LAMIVUDINE-ZIDOVUDINE TEVA

Φαρμακοθεραπευτική κατηγορία

Αντιικά για τη θεραπεία των λοιμώξεων από τον HIV, συνδυασμοί, Κωδικός ATC: J05AR01.

Μηχανισμός δράσης

Η λαμιβουδίνη και η ζιδοβουδίνη είναι νουκλεοσιδικά ανάλογα με δράση έναντι του HIV. Επιπρόσθετα η λαμιβουδίνη έχει δράση έναντι του ιού της ηπατίτιδας Β (HBV). Και τα δύο φαρμακευτικά προϊόντα μεταβολίζονται ενδοκυττάρια προς τα ενεργά συστατικά τους 5’ -τριφωσφορική λαμιβουδίνη (ΤP) και 5’-ΤΡ ζιδοβουδίνη αντίστοιχα. Ο βασικός τρόπος δράσης τους είναι ο τερματισμός της αλυσίδας της ιικής αντίστροφης μεταγραφής. Η λαμιβουδίνη-TP και η ζιδοβουδίνη-TP έχουν εκλεκτική ανασταλτική δράση έναντι της αντιγραφής του HIV-1 και HIV-2 in vitro. Η λαμιβουδίνη είναι επίσης δραστική έναντι κλινικά ενεργών στελεχών του HIV ανθεκτικών στη ζιδοβουδίνη. Δεν παρατηρήθηκαν ανταγωνιστικές επιδράσεις in vitro με λαμιβουδίνη και άλλα αντιρετροϊκά (εξετασθέντες παράγοντες: αβακαβίρη, διδανοσίνη και νεβιραπίνη). Δεν παρατηρήθηκαν ανταγωνιστικές επιδράσεις in vitro με ζιδοβουδίνη και άλλα αντιρετροϊκά (εξετασθέντες παράγοντες: αβακαβίρη, διδανοσίνη και ιντερφερόνη άλφα).

