογή
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με βλάβη της νεφρικής λειτουργίας, ασκίτη ή υπεζωκοτική συλλογή.
    Απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή στην παρακολούθηση της τοξικότητας και ελαττωμένη δοσολογία ή διακοπή.
  • Καταστολή μυελού των οστών, απλαστική αναιμία, γαστρεντερική τοξικότητα με ταυτόχρονη χρήση ΜΣΑΦ
    Έχουν αναφερθεί απροσδόκητα βαριά περιστατικά (μερικές φορές θανατηφόρα).
  • Ηπατοτοξικότητα, ίνωση, κίρρωση
    Προκαλεί ηπατοτοξικότητα, ίνωση, κίρρωση (συνήθως μετά παρατεταμένη χρήση). Οξεία αύξηση ηπατικών ενζύμων συχνή. Συχνά συνιστάται περιοδική διενέργεια βιοψιών ήπατος στους ασθενείς με ψωρίαση που λαμβάνουν μακροχρόνια θεραπεία.
  • Νόσος των πνευμόνων (πνευμονίτιδα)
    Δυνητικά επικίνδυνη βλάβη, μπορεί να εμφανιστεί οποιαδήποτε στιγμή και σε χαμηλές δόσεις. Τα συμπτώματα απαιτούν διακοπή θεραπείας και προσεκτική έρευνα.
  • Διάρροια και ελκώδης στοματίτιδα
    Απαιτούν διακοπή της θεραπείας, αλλιώς μπορεί να εμφανιστούν αιμορραγική εντερίτιδα και θάνατος από διάτρηση του εντέρου.
  • Χρήση μεθοτρεξάτης παρουσία πεπτικού έλκους ή ελκώδους κολίτιδας
    Πρέπει να χρησιμοποιείται με εξαιρετική προσοχή.
  • Κακόηθες λέμφωμα
    ΠληθυσμόςΑσθενείς που λαμβάνουν χαμηλή δοσολογία.
    Μπορεί να υποστρέψει με τη διακοπή της μεθοτρεξάτης, δεν απαιτείται κυτταροτοξική θεραπεία. Πρέπει να διακόπτεται η μεθοτρεξάτη και αν δεν υποστρέψει να χορηγηθεί κατάλληλη θεραπεία.
  • Χορήγηση κατά τη διάρκεια ακτινοθεραπείας
    Μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης νεκρώσεως των μαλακών ιστών και οστεονεκρώσεως.
  • Παράταση ημιζωής και τοξικότητας σε συσσωρεύσεις υγρών (πλευριτικές συλλογές, ασκίτης)
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με σημαντική συσσώρευση υγρών σε τρίτο χώρο.
    Συνιστάται να απομακρύνεται το υγρό πριν τη θεραπεία και να παρακολουθούνται τα επίπεδα μεθοτρεξάτης στο πλάσμα.
  • Μειωμένη νεφρική λειτουργία
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με μειωμένη νεφρική λειτουργία.
    Η θεραπεία πρέπει να εφαρμόζεται με εξαιρετική προσοχή και με μειωμένη δοσολογία.
  • Αναστρεψιμότητα ανεπιθύμητων ενεργειών
    Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι αναστρέψιμες εάν διαπιστωθούν έγκαιρα. Πρέπει να μειωθεί η δόση ή να διακοπεί η χορήγηση και να ληφθούν μέτρα αντιμετώπισης (π.χ. λευκοβορίνη, αιμοδιύλιση).
  • Γαστρεντερική τοξικότητα (έμετος, διάρροια, στοματίτιδα)
    Αν υπάρξει έμετος, διάρροια, ή στοματίτιδα, που μπορεί να προκαλέσουν αφυδάτωση, πρέπει να διακοπεί η χορήγηση της μεθοτρεξάτης μέχρι την επάνοδο στο φυσιολογικό. Πρέπει να χρησιμοποιείται με πολύ προσοχή παρουσία πεπτικού έλκους και ελκώδους κολίτιδας.
  • Αιματολογική τοξικότητα (μυελοκαταστολή)
    Μπορεί να καταστείλει την αιμοποίηση και να προκαλέσει αναιμία, απλαστική αναιμία, πανκυτταροπενία, λευκοπενία, ουδετεροπενία, και/ή θρομβοκυττοπενία. Σε ασθενείς με κακοήθεια και προϋπάρχουσα βλάβη του αιμοποιητικού συστήματος, το φάρμακο θα πρέπει να χορηγείται με προσοχή. Στη ψωρίαση και ρευματοειδή αρθρίτιδα, η μεθοτρεξάτη θα πρέπει να διακοπεί αμέσως εάν υπάρχει σημαντική αλλοίωση στην αιματολογική εικόνα. Στις νεοπλασματικές νόσους, να συνεχίζεται μόνο αν το όφελος αντισταθμίζει τον κίνδυνο βαριάς μυελοκαταστολής. Ασθενείς με βαριά κοκκιοκυτταροπενία και πυρετό απαιτούν άμεση αξιολόγηση και αντιβιοτική θεραπεία.
  • Ηπατική τοξικότητα (χρόνια, οξεία, ίνωση, κίρρωση)
    Μπορεί να προκαλέσει οξεία ηπατίτιδα και χρόνια ηπατοτοξικότητα (ίνωση και κίρρωση), η οποία μπορεί να είναι θανατηφόρα. Η χρόνια τοξικότητα παρατηρείται μετά από παρατεταμένη χρήση και αθροιστική δό ≥1,5g. Παροδικές ανωμαλίες ηπατικών παραμέτρων συνήθως δεν απαιτούν τροποποίηση. Επίμονες διαταραχές ηπατικής λειτουργίας και/ή ελάττωση λευκωμάτων ορού μπορεί να δείχνουν σοβαρή ηπατοτοξικότητα. Συνιστάται ιδιαίτερη προσοχή σε προϋπάρχουσα βλάβη του ήπατος ή ελάττωση ηπατικής λειτουργίας.
  • Βιοψία ήπατος (ψωρίαση)
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με ψωρίαση.
    Συνιστάται περιοδική διενέργεια βιοψιών ήπατος για μακροχρόνια θεραπεία. Η συνήθης σύσταση είναι: 1) πριν τη θεραπεία ή λίγο μετά (2-4 μήνες), 2) μετά αθροιστική δόση 1,5g, 3) μετά κάθε αύξηση δόσης 1-1,5g. Μέτρια ίνωση ή κίρρωση οποιουδήποτε βαθμού οδηγεί σε διακοπή. Ελαφρά ίνωση απαιτεί επανάληψη βιοψίας σε 6 μήνες.
  • Βιοψία ήπατος (ρευματοειδής αρθρίτιδα)
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα.
    Μετρήσεις ηπατικής λειτουργίας πριν την έναρξη και ανά 4-8 εβδομάδες. Βιοψία ήπατος πριν τη θεραπεία σε ασθενείς με μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ, με επιμένουσες παθολογικές τιμές ηπατικής λειτουργίας πριν τη θεραπεία, ή χρόνια λοίμωξη από ηπατίτιδα Β ή C. Κατά τη θεραπεία, βιοψία αν υπάρχουν επιμένουσες παθολογικές τιμές ηπατικής λειτουργίας ή πτώση λευκωμάτων ορού. Η μεθοτρεξάτη πρέπει να διακοπεί αν ο ασθενής αρνείται βιοψία ή αν η βιοψία δείχνει μέτριες έως σοβαρές αλλοιώσεις (Στάδιο Roenigk ΙIIb ή IV).
  • Λοίμωξη ή ανοσολογικές καταστάσεις
    Πρέπει να χρησιμοποιείται με υπερβολική προσοχή παρουσία ενεργού λοίμωξης. Αντενδείκνυται σε ασθενείς με συμπτώματα ή εργαστηριακές ενδείξεις συνδρόμου ανοσοανεπάρκειας.
  • Ανοσοποίηση (εμβολιασμός)
    Ο εμβολιασμός μπορεί να είναι αναποτελεσματικός. Γενικά, δεν συνιστάται ο εμβολιασμός με εμβόλια από ζωντανούς ιούς. Έχουν αναφερθεί περιπτώσεις διάχυτης λοίμωξης από εμβόλιο.
  • Πνευμονία (αναπνευστική ανεπάρκεια)
    Πιθανή εμφάνιση πνευμονίας. Πρέπει να διερευνάται η πιθανότητα λοίμωξης από Pneumocystis carinii.
  • Νευροτοξικότητα (λευκοεγκεφαλοπάθεια, κρίσεις, νευρολογικό σύνδρομο, μυελοπάθεια, εγκεφαλίτιδα)
    ΠληθυσμόςΑσθενείς που έλαβαν κρανιο-νωτιαία ακτινοθεραπεία, παιδιατρικοί ασθενείς με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία, ασθενείς με περικοιλιακό λέμφωμα του ΚΝΣ, έφηβοι και ενήλικες που έλαβαν μεθοτρεξάτη με κυταραβίνη.
    Έχουν αναφερθεί διάφορες μορφές νευροτοξικότητας (λευκοεγκεφαλοπάθεια, κρίσεις, οξύ νευρολογικό σύνδρομο, χημική αραχνοειδίτιδα, υποξεία μυελοπάθεια, χρόνια λευκοεγκεφαλοπάθεια, εγκεφαλικός εγκολεασμός, οξεία εγκεφαλίτιδα). Η διακοπή της μεθοτρεξάτης δεν οδηγεί πάντα σε πλήρη ίαση. Μετά ενδορραχιαία χορήγηση πρέπει να παρακολουθούνται οι ασθενείς για σημεία νευροτοξικότητας.
  • Αναπνευστικό (πνευμονικά συμπτώματα)
    Τα πνευμονικά συμπτώματα (π.χ. ξηρός βήχας, πυρετός, δύσπνοια, διήθηση ακτινογραφίας) μπορεί να υποδηλώνουν δυνητικά επικίνδυνη βλάβη και απαιτούν διακοπή θεραπείας και προσεκτική διερεύνηση. Πρέπει να αποκλειστεί η λοίμωξη.
  • Νεφρική βλάβη (νεφρική ανεπάρκεια)
    Μπορεί να προκαλέσει νεφρική βλάβη και οξεία νεφρική ανεπάρκεια. Συνιστάται στενή παρακολούθηση της νεφρικής λειτουργίας, επαρκής ενυδάτωση, αλκαλοποίηση ούρων, μέτρηση μεθοτρεξάτης στον ορό.
  • Δερματολογικές αντιδράσεις (τοξική επιδερμική νεκρόλυση, Stevens-Johnson, πολύμορφο ερύθημα)
    Έχουν αναφερθεί σοβαρές, κατά περίπτωση θανατηφόρες, δερματολογικές αντιδράσεις.
  • Ψωριασικές βλάβες και υπεριώδης ακτινοβολία
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με ψωρίαση.
    Μπορεί να επιδεινωθούν με ταυτόχρονη έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία.
  • Δερματίτιδα από ακτινοβολία και ηλιακό έγκαυμα
    Μπορεί να επανεμφανισθούν με τη χρήση μεθοτρεξάτης.
  • Τοξικότητα (δόση/συχνότητα)
    Η μεθοτρεξάτη μπορεί να προκαλέσει σοβαρή τοξικότητα, που μπορεί να σχετίζεται με τη δόση ή τη συχνότητα, αλλά έχει παρατηρηθεί σε όλες τις δόσεις. Απαιτείται στενή παρακολούθηση.
  • Επανέναρξη θεραπείας μετά ανεπιθύμητες ενέργειες
    Πρέπει να γίνεται με προσοχή, με επαρκή εκτίμηση της ανάγκης και αυξημένη επαγρύπνηση λόγω πιθανότητας επανεμφάνισης τοξικότητας.
  • Χρήση σε ηλικιωμένα άτομα
    ΠληθυσμόςΗλικιωμένα άτομα.
    Πρέπει να χρησιμοποιούνται σχετικά χαμηλές δόσεις και να παρακολουθούνται στενά λόγω ελαττωμένης ηπατικής/νεφρικής λειτουργίας και φυλλικού οξέος.
  • Ενημέρωση ασθενών (κίνδυνοι, συμπτώματα, παρακολούθηση)
    ΠληθυσμόςΑσθενείς.
    Να ενημερώνονται για οφέλη/κινδύνους, συμπτώματα τοξικότητας, ανάγκη για ιατρική βοήθεια και περιοδικές εργαστηριακές εξετάσεις.
  • Σύγχυση δοσολογίας (εβδομαδιαία vs. καθημερινή)
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα και ψωρίαση.
    Να τονίζεται ότι η συνιστώμενη δόση λαμβάνεται 1 φορά την εβδομάδα, καθώς η καθημερινή λήψη θα έχει θανατηφόρα τοξικότητα.
  • Αναπαραγωγικοί κίνδυνοι
    ΠληθυσμόςΆνδρες και γυναίκες ασθενείς.
    Να συζητούνται οι κίνδυνοι που μπορεί να έχει το φάρμακο στην αναπαραγωγή.
  • Ανεπάρκεια φυλλικού και φυλλινικού οξέος
    Μπορεί να αυξηθεί η τοξικότητα της μεθοτρεξάτης.
  • Γενικές εργαστηριακές εξετάσεις (βασική αξιολόγηση)
    ΠληθυσμόςΑσθενείς.
    Πρέπει να παρακολουθούνται στενά. Βασική αξιολόγηση: γενική αίματος με τύπο και αιμοπετάλια, ηπατικά ένζυμα, νεφρική λειτουργία, ακτινογραφία θώρακα.
  • Παρακολούθηση (ρευματοειδής αρθρίτιδα, ψωρίαση)
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα και ψωρίαση.
    Αιματολογικές παράμετροι τουλάχιστον 1 φορά το μήνα, νεφρική λειτουργία και ηπατικά ένζυμα κάθε 1-2 μήνες. Πιο συχνή παρακολούθηση κατά αρχικές δόσεις, αλλαγές δοσολογίας, ή αυξημένο κίνδυνο υψηλών επιπέδων μεθοτρεξάτης (π.χ. αφυδάτωση).
  • Παθολογικές ηπατικές εξετάσεις και λευκώματα ορού
    Μπορεί να σημαίνουν σοβαρή ηπατοτοξικότητα και χρειάζονται αξιολόγηση.
  • Εξετάσεις αναπνευστικής λειτουργίας
    Μπορεί να είναι χρήσιμες αν υπάρχει υποψία πνευμονικής νόσους, ειδικά αν υπάρχουν αρχικές μετρήσεις.
  • Παρακολούθηση επιπέδων μεθοτρεξάτης
    ΠληθυσμόςΑσθενείς με υπεζωκοτική συλλογή, ασκίτη, απόφραξη γαστρεντερικής οδού, προηγούμενη θεραπεία με cisplatin, αφυδάτωση, όξινα ούρα, εξασθένηση νεφρικής λειτουργίας.
    Μπορεί να μειώσει σημαντικά την τοξικότητα και θνησιμότητα. Σημαντικό να εντοπίζονται ασθενείς με επιβράδυνση κάθαρσης εντός 48 ωρών, καθώς η τοξικότητα μπορεί να μην είναι αναστρέψιμη αν η διάσωση με λευκοβορίνη καθυστερήσει >24-48 ώρες.
swap_horiz

Αλληλεπιδράσεις

ΠΧΠ (SPC)
expand_more
  • Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ)
    αντένδειξη
    Αύξηση και παράταση των επιπέδων της μεθοτρεξάτης στον ορό, οδηγώντας σε βαριά αιματολογική και γαστρεντερική τοξικότητα.
    ΣύστασηΔεν πρέπει να χορηγούνται πριν ή συγχρόνως με τη χορήγηση υψηλών δόσεων μεθοτρεξάτης.
  • ΜΣΑΦ και σαλικυλικά
    προσοχή
    Μείωση της σωληναριακής απέκκρισης της μεθοτρεξάτης, αύξηση της τοξικότητας.
    ΣύστασηΧρειάζεται προσοχή ακόμη και με χαμηλές δόσεις μεθοτρεξάτης.
  • Ενώσεις χρυσού, πενικιλλαμίνη, υδροξυχλωροκίνη, σουλφασαλαζίνη ή κυτταροτοξικοί παράγοντες
    παρακολούθηση
    Μπορεί να αυξήσει την εμφάνιση ανεπιθύμητων αντιδράσεων.
  • Λεφλουνομίδη
    προσοχή
    Αύξηση του κινδύνου πανκυτταροπενίας.
  • Φάρμακα που δεσμεύονται ισχυρά με τις πρωτεΐνες του πλάσματος (σαλικυλικά, φαινυλβουταζόνη, φαινυτοΐνη, σουλφοναμίδες)
    προσοχή
    Αύξηση της τοξικότητας της μεθοτρεξάτης λόγω εκτόπισης από τις πρωτεΐνες του ορού.
  • Προβενεσίδη
    προσοχή
    Ελάττωση της νεφρικής σωληναριακής απέκκρισης.
    ΣύστασηΕπιβάλλει προσεκτική παρακολούθηση του ασθενούς.
  • Πιθανώς νεφροτοξικά χημειοθεραπευτικά σκευάσματα (π.χ. σισπλατίνη)
    προσοχή
    Αυξημένη νεφροτοξικότητα.
    ΣύστασηΜεγάλη προσοχή αν γίνεται χορήγηση υψηλής δόσης μεθοτρεξάτης.
  • Μερκαπτοπουρίνη
    παρακολούθηση
    Η μεθοτρεξάτη αυξάνει τα επίπεδα της μερκαπτοπουρίνης στο πλάσμα.
    ΣύστασηΜπορεί να απαιτεί ρύθμιση της δοσολογίας.
  • Από του στόματος αντιβιοτικά (τετρακυκλίνη, χλωραμφαινικόλη, μη απορροφούμενα αντιβιοτικά ευρέος φάσματος)
    προσοχή
    Μπορεί να μειώσουν την εντερική απορρόφηση της μεθοτρεξάτης ή να διαταράξουν την εντεροηπατική κυκλοφορία.
  • Τριμεθοπρίμη/σουλφαμεθοξαζόλη
    προσοχή
    Αυξάνει την καταστολή του μυελού των οστών, πιθανώς μέσω ελάττωσης της σωληναριακής έκκρισης ή/και αθροιστικής αντιφυλλινικής δράσης.
  • Πενικιλλίνες και σουλφοναμίδες
    προσοχή
    Ελαττώνουν τη νεφρική κάθαρση της μεθοτρεξάτης, οδηγώντας σε αυξημένες συγκεντρώσεις στον ορό και αιματολογικές/γαστρεντερικές τοξικότητες.
    ΣύστασηΗ χρήση με πενικιλλίνες πρέπει να παρακολουθείται με προσοχή.
  • Ηπατοτοξικοί παράγοντες (αζαθειοπρίνη, λεφλουνομίδη, σουλφασαλαζίνη, ετρετινάτη ή άλλα ρετινοειδή)
    παρακολούθηση
    Πιθανότητα αυξημένης ηπατοτοξικότητας.
    ΣύστασηΟι ασθενείς πρέπει να παρακολουθούνται στενά.
  • Θεοφυλλίνη
    παρακολούθηση
    Η μεθοτρεξάτη μπορεί να ελαττώσει την κάθαρση της θεοφυλλίνης.
    ΣύστασηΤα επίπεδα της θεοφυλλίνης πρέπει να παρακολουθούνται.
  • Βιταμινούχα σκευάσματα που περιέχουν φυλλικό οξύ ή παράγωγα
    προσοχή
    Μπορεί να μειώσουν την ανταπόκριση στη συστηματικά χορηγούμενη μεθοτρεξάτη.
    ΣύστασηΚαταστάσεις ανεπάρκειας φυλλικού οξέος μπορούν να αυξήσουν την τοξικότητα της μεθοτρεξάτης.
  • Ακτινοθεραπεία
    προσοχή
    Μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο οστεονέκρωσης και νέκρωσης των μαλακών μορίων.
  • Κυταραβίνη
    προσοχή
    Αύξηση του κινδύνου για σοβαρές νευρολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες (κεφαλαλγία, παράλυση, κώμα, επεισόδια που μοιάζουν με εγκεφαλικό).
sick