Η αντοχή του HIV-1 έναντι της λαμιβουδίνης οφείλεται σε μία μετάλλαξη M184V, η οποία οδηγεί στην υποκατάσταση ενός αμινοξέος, κοντά στο ενεργό κέντρο της ανάστροφης μεταγραφάσης (RT) του ιού. Η μετάλλαξη αυτή εμφανίζεται τόσο in vitro, όσο και σε ασθενείς μολυσμένους με HIV-1 οι οποίοι έχουν αντιμετωπισθεί με αντιρετροϊικό σχήμα που περιέχει λαμιβουδίνη. Τα στελέχη με την συγκεκριμένη μετάλλαξη έχουν σημαντικά ελαττωμένη ευαισθησία στη λαμιβουδίνη και παρουσιάζουν μειωμένο αναπαραγωγικό δυναμικό in vitro. Μελέτες in vitro υποδεικνύουν ότι στελέχη του ιού ανθεκτικά στη ζιδοβουδίνη μπορεί να καταστούν ευαίσθητα στον παράγοντα αυτόν όταν ταυτόχρονα αποκτήσουν αντοχή έναντι της λαμιβουδίνης. H κλινική σημασία αυτών των ευρημάτων παραμένει πάντως αδιευκρίνιστη. Στοιχεία in vitro, τείνουν να υποδείξουν ότι η συνέχιση της λαμιβουδίνης σε αντιρετροϊκό σχήμα, παρά την ανάπτυξη της μετάλλαξης M184V, μπορεί να παρέχει υπολειπόμενη αντιρετροϊκή δράση (πιθανώς μέσω εξασθένησης της ιϊκής λειτουργικότητας). Η κλινική συσχέτιση αυτών των ευρημάτων δεν έχει τεκμηριωθεί. Πράγματι, τα διαθέσιμα κλινικά στοιχεία είναι πολύ περιορισμένα και καθιστούν αδύνατη την εξαγωγή αξιόπιστων συμπερασμάτων αναφορικά με τα παραπάνω δεδομένα. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει πάντοτε να προτιμάται η έναρξη ευαίσθητων νουκλεοσιδικών αναλόγων αναστολέων ανάστροφης μεταγραφάσης (NRTIs) έναντι της διατήρησης της θεραπείας με λαμιβουδίνη. Επομένως, η διατήρηση της θεραπείας με λαμιβουδίνη παρά την εμφάνιση της μετάλλαξης M184V, θα πρέπει να εξετάζεται μόνο σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν διαθέσιμοι άλλοι δραστικοί NRTI’s. Η διασταυρούμενη αντοχή έναντι άλλων νουκλεοσιδικών αντιρετροϊκών λόγω της μετάλλαξης M184V του γονιδίου της RT είναι περιορισμένη. Η ζιδοβουδίνη και η σταβουδίνη διατηρούν την αντιρετροϊκή δραστικότητα τους επί στελεχών του HIV-1 ανθεκτικών στη λαμιβουδίνη. Επίσης, τα στελέχη με την μετάλλαξη Μ184V παραμένουν ευαίσθητα στην αβακαβίρη. Τα μεταλλαγμένα Μ184V RT στελέχη παρουσιάζουν λιγότερο από 4 φορές μειωμένη ευαισθησία στην διδιανοσίνη, αλλά η κλινική σημασία των ευρημάτων αυτών παραμένει άγνωστη. Ο έλεγχος της ευαισθησίας in vitro δεν έχει τυποποιηθεί και τα αποτελέσματα ποικίλουν ανάλογα με τους παράγοντες μεθοδολογίας. Η λαμιβουδίνη δείχνει χαμηλή κυτταροτοξικότητα in vitro στο περιφερικά λεμφοκύτταρα, στα καθηλωμένα λεμφοκύτταρα και μονοκυταρικά μακροφάγα και σε μια ποικιλία πρώιμων κυττάρων του νωτιαίου μυελού. Αντίσταση στα ανάλογα θυμιδίνης (ένα εκ των οποίων είναι η ζιδοβουδίνη), είναι γνωστή και αποδίδεται από τη σταδιακή συνάθροιση έως 6 ειδικών μεταλλάξεων στην αντίστροφη μεταγραφάση του HIV στα κωδικόνια 41, 67, 70, 210, 215 και 219. Οι ιοί αποκτούν φαινοτυπική αντίσταση στα ανάλογα της θυμιδίνης μέσω συνδυασμού μεταλλάξεων στα κωδικόνια 41 και 215, ή από την συνάθροιση τουλάχιστον 4 έως 6 μεταλλάξεων. Αυτές οι μεταλλάξεις των αναλόγων θυμιδίνης από μόνες τους δεν προκαλούν διασταυρούμενη αντίσταση υψηλού επιπέδου σε κανένα από τα άλλα νουκλεοσίδια, επιτρέποντας έτσι την επακόλουθη χρήση άλλων εγκεκριμένων αναστολέων ανάστροφης μεταγραφάσης. Δύο τρόποι μεταλλάξεων πολυφαρμακευτικής αντίστασης, ο πρώτος χαρακτηριζόμενος από μεταλλάξεις της αντίστροφης μεταγραφάσης του HIV στα κωδικόνια 62, 75, 77, 116 και 151 και ο δεύτερος που αφορά σε μία Τ69S μετάλλαξη και εισαγωγή ενός ζεύγους 6-βάσεων στην ίδια θέση, έχουν σαν αποτέλεσμα ανάπτυξη φαινοτυπικής αντίστασης στο AZT, όπως επίσης και σε άλλους εγκεκριμένους νουκλεοσιδικούς αναστολείς της αντίστροφης μεταγραφάσης. Ο κάθε ένας από αυτούς τους δύο τρόπους μεταλλάξεων πολυνουκλεοσιδικής αντοχής περιορίζει σημαντικά τις μελλοντικές θεραπευτικές επιλογές.