Ανεπιθύμητες ενέργειες

ΠΧΠ (SPC)
expand_more
Λοιμώξεις
  • Μειωμένη αντίσταση στις λοιμώξεις
  • Σηψαιμία
  • Κοκκιδιοειδομυκητίαση
  • Ιστοπλάσμωση
  • Έρπης ζωστήρας
  • Λοίμωξη ανώτερου αναπνευστικού
  • Λοίμωξη
  • Φαρυγγίτιδα
  • Δοθιήνωση
  • Κυστίτιδα
Λοιμώξεις και παρασιτώσεις
  • Ευκαιριακές λοιμώξεις, περιλαμβανομένων θανατηφόρων λοιμώξεων
  • Λοιμώξεις περιλαμβανομένης πνευμονίας
  • Πνευμονία από Pneumocystis carinii
  • Νοκαρδίαση
  • Κρυπτοκόκκωση
  • Ηπατίτιδα από τον ιό του απλού έρπητα
  • Γενικευμένος απλός έρπης
  • Θανατηφόρα σηψαιμία
  • Λοίμωξη από κυτταρομεγαλοϊό περιλαμβανομένης πνευμονίας από κυτταρομεγαλοϊό
Νεοπλάσματα καλοήθη, κακοήθη (περιλαμβάνονται κύστεις και πολύποδες)
  • Λέμφωμα, περιλαμβανομένου αναστρέψιμου λεμφώματος
Νεοπλάσματα
  • Σύνδρομο λύσης όγκου
Αίμα
  • Λευκοπενία
  • Αναιμία
  • Κατεσταλμένη αιμοποίηση
  • Θρομβοκυτταροπενία
  • Απλαστική αναιμία
  • Λεμφαδενοπάθεια
  • Πανκυτταροπενία
  • Ουδετεροπενία
  • Ακοκκιοκυτταραιμία
  • Ηωσινοφιλία
  • Μειωμένος αιματοκρίτης
Διαταραχές του αιμοποιητικού και του λεμφικού συστήματος
  • Λεμφοϋπερπλαστικές διαταραχές (περιλαμβανομένων και αναστρέψιμων)
Ανοσοποιητικό
  • Αναφυλακτοειδείς αντιδράσεις
  • Υπογαμμασφαιριναιμία
Ενδοκρινικό
  • Διαβήτης
Ψυχιατρικές
  • Αλλαγές διάθεσης
  • Νοητική δυσλειτουργία
  • Απώλεια libido
Νευρικό
  • Ζάλη
  • Σπασμοί
  • Εγκεφαλοπάθεια
  • Λευκοεγκεφαλοπάθεια
  • Κεφαλαλγία
  • Ημιπάρεση
  • Υπνηλία
  • Πάρεση
  • Αισθητικές διαταραχές στην περιοχή του κρανίου
Διαταραχές του νευρικού συστήματος
  • Διαταραχές στο λόγο περιλαμβανομένης δυσαρθρίας και αφασίας
Οφθαλμικές
  • Θάμβος όρασης
  • Σοβαρές οπτικές διαταραχές
  • Επιπεφυκίτιδα
  • Τύφλωση
  • Απώλεια όρασης
  • Αμφιβληστροειδοπάθεια
  • Διαταραχές όρασης
Αγγειακές
  • Υπόταση
  • Αγγειίτιδα
  • Αιμορραγία
Καρδιά
  • Συλλογή υγρού στον περικαρδιακό χώρο
  • Περικαρδίτιδα
Αγγειακές διαταραχές
  • Θρομβοεμβολικά επεισόδια (περιλαμβανομένης θρομβοφλεβίτιδας, αρτηριακής θρόμβωσης, εγκεφαλικής θρόμβωσης, εν τω βάθει φλεβοθρόμβωσης, πνευμονικής εμβολής, θρόμβωσης αμφιβληστροειδικής φλέβας)
Διαταραχές του αναπνευστικού συστήματος, του θώρακα και του μεσοθωράκιου
  • Διάμεση πνευμονίτιδα, περιλαμβανομένης θανατηφόρας έκβασης
Αναπνευστικό
  • Πνευμονική ίνωση
  • Χρόνια διάμεση αποφρακτική πνευμονοπάθεια
  • Κυψελιδίτιδα
  • Βήχας
  • Επίσταξη
Γαστρεντερικό
  • Ελκώδης στοματίτιδα
  • Ναυτία
  • Κοιλιακή δυσφορία
  • Διάρροια
  • Στοματίτιδα
  • Έμετος
  • Παγκρεατίτιδα
  • Εντερίτιδα
  • Γαστρεντερικό έλκος
  • Ουλίτιδα
  • Μέλαινα
  • Αιματέμεση
Μεταβολισμός
  • Ανορεξία
Εργαστηριακές
  • Αυξημένα ηπατικά ένζυμα
  • Μειωμένη λευκωματίνη ορού
Ήπαρ
  • Οξεία ηπατίτιδα
  • Χρόνια ίνωση
  • Κίρρωση
  • Ηπατοτοξικότητα
  • Ηπατική ανεπάρκεια
Διαταραχές του ήπατος και των χοληφόρων
  • Αυξημένες τιμές δεικτών ηπατικής λειτουργίας (15%)
Δέρμα
  • Αλωπεκία
  • Σύνδρομο Stevens-Johnson
  • Τοξική επιδερμική νεκρόλυση
  • Ακμή
  • Εκχυμώσεις
  • Πολύμορφο ερύθημα
  • Ερυθηματώδη εξανθήματα
  • Οζίδια
  • Επώδυνη διάβρωση ψωριασικών πλακών
  • Φωτοευαισθησία
  • Μελαγχρωστικές αλλοιώσεις
  • Κνησμός
  • Εξέλκωση δέρματος
  • Κνίδωση
  • Τελαγγειεκτασία
  • Ερυθρότητα
  • Δερματίτιδα
  • Εφίδρωση
Μυοσκελετικό
  • Αρθραλγία
  • Μυαλγία
  • Οστεοπόρωση
  • Κατάγματα από υπερβολική καταπόνηση
  • Αρθραλγίες
Νεφρά/Ουροποιητικό
  • Βαριά νεφροπάθεια
  • Νεφρική ανεπάρκεια
  • Δυσουρία
  • Αζωθαιμία
  • Αιματουρία
  • Πρωτεϊνουρία
Συγγενείς
  • Εμβρυϊκές ανωμαλίες
Αναπαραγωγικό
  • Αποβολή
  • Εμβρυικός θάνατος
  • Ατελής ωογένεση
  • Ατελής σπερματογένεση
  • Ανικανότητα
  • Στειρότητα
  • Ολιγοσπερμία
  • Κολπικό έκκριμα
Διαταραχές του αναπαραγωγικού συστήματος και του μαστού
  • Δυσλειτουργία εμμηνορρυσίας
Γενικές
  • Κακουχία
  • Κόπωση
  • Ρίγη
  • Πυρετός
  • Αιφνίδιος θάνατος
  • Πόνος στο στήθος
Αυτί
  • Εμβοές
Λεπτομέρειες κατά συχνότητα expand_more
  • Αυξημένες τιμές δεικτών ηπατικής λειτουργίας (15%)
    Διαταραχές του ήπατος και των χοληφόρων
    Πολύ συχνές
  • Ελκώδης στοματίτιδα
    Γαστρεντερικό
    Πολύ συχνές
  • Κοιλιακή δυσφορία
    Γαστρεντερικό
    Πολύ συχνές
  • Λευκοπενία
    Αίμα
    Πολύ συχνές
  • Ναυτία
    Γαστρεντερικό
    Πολύ συχνές
  • Ναυτία/έμετοι (10%)
    Διαταραχές του γαστρεντερικού
    Πολύ συχνές
  • Ζάλη
    Νευρικό
    Συχνές
  • Θρομβοκυτοπενία
    Αίμα
    Συχνές
  • Κακουχία
    Γενικές
    Συχνές
  • Κόπωση
    Γενικές
    Συχνές
  • Μειωμένη αντίσταση στις λοιμώξεις
    Λοιμώξεις
    Συχνές
  • Πυρετός
    Γενικές
    Συχνές
  • Ρίγη
    Γενικές
    Συχνές
  • Στοματίτιδα
    Γαστρεντερικό
    Συχνές
  • Έμετος
    Γαστρεντερικό
    Όχι συχνές
  • Αλωπεκία
    Δέρμα
    Όχι συχνές
  • Αναιμία
    Αίμα
    Όχι συχνές
  • Αναφυλακτοειδείς αντιδράσεις
    Ανοσοποιητικό
    Όχι συχνές
  • Ανορεξία
    Μεταβολισμός
    Όχι συχνές
  • Αρθραλγίες
    Μυοσκελετικό
    Όχι συχνές
  • Αυξημένα ηπατικά ένζυμα
    Εργαστηριακές
    Όχι συχνές
  • Βήχας
    Αναπνευστικό
    Όχι συχνές
  • Βαριά νεφροπάθεια
    Νεφρά/Ουροποιητικό
    Όχι συχνές
  • Δερματίτιδα
    Δέρμα
    Όχι συχνές
  • Διάμεση πνευμονίτιδα, περιλαμβανομένης θανατηφόρας έκβασης
    Διαταραχές του αναπνευστικού συστήματος, του θώρακα και του μεσοθωράκιου
    Όχι συχνές
  • Διάρροια
    Γαστρεντερικό
    Όχι συχνές
  • Διαταραχές όρασης
    Οφθαλμικές
    Όχι συχνές
  • Δυσουρία
    Νεφρά/Ουροποιητικό
    Όχι συχνές
  • Εγκεφαλοπάθεια
    Νευρικό
    Όχι συχνές
  • Εμβοές
    Αυτί
    Όχι συχνές
  • Εμβρυϊκές ανωμαλίες
    Συγγενείς
    Όχι συχνές
  • Επίσταξη
    Αναπνευστικό
    Όχι συχνές
  • Ερυθρότητα
    Δέρμα
    Όχι συχνές
  • Ευκαιριακές λοιμώξεις, περιλαμβανομένων θανατηφόρων λοιμώξεων
    Λοιμώξεις και παρασιτώσεις
    Όχι συχνές
  • Εφίδρωση
    Δέρμα
    Όχι συχνές
  • Ημιπάρεση
    Νευρικό
    Όχι συχνές
  • Θρομβοκυτταροπενία
    Αίμα
    Όχι συχνές
  • Κατεσταλμένη αιμοποίηση
    Αίμα
    Όχι συχνές
  • Κεφαλαλγία
    Νευρικό
    Όχι συχνές
  • Κνησμός
    Δέρμα
    Όχι συχνές
  • Κολπική υπερέκκριση
    Αναπαραγωγικό
    Όχι συχνές
  • Λευκοεγκεφαλοπάθεια
    Νευρικό
    Όχι συχνές
  • Λοίμωξη
    Λοιμώξεις
    Όχι συχνές
  • Λοίμωξη ανώτερου αναπνευστικού
    Λοιμώξεις
    Όχι συχνές
  • Μειωμένος αιματοκρίτης
    Αίμα
    Όχι συχνές
  • Νεφρική ανεπάρκεια
    Νεφρά/Ουροποιητικό
    Όχι συχνές
  • Παγκρεατίτιδα
    Γαστρεντερικό
    Όχι συχνές
  • Πανκυτταροπενία
    Αίμα
    Όχι συχνές
  • Πόνος στο στήθος
    Γενικές
    Όχι συχνές
  • Σπασμοί
    Νευρικό
    Όχι συχνές
  • Σύνδρομο Stevens-Johnson
    Δέρμα
    Όχι συχνές
  • Τοξική επιδερμική νεκρόλυση
    Δέρμα
    Όχι συχνές
  • Αιμορραγία
    Αγγειακές
    Σπάνιες
  • Ακμή
    Δέρμα
    Σπάνιες
  • Αλλαγές διάθεσης
    Ψυχιατρικές
    Σπάνιες
  • Αποβολή
    Αναπαραγωγικό
    Σπάνιες
  • Αρθραλγία
    Μυοσκελετικό
    Σπάνιες
  • Αρτηριακή θρόμβωση
    Αγγειακές
    Σπάνιες
  • Γαστρεντερικό έλκος
    Γαστρεντερικό
    Σπάνιες
  • Διαβήτης
    Ενδοκρινικό
    Σπάνιες
  • Διαταραχές στο λόγο περιλαμβανομένης δυσαρθρίας και αφασίας
    Διαταραχές του νευρικού συστήματος
    Σπάνιες
  • Δυσλειτουργία εμμηνορρυσίας
    Διαταραχές του αναπαραγωγικού συστήματος και του μαστού
    Σπάνιες
  • Εγκεφαλική θρόμβωση
    Αγγειακές διαταραχές
    Σπάνιες
  • Εκχυμώσεις
    Δέρμα
    Σπάνιες
  • Εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση
    Αγγειακές
    Σπάνιες
  • Εντερίτιδα
    Γαστρεντερικό
    Σπάνιες
  • Εξέλκωση δέρματος
    Δέρμα
    Σπάνιες
  • Επώδυνη διάβρωση ψωριασικών πλακών
    Δέρμα
    Σπάνιες
  • Ερυθηματώδη εξανθήματα
    Δέρμα
    Σπάνιες
  • Ηπατοτοξικότητα
    Ήπαρ
    Σπάνιες
  • Θάμβος όρασης
    Οφθαλμικές
    Σπάνιες
  • Θρομβοεμβολικά επεισόδια
    Αγγειακές
    Σπάνιες
  • Θρομβοφλεβίτιδα
    Αγγειακές
    Σπάνιες
  • Θρόμβωση αμφιβληστροειδικής φλέβας
    Αγγειακές
    Σπάνιες
  • Κίρρωση
    Ήπαρ
    Σπάνιες
  • Κατάγματα από υπερβολική καταπόνηση
    Μυοσκελετικό
    Σπάνιες
  • Κνίδωση
    Δέρμα
    Σπάνιες
  • Κοκκιδιοειδομυκητίαση
    Λοιμώξεις
    Σπάνιες
  • Μέλαινα
    Γαστρεντερικό
    Σπάνιες
  • Μελαγχρωστικές αλλοιώσεις
    Δέρμα
    Σπάνιες
  • Μυαλγία
    Μυοσκελετικό
    Σπάνιες
  • Νοητική δυσλειτουργία
    Ψυχιατρικές
    Σπάνιες
  • Οζίδια
    Δέρμα
    Σπάνιες
  • Οξεία ηπατίτιδα
    Ήπαρ
    Σπάνιες
  • Οστεοπόρωση
    Μυοσκελετικό
    Σπάνιες
  • Ουλίτιδα
    Γαστρεντερικό
    Σπάνιες
  • Πάρεση
    Νευρικό
    Σπάνιες
  • Πνευμονική ίνωση
    Αναπνευστικό
    Σπάνιες
  • Πνευμονική εμβολή
    Αναπνευστικό
    Σπάνιες
  • Πολύμορφο ερύθημα
    Δέρμα
    Σπάνιες
  • Σηψαιμία
    Λοιμώξεις
    Σπάνιες
  • Σοβαρές οπτικές διαταραχές
    Οφθαλμικές
    Σπάνιες
  • Υπνηλία
    Νευρικό
    Σπάνιες
  • Υπόταση
    Αγγειακές
    Σπάνιες
  • Φαρυγγίτιδα
    Λοιμώξεις
    Σπάνιες
  • Φωτοευαισθησία
    Δέρμα
    Σπάνιες
  • Χρόνια ίνωση
    Ήπαρ
    Σπάνιες
  • Αγγειίτιδα
    Αγγειακές
    Πολύ σπάνιες
  • Αζωθαιμία
    Νεφρά/Ουροποιητικό
    Πολύ σπάνιες
  • Αιματέμεση
    Γαστρεντερικό
    Πολύ σπάνιες
  • Αιματουρία
    Νεφρά/Ουροποιητικό
    Πολύ σπάνιες
  • Αισθητικές διαταραχές στην περιοχή του κρανίου
    Νευρικό
    Πολύ σπάνιες
  • Αιφνίδιος θάνατος
    Γενικές
    Πολύ σπάνιες
  • Ανικανότητα
    Αναπαραγωγικό
    Πολύ σπάνιες
  • Απλαστική αναιμία
    Αίμα
    Πολύ σπάνιες
  • Απώλεια libido
    Ψυχιατρικές
    Πολύ σπάνιες
  • Απώλεια όρασης
    Οφθαλμικές
    Πολύ σπάνιες
  • Ατελής σπερματογένεση
    Αναπαραγωγικό
    Πολύ σπάνιες
  • Ατελής ωογένεση
    Αναπαραγωγικό
    Πολύ σπάνιες
  • Δοθιήνωση
    Λοιμώξεις
    Πολύ σπάνιες
  • Επιπεφυκίτιδα
    Οφθαλμικές
    Πολύ σπάνιες
  • Κολπικό έκκριμα
    Αναπαραγωγικό
    Πολύ σπάνιες
  • Κυστίτιδα
    Λοιμώξεις
    Πολύ σπάνιες
  • Μειωμένη λευκωματίνη ορού
    Εργαστηριακές
    Πολύ σπάνιες
  • Ολιγοσπερμία
    Αναπαραγωγικό
    Πολύ σπάνιες
  • Περικαρδίτιδα
    Καρδιά
    Πολύ σπάνιες
  • Στειρότητα
    Αναπαραγωγικό
    Πολύ σπάνιες
  • Συλλογή υγρού στον περικαρδιακό χώρο
    Καρδιά
    Πολύ σπάνιες
  • Τελαγγειεκτασία
    Δέρμα
    Πολύ σπάνιες
  • Τύφλωση
    Οφθαλμικές
    Πολύ σπάνιες
  • Υπογαμμασφαιριναιμία
    Ανοσοποιητικό
    Πολύ σπάνιες
  • Χρόνια διάμεση αποφρακτική πνευμονοπάθεια
    Αναπνευστικό
    Πολύ σπάνιες
  • Έρπης ζωστήρας
    Λοιμώξεις
    Μη γνωστές
  • Ακοκκιοκυτταραιμία
    Αίμα
    Μη γνωστές
  • Αμφιβληστροειδοπάθεια
    Οφθαλμικές
    Μη γνωστές
  • Γενικευμένος απλός έρπης
    Λοιμώξεις και παρασιτώσεις
    Μη γνωστές
  • Εμβρυικός θάνατος
    Αναπαραγωγικό
    Μη γνωστές
  • Ηπατίτιδα από τον ιό του απλού έρπητα
    Λοιμώξεις και παρασιτώσεις
    Μη γνωστές
  • Ηπατική ανεπάρκεια
    Ήπαρ
    Μη γνωστές
  • Ηωσινοφιλία
    Αίμα
    Μη γνωστές
  • Θανατηφόρα σηψαιμία
    Λοιμώξεις και παρασιτώσεις
    Μη γνωστές
  • Ιστοπλάσμωση
    Λοιμώξεις
    Μη γνωστές
  • Κρυπτοκόκκωση
    Λοιμώξεις και παρασιτώσεις
    Μη γνωστές
  • Κυψελιδίτιδα
    Αναπνευστικό
    Μη γνωστές
  • Λέμφωμα, περιλαμβανομένου αναστρέψιμου λεμφώματος
    Νεοπλάσματα καλοήθη, κακοήθη (περιλαμβάνονται κύστεις και πολύποδες)
    Όχι συχνά
  • Λεμφαδενοπάθεια
    Αίμα
    Μη γνωστές
  • Λεμφοϋπερπλαστικές διαταραχές (περιλαμβανομένων και αναστρέψιμων)
    Διαταραχές του αιμοποιητικού και του λεμφικού συστήματος
    Μη γνωστές
  • Λοίμωξη από κυτταρομεγαλοϊό περιλαμβανομένης πνευμονίας από κυτταρομεγαλοϊό
    Λοιμώξεις και παρασιτώσεις
    Μη γνωστές
  • Λοιμώξεις περιλαμβανομένης πνευμονίας
    Λοιμώξεις και παρασιτώσεις
    Μη γνωστές
  • Νοκαρδίαση
    Λοιμώξεις και παρασιτώσεις
    Μη γνωστές
  • Ουδετεροπενία
    Αίμα
    Μη γνωστές
  • Πνευμονία από Pneumocystis carinii
    Λοιμώξεις και παρασιτώσεις
    Μη γνωστές
  • Πρωτεϊνουρία
    Νεφρά/Ουροποιητικό
    Μη γνωστές
  • Σύνδρομο λύσης όγκου
    Νεοπλάσματα
    Πολύ σπάνια
pregnant_woman

Κύηση / Γαλουχία

ΠΧΠ (SPC)
Επίπεδο κινδύνου: Αντενδείκνυται expand_more
  • Κύηση
    Αντενδείκνυται
    Μπορεί να προκαλέσει θάνατο του εμβρύου, εμβρυοτοξικότητα, αποβολή ή τερατογένεση. Αντενδείκνυται σε έγκυες ασθενείς με ψωρίαση ή ρευματοειδή αρθρίτιδα. Σε νεοπλασματικές νόσους χρησιμοποιείται μόνο όταν τα πιθανά πλεονεκτήματα αντισταθμίζουν τον κίνδυνο για το έμβρυο. Οι γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας δεν θα πρέπει να αρχίσουν τη μεθοτρεξάτη μέχρι να αποκλεισθεί η εγκυμοσύνη. Η εγκυμοσύνη πρέπει να αποφεύγεται εάν ένας από τους συντρόφους παίρνει μεθοτρεξάτη. Προτεινόμενο διάστημα αποχής από 3 μήνες έως 1 έτος πριν την κύηση.
  • Γαλουχία
    Αντενδείκνυται
    Η μεθοτρεξάτη έχει ανιχνευτεί στο μητρικό γάλα. Ο υψηλότερος λόγος συγκέντρωσης στο μητρικό γάλα προς πλάσμα ήταν 0,08:1.
e911_emergency

Υπερδοσολογία

ΠΧΠ (SPC)
expand_more
Συμπτώματα
  • λευκοπενία
  • θρομβοκυτταροπενία
  • αναιμία
  • πανκυτταροπενία
  • μυελοκαταστολή
  • βλεννογονίτιδα
  • στοματίτιδα
  • στοματική εξέλκωση
  • ναυτία
  • έμετος
  • γαστρεντερική εξέλκωση
  • γαστρεντερική αιμορραγία
  • σηψαιμία
  • σηπτικό σοκ
  • νεφρική ανεπάρκεια
  • απλαστική αναιμία
  • πυρετός
  • κρίσεις ή σπασμοί
  • οξεία τοξική εγκεφαλοπάθεια
  • κήλη παρεγκεφαλίτιδας
Αντιμετώπιση
ενυδάτωση, αλκαλοποίηση των ούρων, αιμοδιΰλιση με χρήση διαλυτών υψηλής ροής, εντατική συστηματική υποστήριξη, υψηλές δόσεις λευκοβορίνης συστηματικώς, αλκαλική διούρηση, ταχεία παροχέτευση εγκεφαλονωτιαίου υγρού και κοιλιο-οσφυική έγχυση
Αντίδοτολευκοβορίνη, καρβοξυπεπτιδάσης G2
ΑιμοκάθαρσηΜερικώς
directions_car

Επίδραση στην οδήγηση

ΠΧΠ (SPC)
expand_more
Επηρεάζει την οδήγησηΠιθανώς
Ζάλη και κόπωση.
science

Έκδοχα

ΠΧΠ (SPC) §2 & §6.1
expand_more
Χλωριούχο νάτριο
Υδροξείδιο του νατρίου (για ρύθμιση του pH)
Ύδωρ για ενέσιμα
biotech

Φαρμακολογία

Φαρμακοδυναμική & Φαρμακοκινητική
expand_more
Φαρμακοδυναμική

Η μεθοτρεξάτη αναστέλλει την αναγωγάση του διϋδροφυλλικού οξέος. Οι διϋδροφυλλικές ρίζες πρέπει να αναχθούν σε τετραϋδροφυλλικές ρίζες με το παραπάνω ένζυμο προτού μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν σαν μεταφορείς των μονοανθρακικών ομάδων για τη σύνθεση των πουρινικών νουκλεοτιδίων και ριζών θυμιδίνης. Με αυτόν τον τρόπο η μεθοτρεξάτη παρεμβάλλεται στη σύνθεση του DNA, την επιδιόρθωση και αντιγραφή των νουκλεοτιδίων. Έντονα πολλαπλασιαζόμενοι ιστοί όπως τα κακοήθη κύτταρα, ο μυελός των οστών, τα εμβρυϊκά κύτταρα, ο στοματικός και εντερικός βλεννογόνος, και τα κύτταρα της ουροδόχου κύστης, είναι σε γενικές γραμμές πιο ευαίσθητα σε αυτή τη δράση της μεθοτρεξάτης. Όταν ο κυτταρικός πολλαπλασιασμός στους κακοήθεις ιστούς είναι μεγαλύτερος από ότι στους περισσότερους φυσιολογικούς ιστούς, η μεθοτρεξάτη, μπορεί να ελαττώσει εκλεκτικά τον πολλαπλασιασμό των κακοήθων κυττάρων χωρίς να προκαλέσει μόνιμες βλάβες σε φυσιολογικούς ιστούς.

Ο μηχανισμός δράσης στη ρευματοειδή αρθρίτιδα είναι άγνωστος, μπορεί να επιδρά στο ανοσοποιητικό σύστημα. Η μεθοτρεξάτη χρησιμοποιείται είτε ως μονοθεραπεία είτε σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες. Η μεθοτρεξάτη χαρακτηρίζεται ως αντιρευματικό φάρμακο που τροποποιεί τη νόσο στη θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας.

Στη ψωρίαση, ο ρυθμός παραγωγής των επιθηλιακών κυττάρων στο δέρμα είναι αυξημένος, σε σύγκριση με το φυσιολογικό δέρμα. Η διαφορά αυτή στους ρυθμούς αύξησης είναι η βάση για τη χρήση της μεθοτρεξάτης στον έλεγχο της ψωριασικής διεργασίας.

Η χορήγηση μεθοτρεξάτης σε υψηλές δόσεις, που ακολουθείται από τη διάσωση με λευκοβορίνη, χρησιμοποιείται σαν ένα μέρος της θεραπείας ασθενών με μη μεταστατικό οστεοσάρκωμα.

Η βασική αρχή για τη θεραπεία με υψηλές δόσεις μεθοτρεξάτης βασίστηκε στην ιδέα της επιλεκτικής διάσωσης φυσιολογικών ιστών με λευκοβορίνη. Πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι υψηλές δόσεις μεθοτρεξάτης μπορούν επίσης να υπερνικήσουν την αντοχή στη μεθοτρεξάτη που προκαλείται από μείωση της ενεργητικής μεταφοράς, μείωση της συγγένειας με το ένζυμο “αναγωγάση του διϋδροφυλλικού οξέος”, αυξημένα επίπεδα της αναγωγάσης του διϋδροφυλλικού οξέος που είναι αποτέλεσμα γενετικής ενίσχυσης, ή μείωση της πολυγλουταμίνισης της μεθοτρεξάτης. Ο ακριβής μηχανισμός δράσης δεν είναι γνωστός.

Δύο μελέτες σε παιδιά με όγκους (μία τυχαιοποιημένη και μία μη τυχαιοποιημένη) έδειξαν σημαντική βελτίωση στην επιβίωση χωρίς υποτροπές σε ασθενείς με μη μεταστατικό οστεοσάρκωμα, όταν υψηλές δόσεις μεθοτρεξάτης και θεραπεία διάσωσης με λευκοβορίνη χρησιμοποιήθηκαν σε συνδυασμό με άλλα χημειοθεραπευτικά φάρμακα μετά τη χειρουργική εκτομή του αρχικού όγκου. Οι μελέτες αυτές δεν σχεδιάστηκαν για να αποδείξουν την ειδική συνεισφορά της θεραπείας με υψηλές δόσεις μεθοτρεξάτης/διάσωσης με λευκοβορίνη στην αποτελεσματικότητα του συνδυασμού. Παρόλα αυτά, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι υπάρχει τέτοια συνεισφορά από τις αναφορές αντικειμενικής ανταπόκρισης στη θεραπεία, ασθενών με μεταστατικό οστεοσάρκωμα, και από τις αναφορές εκτεταμένης νέκρωσης του όγκου μετά από προεγχειρητική χορήγηση της θεραπείας αυτής σε ασθενείς με μη μεταστατικό οστεοσάρκωμα (βλ. Φαρμακοκινητικές, Αποβολή).

Φαρμακοκινητική

Απορρόφηση

Σε ενήλικες, η απορρόφηση από το στόμα φαίνεται να είναι δοσο-εξαρτώμενη. Τα μέγιστα επίπεδα στο πλάσμα επιτυγχάνονται μέσα σε μία έως δύο ώρες. Σε δόσεις 30 mg/m² ή λιγότερο, η μεθοτρεξάτη απορροφάται γενικά καλά με μέση βιοδιαθεσιμότητα περίπου 60%. Η απορρόφηση των δόσεων που υπερβαίνουν τα 80 mg/m² είναι σημαντικά λιγότερη, πιθανώς λόγω κορεσμού. Στα παιδιά με λευχαιμία, η απορρόφηση από το στόμα φαίνεται ότι είναι δοσο-εξαρτώμενη και ποικίλλει πολύ (23% - 95%). Έχει αναφερθεί 20πλάσια διαφορά μεταξύ των υψηλότερων και χαμηλότερων επιπέδων (Cmax: 0,11 έως 2,3 micromolar, μετά από δόση 20 mg/m²). Έχει επίσης αναφερθεί σημαντική διαφορά μεταξύ των ατόμων όσον αφορά στο χρόνο που κάνει το φάρμακο για να φτάσει στη μεγαλύτερη συγκέντρωση (Tmax: 0,67-4 ώρες μετά από μία δόση 15 mg/m²) και στο κλάσμα της δόσης που απορροφήθηκε. Έχει αναφερθεί ότι η απορρόφηση δόσεων μεγαλύτερων από 40 mg/m² είναι σημαντικά μικρότερη από την απορρόφηση χαμηλότερων δόσεων. Η τροφή καθυστερεί την απορρόφηση και ελαττώνει τα επίπεδα της μέγιστης συγκέντρωσης. Γενικά, η μεθοτρεξάτη απορροφάται εντελώς από την παρεντερική οδό χορήγησης. Μετά από ενδομυϊκή ένεση, τα μέγιστα επίπεδα στο πλάσμα εμφανίζονται σε 30-60 λεπτά. Όπως και στα παιδιά με λευχαιμία, έχει αναφερθεί μεγάλη διακύμανση μεταξύ των ατόμων, στις συγκεντρώσεις μεθοτρεξάτης στο πλάσμα, σε παιδιά με νεανική ρευματοειδή αρθρίτιδα. Μετά τη χορήγηση μεθοτρεξάτης από του στόματος σε δόσεις από 6,4 έως 11,2 mg/m²/εβδομάδα σε παιδιά με νεανική ρευματοειδή αρθρίτιδα, οι μέσες τιμές των συγκεντρώσεων στο ορό ήταν 0,59 micromolar (διακύμανση από 0,03 έως 1,40) σε 1 ώρα, 0,44 micromolar (διακύμανση από 0,01 έως 1,00 σε 2 ώρες), και 0,29 micromolar (διακύμανση 0,06 έως 0,58) σε 3 ώρες. Σε παιδιά που λαμβάνουν μεθοτρεξάτη για οξεία λεμφοκυτταρική λευχαιμία (6,3 έως 30 mg/m²) ή για νεανική ρευματοειδή αρθρίτιδα (3,75 έως 26,2 mg/m²) ο τελικός χρόνος ημιζωής αναφέρθηκε να κυμαίνεται από 0,7 έως 5,8 ώρες ή από 0,9 έως 2,3 ώρες αντίστοιχα.

Κατανομή

Μετά από ενδοφλέβια χορήγηση, ο αρχικός όγκος κατανομής είναι περίπου 0,18 l/kg (18% του βάρους σώματος) και ο όγκος κατανομής σε σταθεροποιημένη κατάσταση είναι περίπου 0,4-0,8 l/kg (40% - 80% του βάρους σώματος). Η μεθοτρεξάτη ανταγωνίζεται τις αναχθείσες ρίζες του φυλλικού οξέος για την ενεργητική μεταφορά δια μέσου των κυτταρικών μεμβρανών μέσω μίας ενεργούς διαδικασίας μεταφοράς με ένα μόνο μεταφορέα. Σε συγκέντρωση στο πλάσμα μεγαλύτερη από 100 micromolar, η παθητική διάχυση είναι η σημαντικότερη διαδικασία με την οποία μπορούν να επιτευχθούν αποτελεσματικές ενδοκυτταρικές συγκεντρώσεις. Η μεθοτρεξάτη στον ορό είναι συνδεδεμένη με πρωτεΐνες κατά 50% περίπου. Εργαστηριακές μελέτες αποδεικνύουν ότι μπορεί να εκτοπισθεί από τα λευκώματα του πλάσματος και από ποικίλες ενώσεις όπως σουλφοναμίδες, σαλικυλικά, τετρακυκλίνες, χλωραμφαινικόλη, και φαινυτοΐνη. Η μεθοτρεξάτη σε θεραπευτικές δόσεις δεν διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό όταν δίνεται από το στόμα ή παρεντερικά. Υψηλές συγκεντρώσεις του φαρμάκου στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό μπορεί να επιτευχθούν με ενδορραχιαία χορήγηση. Στους σκύλους, οι συγκεντρώσεις στο ενδοαρθρικό υγρό ύστερα από χορήγηση της δόσης από το στόμα ήταν υψηλότερες στις αρθρώσεις με φλεγμονή, από ότι σε αυτές χωρίς. Αν και τα σαλικυλικά δεν εμποδίζουν αυτή τη διαπερατότητα, προηγούμενη θεραπεία με πρεδνιζόνη ελάττωσε τη διαπερατότητα στις αρθρώσεις με φλεγμονή στο επίπεδο των φυσιολογικών αρθρώσεων.

Μεταβολισμός

Μετά από την απορρόφηση, η μεθοτρεξάτη υφίσταται ηπατικό και ενδοκυτταρικό μεταβολισμό σε πολυγλουταμικές μορφές οι οποίες μπορούν να μετατραπούν σε μεθοτρεξάτη με υδρολυτικά ένζυμα. Αυτά τα πολυγλουταμικά δρουν ως αναστολείς της διϋδροφυλλικής αναγωγάσης και της θυμιδυλικής συνθετάσης. Μικρές ποσότητες των πολυγλουταμικών της μεθοτρεξάτης μπορεί να παραμείνουν στους ιστούς για παρατεταμένες περιόδους. Η κατακράτηση και η παρατεταμένη φαρμακευτική δράση των ενεργών αυτών μεταβολιτών ποικίλλουν μεταξύ των διάφορων κυττάρων, ιστών και όγκων. Ένα μικρό ποσοστό μπορεί να μεταβολιστεί σε 7-υδροξυμεθοτρεξάτη στις δόσεις που συνήθως χορηγούνται. Η συσσώρευση αυτού του μεταβολίτη μπορεί να είναι σημαντική στη θεραπεία υψηλών δόσεων που χρησιμοποιούνται στο οστεογενές σάρκωμα. Η διαλυτότητα της 7-υδροξυμεθοτρεξάτης στο νερό είναι 3-5 φορές χαμηλότερη από την αρχική ουσία. Η μεθοτρεξάτη μεταβολίζεται εν μέρει από την εντερική χλωρίδα μετά από χορήγηση από το στόμα.

Ημιπερίοδος ζωής

Η τελική ημιπερίοδος ζωής που έχει αναφερθεί για τη μεθοτρεξάτη είναι περίπου 3 έως 10 ώρες για ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία για ψωρίαση, ή ρευματοειδή αρθρίτιδα ή χαμηλή δόση αντινεοπλασματικής θεραπείας (λιγότερο από 30 mg/m²). Για ασθενείς που λαμβάνουν υψηλές δόσεις μεθοτρεξάτης, η τελική ημιπερίοδος ζωής είναι 8 έως 15 ώρες. Σε παιδιά που λαμβάνουν μεθοτρεξάτη για οξεία λεμφοκυτταρική λευχαιμία (6,3 έως 30 mg/m²) ή για νεανική ρευματοειδή αρθρίτιδα (3,75 έως 26,2 mg/m²) ο τελικός χρόνος ημιζωής αναφέρθηκε ότι κυμαίνεται από 0,7 έως 5,8 ώρες ή από 0,9 έως 2,3 ώρες αντίστοιχα.

Αποβολή

Η αποβολή από τους νεφρούς είναι η σημαντικότερη οδός αποβολής και εξαρτάται από τη δοσολογία και τον τρόπο χορήγησης. Με την ενδοφλέβια χορήγηση, αποβάλλεται αναλλοίωτο στα ούρα μέσα σε 24 ώρες το 80% - 90% της χορηγούμενης δόσης. Υπάρχει περιορισμένη αποβολή από τα χοληφόρα που υπολογίζεται σε 10% ή λιγότερο της χορηγούμενης δόσης. Θεωρείται ότι υπάρχει εντεροηπατική κυκλοφορία της μεθοτρεξάτης. Η απέκκριση δια των νεφρών γίνεται με σπειραματική διήθηση και ενεργητική σωληναριακή απέκκριση από τους νεφρούς. Μη-γραμμική μείωση λόγω κορεσμού από την επαναρρόφηση από το νεφρό έχει παρατηρηθεί σε ψωριασικούς ασθενείς σε δόσεις 7,5-30 mg. Μείωση της νεφρικής λειτουργίας, και παράλληλη χρήση φαρμάκων όπως τα ασθενή οργανικά οξέα που επίσης υφίστανται σωληναριακή απέκκριση, μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τα επίπεδα της μεθοτρεξάτης στο πλάσμα. Έχει αναφερθεί άριστη συσχέτιση μεταξύ της κάθαρσης της μεθοτρεξάτης και της κάθαρσης της ενδογενούς κρεατινίνης. Ο ρυθμός κάθαρσης της μεθοτρεξάτης ποικίλλει πολύ και σε υψηλότερες δόσεις είναι γενικά μειωμένος. Η καθυστερημένη κάθαρση του φαρμάκου έχει αναγνωριστεί σαν ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που είναι υπεύθυνοι για την τοξικότητά του. Εκτιμάται ότι η τοξικότητα της μεθοτρεξάτης στους φυσιολογικούς ιστούς εξαρτάται περισσότερο από τη διάρκεια της έκθεσης στο φάρμακο παρά από τα μέγιστα επίπεδα που επιτυγχάνονται. Όταν ένας ασθενής έχει επιβράδυνση της απέκκρισης του φαρμάκου λόγω κατασταλμένης νεφρικής λειτουργίας, διήθησης σε τρίτους χώρους, ή από άλλες αιτίες, οι συγκεντρώσεις της μεθοτρεξάτης στο πλάσμα μπορεί να παραμείνουν αυξημένες για παρατεταμένες περιόδους (βλ. Φαρμακοκινητικές, Απορρόφηση). Η πιθανότητα τοξικότητας λόγω χορήγησης μεγάλης δόσης ή επιβράδυνσης της αποβολής ελαττώνεται με τη χορήγηση λευκοβορίνης κατά τη διάρκεια της τελικής φάσης της απέκκρισης της μεθοτρεξάτης από το πλάσμα. Ο φαρμακοκινητικός έλεγχος των συγκεντρώσεων της μεθοτρεξάτης στο πλάσμα μπορεί να βοηθήσει στο να αναγνωριστούν οι ασθενείς εκείνοι που βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο για τοξικότητα από μεθοτρεξάτη και να βοηθήσει στον κατάλληλο καθορισμό της δόσης της λευκοβορίνης. Κατευθυντήριες γραμμές για έλεγχο των επιπέδων της μεθοτρεξάτης στο πλάσμα, και για ρύθμιση της δοσολογίας της λευκοβορίνης προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος της τοξικότητας της μεθοτρεξάτης, παρατίθενται στο κεφάλαιο “Δοσολογία”. Η μεθοτρεξάτη έχει ανευρεθεί στο μητρικό γάλα. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση που βρέθηκε ποτέ στο ανθρώπινο γάλα έναντι του πλάσματος ήταν 0,08:1.

Επίδραση της τροφής

Η βιοδιαθεσιμότητα της χορηγούμενης από το στόμα μεθοτρεξάτης ελαττώνεται με την τροφή και ιδιαίτερα με τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Μηχανισμός δράσης
Η αντικαρκινική δράση της μεθοτρεξάτης είναι αποτέλεσμα της αναστολής της φολικής αναγωγάσης, οδηγώντας στην αναστολή της σύνθεσης DNA και στην αναστολή της κυτταρικής αναπαραγωγής. Ο μηχανισμός που εμπλέκεται στη δράση της κατά της ρευματοειδούς αρθρίτιδας…
Φαρμακοδυναμική
Η μεθοτρεξάτη αναστέλλει την αναγωγάση του διϋδροφυλλικού οξέος. Οι διϋδροφυλλικές ρίζες πρέπει να αναχθούν σε τετραϋδροφυλλικές ρίζες με το παραπάνω ένζυμο προτού μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν σαν μεταφορείς των μονοανθρακικών ομάδων για τη σύνθεση των…
Φαρμακοκινητική

Απορρόφηση Σε ενήλικες, η απορρόφηση από το στόμα φαίνεται να είναι δοσο-εξαρτώμενη. Τα μέγιστα επίπεδα στο πλάσμα επιτυγχάνονται μέσα σε μία έως δύο ώρες. Σε δόσεις 30 mg/m² ή λιγότερο, η μεθοτρεξάτη απορροφάται γενικά καλά με μέση βιοδιαθεσιμότητα…

Μεταβολισμός
Μεταβολισμός Η μεθοτρεξάτη μεταβολίζεται από τη φολυλο-πολυ-γλουταμινική συνθάση σε πολυ-γλουταμινική μεθοτρεξάτη στο ήπαρ, καθώς και στους ιστούς. Η γάμμα-γλουταμυλ-υδρολάση υδρολύει τις αλυσίδες γλουταμυλίου των πολυ-γλουταμινικών μεθοτρεξατών,…
Απέκκριση
Νεφρά

Παρακολούθηση Αγωγής

Εργαστηριακοί & κλινικοί έλεγχοι από το SPC, ανά σύστημα

event_available
flag

Αρχικός έλεγχος — πριν την έναρξη

  • Ηπατική λειτουργία (LFTs) · πριν την έναρξη της θεραπείας και ανά διαστήματα 4-8 εβδομάδων
    Λήψη μεθοτρεξάτης για ρευματοειδή αρθρίτιδα
  • Βιοψία ήπατος · προ της θεραπείας
    Μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ, παθολογικές τιμές ηπατικής λειτουργίας ή χρόνια λοίμωξη ηπατίτιδας Β ή C
science

Εργαστηριακές εξετάσεις (αίμα / ούρα)

Έλεγχος Σύστημα Συχνότητα Προϋπόθεση
Κλινική παρακολούθηση (νεφρική τοξικότητα) water_dropΝεφρική λειτουργία συχνά —
Νεφρική λειτουργία water_dropΝεφρική λειτουργία βασική αξιολόγηση —
κάθε 1 έως 2 μήνες Θεραπεία ρευματοειδούς αρθρίτιδας και ψωρίασης
στενή παρακολούθηση —
Βιοψία ήπατος gastroenterologyΗπατική λειτουργία πριν από τη θεραπεία ή λίγο μετά την έναρξη της (2-4 μήνες) Ψωρίαση (μακροχρόνια θεραπεία)
μετά από ολική αθροιστική δόση 1,5 g Ψωρίαση (μακροχρόνια θεραπεία)
μετά από κάθε αύξηση δόσης κατά 1-1,5 g Ψωρίαση (μακροχρόνια θεραπεία)
κατά τη διάρκεια της θεραπείας Επιμένουσες παθολογικές τιμές ηπατικής λειτουργίας ή πτώση λευκωμάτων ορού
Ηπατικά ένζυμα gastroenterologyΗπατική λειτουργία βασική αξιολόγηση —
κάθε 1 έως 2 μήνες Θεραπεία ρευματοειδούς αρθρίτιδας και ψωρίασης
Κλινική παρακολούθηση (ηπατική τοξικότητα) gastroenterologyΗπατική λειτουργία συχνά —
Λευκώματα ορού gastroenterologyΗπατική λειτουργία περιοδικά αρκετές φορές και πριν από τη χορήγηση Ψωρίαση
Αιματολογικός έλεγχος bloodtypeΑιματολογικός έλεγχος τουλάχιστον μία φορά το μήνα Θεραπεία ρευματοειδούς αρθρίτιδας και ψωρίασης
Αριθμός αιμοπεταλίων bloodtypeΑιματολογικός έλεγχος βασική αξιολόγηση —
Γενική αίματος bloodtypeΑιματολογικός έλεγχος βασική αξιολόγηση —
Κλινική παρακολούθηση (τοξικότητα μυελού οστών) bloodtypeΑιματολογικός έλεγχος συχνά —
Τύπος λευκών αιμοσφαιρίων bloodtypeΑιματολογικός έλεγχος βασική αξιολόγηση —
Χρόνος προθρομβίνης (PT) water_dropΠηκτικότητα αίματος περιοδικά αρκετές φορές και πριν από τη χορήγηση Ψωρίαση
Επίπεδα μεθοτρεξάτης medicationΕπίπεδα φαρμάκου (TDM) σε 24, 48, ή 72 ώρες —
Μεθοτρεξάτη ορού medicationΕπίπεδα φαρμάκου (TDM) τακτική παρακολούθηση Υπεζωκοτική συλλογή, ασκίτης, απόφραξη γαστρεντερικής οδού, προηγούμενη θεραπεία με cisplatin, αφυδάτωση, όξινα ούρα, εξασθένηση νεφρικής λειτουργίας
stethoscope

Κλινική εξέταση & ζωτικά

Έλεγχος Σύστημα Συχνότητα Προϋπόθεση
Κλινική παρακολούθηση (πνευμονική τοξικότητα) pulmonologyΑναπνευστική λειτουργία συχνά —
Κλινική παρακολούθηση (γενική) stethoscopeΚλινική παρακολούθηση (γενική) — Μετά ενδορραχιαία χορήγηση μεθοτρεξάτης
radiology

Απεικόνιση (CT / MRI / ακτινογραφία)

Έλεγχος Σύστημα Συχνότητα Προϋπόθεση
Ακτινογραφία θώρακα radiologyΑπεικονιστικός έλεγχος βασική αξιολόγηση —
checklist Συνδυάζετε πολλά φάρμακα; Δείτε το συγκεντρωτικό πρόγραμμα παρακολούθησης arrow_forward

Σκευάσματα & Τιμολόγηση

Δεδομένα ΕΟΦ (04/2026)
Φόρτωση...

Μονογραφίες Πηγών

Αναλυτικό περιεχόμενο ανά πηγή για τεκμηρίωση και έλεγχο

DrugBank

Description

expand_more
Ένας αντιμεταβολίτης αντινεοπλασματικός με ανοσοκατασταλτικές ιδιότητες. Είναι αναστολέας της τετραϋδροφωλικής αναγωγάσης και εμποδίζει τον σχηματισμό τετραϋδροφωλικού οξέος, απαραίτητου για τη σύνθεση θυμιδυλικού, ενός ουσιαστικού συστατικού του DNA.
DrugBank

Indication

expand_more
Για τη θεραπεία της γσαιστής χοριοκαρκινώματος, χοριοαδενώματος που καταστρέφει και υδατοειδούς μύτης. Επίσης για τη θεραπεία της σοβαρής ψωρίασης και της σοβαρής, ενεργού, κλασικής ή οριστικής ρευματοειδούς αρθρίτιδας.
DrugBank

Pharmacology

expand_more
Η μεθοτρεξάτη είναι ένας αντινεοπλασματικός αντι-μεταβολίτης. Οι αντι-μεταβολίτες προσποιούνται ότι είναι πουρίνες ή πυριμιδίνες - που γίνονται τα δομικά στοιχεία του DNA. Εμποδίζουν την ενσωμάτωση αυτών των ουσιών στο DNA κατά τη διάρκεια της φάσης “S” (του κυτταρικού κύκλου), σταματώντας την κανονική ανάπτυξη και διαίρεση. Η μεθοτρεξάτη αναστέλλει τη φολική αναγωγάση που είναι υπεύθυνη για τη μετατροπή του φολικού οξέος σε τετραϋδροφολικό οξύ. Σε δύο στάδια της βιοσύνθεσης των πουρινών και σε ένα στάδιο της σύνθεσης των πυριμιδινών, συμβαίνουν αντιδράσεις μεταφοράς ενός άνθρακα που απαιτούν ειδικά συνένζυμα που συντίθενται στο κύτταρο από το τετραϋδροφολικό οξύ. Το ίδιο το τετραϋδροφολικό οξύ συντίθεται στο κύτταρο από το φολικό οξύ με τη βοήθεια ενός ενζύμου, της φολικής αναγωγάσης. Η μεθοτρεξάτη μοιάζει πολύ με το φολικό οξύ για το ένζυμο, έτσι συνδέεται σε αυτό αρκετά ισχυρά και αναστέλλει το ένζυμο. Έτσι, η σύνθεση DNA δεν μπορεί να προχωρήσει επειδή τα συνένζυμα που απαιτούνται για τις αντιδράσεις μεταφοράς ενός άνθρακα δεν παράγονται από το τετραϋδροφολικό οξύ επειδή δεν υπάρχει τετραϋδροφολικό οξύ. Η μεθοτρεξάτη επηρεάζει επιλεκτικά τα ταχύτερα διαιρούμενα κύτταρα (νεοπλασματικά και ψωριασικά κύτταρα). Η μεθοτρεξάτη ενδείκνυται επίσης στη διαχείριση της σοβαρής, ενεργού, κλασικής ή οριστικής ρευματοειδούς αρθρίτιδας.
DrugBank

Mechanism of action

expand_more
Η αντικαρκινική δράση της μεθοτρεξάτης είναι αποτέλεσμα της αναστολής της φολικής αναγωγάσης, οδηγώντας στην αναστολή της σύνθεσης DNA και στην αναστολή της κυτταρικής αναπαραγωγής. Ο μηχανισμός που εμπλέκεται στη δράση της κατά της ρευματοειδούς αρθρίτιδας δεν είναι γνωστός.
DrugBank

Absorption

expand_more
Γενικά καλά απορροφάται με μέση βιοδιαθεσιμότητα περίπου 60%.
DrugBank

Half life

expand_more
Χαμηλές δόσεις: 3 έως 10 ώρες; Υψηλές δόσεις: 8 έως 15 ώρες.
DrugBank

Protein binding

expand_more
50%, κυρίως στην αλβουμίνη
DrugBank

Route of elimination

expand_more
Με ενδοφλέβια χορήγηση, το 80% έως 90% της χορηγούμενης δόσης απεκκρίνεται αμετάβλητο στα ούρα εντός 24 ωρών. Υπάρχει περιορισμένη χολική απέκκριση που ανέρχεται στο 10% ή λιγότερο της χορηγούμενης δόσης.
DrugBank

Volume of distribution

expand_more
0.4 έως 0.8 L/kg
DrugBank

Clearance

expand_more
null
DrugBank

Toxicity

expand_more
Τα συμπτώματα υπερδοσολογίας περιλαμβάνουν καταστολή του μυελού των οστών και γαστρεντερική τοξικότητα. LD50=43mg/kg (από το στόμα σε αρουραίο).
query_stats Κρίσιμα Στοιχεία

Ημίσεια ζωή

3-15 ώρες
DrugBank

Δέσμευση πρωτεϊνών

50%
DrugBank

Βιοδιαθεσιμότητα

60%
DrugBank

Απέκκριση

Νεφρά
DrugBank

Καθαρίζει (~5×t½)

≈ 3 ημέρες
Εργαλείο washout arrow_forward
science
Εργαλεία & Οδηγίες Όλα →
Νόσος Crohn Κατευθυντήριες Οδηγίες Υπ. Υγείας 2024 Ρευματοειδής Αρθρίτιδα Κατευθυντήριες Οδηγίες Υπ. Υγείας 2024

Πρωτόκολλα Συνταγογράφησης

📋 Αξονική Σπονδυλαρθρίτιδα Υπουργείο Υγείας — Επιστημονική Ομάδα Εργασίας Ρευματολογικών Νοσημάτων

Συνταγογραφείται εφόσον ο ασθενής εντάσσεται σε κάποιο από τα παρακάτω βήματα:

  • ΒΗΜΑ 2Α L04AX03
    ΒΗΜΑ 2 — ΑΣ / Αξονική ΣπΑ με ακτινολογικά ευρήματα
    • Δυσανεξία/τοξικότητα/αντένδειξη ή αποτυχία στα ΜΣΑΦ
    • Υψηλή ενεργότητα νόσου (ASDAS ≥ 2,1 ή BASDAI ≥ 4) + σύμφωνη γνώμη ρευματολόγου
    Δοσολογία: SSZ 2-3 g/ημέρα PO · MTX 7,5-25 mg/εβδ. PO ή SC + φυλλικό 5 mg/εβδ. · Συνεχής
📋 Νόσος Crohn Υπουργείο Υγείας — Επιστημονική Ομάδα Γαστρεντερολογικών Νοσημάτων

Συνταγογραφείται εφόσον ο ασθενής εντάσσεται σε κάποιο από τα παρακάτω βήματα:

  • ΒΗΜΑ Severe-No-Poor-Prognosis L04AX03
    Τελική ειλεΐτιδα — βαρεία ΧΩΡΙΣ προγνωστικά σημεία δυσμενούς πορείας
    L1 βαρειά νόσος, χωρίς δυσμενή προγνωστικά
    Δοσολογία: 25 mg/εβδομάδα im/sc · Συντήρηση
  • ΒΗΜΑ Severe-Poor-Prognosis L04AX03
    Τελική ειλεΐτιδα — βαρεία ΜΕ προγνωστικά σημεία δυσμενούς πορείας
    L1 βαρειά νόσος, με δυσμενή προγνωστικά → πρώιμη εντατικοποιημένη θεραπεία
    Δοσολογία: Prednisolone 40–60 mg + Methotrexate 25 mg/εβδ. sc · Σταδιακή απόσυρση
  • ΒΗΜΑ Perianal L04AX03
    Περιεδρική νόσος Crohn
    Περιεδρική προσβολή — απλό συρίγγιο ή σύνθετο
    Δοσολογία: 25 mg/εβδ. sc · Συντήρηση
📋 Ψωριασική Αρθρίτιδα Υπουργείο Υγείας — Επιστημονική Ομάδα Ρευματολογικών Νοσημάτων
🧮 Εργαλείο

Συνταγογραφείται εφόσον ο ασθενής εντάσσεται σε κάποιο από τα παρακάτω βήματα:

  • ΒΗΜΑ 1 L04AX03
    ΒΗΜΑ 1 — Αρχική αγωγή με csDMARD ως μονοθεραπεία
    • Διαγνωσμένη ΨΑ — έναρξη θεραπείας
    • Χωρίς προηγούμενη αποτυχία csDMARD
    Δοσολογία: MTX 15–25 mg/εβδομάδα PO ή SC + Φυλλικό 5 mg/εβδομάδα PO · Συνεχής
📋 Ρευματοειδής Αρθρίτιδα Υπουργείο Υγείας — Επιστημονική Ομάδα Εργασίας Ρευματολογικών Νοσημάτων

Συνταγογραφείται εφόσον ο ασθενής εντάσσεται σε κάποιο από τα παρακάτω βήματα:

  • ΒΗΜΑ 1 L04AX03
    ΒΗΜΑ 1 — Αρχική αγωγή με csDMARD ως μονοθεραπεία
    • Διαγνωσμένη ΡΑ — έναρξη θεραπείας
    Δοσολογία: MTX 15-25 mg/εβδομάδα PO ή SC (> 15 mg προτιμάται SC) + φυλλικό 5 mg/εβδ. PO · Συνεχής
📋 Ελκώδης Κολίτιδα Θεραπευτικό Πρωτόκολλο Συνταγογράφησης — Υπ. Υγείας, Ιανουάριος 2024
🧮 Εργαλείο

Το φάρμακο περιλαμβάνεται στο φαρμακευτικό οπλοστάσιο (immunosuppressants) του πρωτοκόλλου. Δείτε την πλήρη οδηγία για τα κριτήρια συνταγογράφησης.

trending_down

Απόσυρση / Deprescribing

IMPACT

DMARDs

Με ειδικό CR: Μεσαίο DP: Μεσαίο

Αναφερθείτε στον γιατρό που ξεκίνησε τη θεραπεία.

open_in_new Δείτε στον οδηγό IMPACT arrow_forward

Επιστημονικό Προφίλ

expand_more
CID
126941
Μοριακός τύπος
C20H22N8O5
Μοριακό βάρος
454.4
IUPAC
(2S)-2-[[4-[(2,4-diaminopteridin-6-yl)methyl-methylamino]benzoyl]amino]pentanedioic acid
InChIKey
FBOZXECLQNJBKD-ZDUSSCGKSA-N
Κατάταξη MeSH

MeSH Φαρμακολογική Ταξινόμηση

Μη στεροειδείς χημικές ενώσεις με αποτρεπτική δράση.

Αντιμεταβολίτες που είναι χρήσιμοι στη χημειοθεραπεία του καρκίνου.

Φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ή την πρόληψη δερματικών διαταραχών ή για τη ρουτίνα φροντίδας του δέρματος.

Ενώσεις ή παράγοντες που συνδυάζονται με ένα ένζυμο με τέτοιο τρόπο ώστε να εμποδίζουν τον φυσιολογικό συνδυασμό υποστρώματος-ενζύμου και την καταλυτική αντίδραση.

Αναστολείς του ενζύμου, διυδροφυλλικής αναγωγάσης (ΤΕΤΡΑΫΔΡΟΦΥΛΛΙΚΗ ΔΕΫΔΡΟΦΟΡΑΣΗ), η οποία μετατρέπει τη διυδροφυλλική (FH2) σε τετραϋδροφυλλική (FH4). Χρησιμοποιούνται συχνά στη χημειοθεραπεία του καρκίνου. (Από AMA, Drug Evaluations Annual, 1994, σελ.2033)

Παράγοντες που καταστέλλουν την ανοσολογική λειτουργία μέσω ενός από διάφορους μηχανισμούς δράσης. Κλασικοί κυτταροτοξικοί ανοσοκατασταλτικοί δρουν αναστέλλοντας τη σύνθεση DNA. Άλλοι μπορεί να δρουν μέσω ενεργοποίησης Τ-ΚΥΤΤΑΡΩΝ ή αναστέλλοντας την ενεργοποίηση ΒΟΗΘΗΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ. Ενώ η ανοσοκαταστολή έχει επιτευχθεί στο παρελθόν κυρίως για την πρόληψη της απόρριψης μεταμοσχευμένων οργάνων, αναδύονται νέες εφαρμογές που αφορούν τη διαμεσολάβηση των επιδράσεων των ΙΝΤΕΡΛΕΥΚΙΝΩΝ και άλλων ΚΥΤΟΚΙΝΩΝ.

Φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΟΥΣ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ.

Ενώσεις που αναστέλλουν την κυτταρική παραγωγή DNA ή RNA.