Κλινική εμπειρία

Σε κλινικές δοκιμές η λαμιβουδίνη σε συνδυασμό με ζιδοβουδίνη απέδειξε ότι μειώνει το ιικό φορτίο του HIV-1 και αυξάνει τον αριθμό των CD4 κυττάρων. Τα κλινικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η λαμιβουδίνη σε συνδυασμό με ζιδοβουδίνη έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση του κινδύνου εξέλιξης της νόσου και της θνησιμότητας. Η λαμιβουδίνη και η ζιδοβουδίνη έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως στα πλαίσια αντιρετροϊκής θεραπείας με άλλους αντιρετροϊκούς παράγοντες της ίδιας ομάδας (NRTIs) ή με διαφορετικές ομάδες (PIs, μη νουκλεοσιδικοί αναστολείς της ανάστροφης μεταγραφάσης). Πολλαπλή φαρμακευτική αντορετροϊκή θεραπεία που περιέχει λαμιβουδίνη έδειξε να είναι αποτελεσματική σε ασθενείς που δεν έχουν ξαναλάβει αντιρετροϊκή θεραπεία, όπως επίσης και σε ασθενείς που παρουσιάζονται με ιούς που περιέχουν Μ184V μεταλλάξεις. Τα δεδομένα από κλινικές μελέτες δείχνουν ότι η λαμιβουδίνη και η ζιδοβουδίνη επιβραδύνουν την εμφάνιση στελεχών ανθεκτικών στη ζιδοβουδίνη σε άτομα τα οποία δεν έχουν προηγουμένως υποβληθεί σε αντιρετροϊκή αγωγή. Άτομα που λαμβάνουν λαμιβουδίνη και ζιδοβουδίνη μαζί ή χωρίς επιπρόσθετη συγχορήγηση αντιρετροϊκών θεραπειών και ήδη έχουν εμφανίσει τον μεταλλαγμένο ιό Μ184V επίσης παρουσιάζουν καθυστέρηση στην εμφάνιση των μεταλλάξεων που παρέχουν αντίσταση στη ζιδοβουδίνη και σταβουδίνη (Μεταλλάξεις Αναλόγων Θυμιδίνης; ΜΑΘ). Η σχέση μεταξύ in vitro ευαισθησίας του HIV στη λαμιβουδίνη και στη ζιδοβουδίνη και η κλινική ανταπόκριση στη θεραπεία που περιέχει λαμιβουδίνη/ζιδοβουδίνη παραμένει υπό διερεύνηση. Η λαμιβουδίνη σε δόση 100 mg μία φορά την ημέρα έχει δειχθεί επίσης αποτελεσματική για τη θεραπεία ενηλίκων ασθενών με χρόνια λοίμωξη HBV (για λεπτομέρειες κλινικών μελετών βλέπε τις συνταγογραφικές πληροφορίες του Zeffix). Πάντως για τη θεραπεία της HIV λοίμωξης μόνο η δόση των 300 mg λαμιβουδίνης ημερησίως (σε συνδυασμό με άλλους αντιρετροϊκούς παράγοντες) φάνηκε να είναι αποτελεσματική. Η λαμιβουδίνη δεν έχει ειδικά διερευνηθεί σε ασθενείς με HIV που έχουν παράλληλα μολυνθεί με HBV.

Απορρόφηση

Η λαμιβουδίνη και η ζιδοβουδίνη απορροφώνται ικανοποιητικά από το γαστρεντερικό σωλήνα. Η βιοδιαθεσιμότητα της λαμιβουδίνης όταν χορηγείται από το στόμα στους ενήλικους κυμαίνεται μεταξύ 80 και 85% και της ζιδοβουδίνης μεταξύ 60-70%. Μια μελέτη βιοϊσοδυναμίας συνέκρινε το Zidovudine And Lamivudine με λαμιβουδίνη 150 mg και ζιδοβουδίνη 300 mg σε δισκία χορηγούμενα μαζί. Η επίδραση της τροφής στο ρυθμό και στην έκταση της απορρόφησης μελετήθηκαν επίσης. Το Zidovudine And Lamivudine βρέθηκε ότι ήταν βιοϊσοδύναμο των λαμιβουδίνη 150 mg και ζιδοβουδίνη 300 mg, όταν δόθηκαν σε ξεχωριστά δισκία, χορηγούμενα σε ασθενείς σε κατάσταση νηστείας. Μετά τη χορήγηση μιας δόσεως Zidovudine And Lamivudine σε υγιείς εθελοντές, οι μέσες (CV) τιμές Cmax της λαμιβουδίνης και της ζιδοβουδίνης ήταν 1,6 µg/ml (32%) και 2,0 µg/ml (40%) αντίστοιχα και οι τιμές για AUC ήταν 6,1 µg.h/ml (20%) και 2,4 µg.h/ml (29%) αντίστοιχα. Οι διάμεσες τιμές tmax (εύρος) της λαμιβουδίνης και της ζιδοβουδίνης ήταν 0,75 (0,50-2,00) ώρες και 0,50 (0,25-2,00) ώρες αντίστοιχα. Η έκταση της απορρόφησης της λαμιβουδίνης και της ζιδοβουδίνης (AUC) και οι υπολογιζόμενοι χρόνοι ημίσειας ζωής μετά τη χορήγηση του Zidovudine And Lamivudine με τροφή ήταν παρόμοια με εκείνη στους ασθενείς υπό νηστεία, όμως οι ρυθμοί απορρόφησης (Cmax, tmax) επιβραδύνθηκαν. Με βάση αυτά τα δεδομένα, το Zidovudine And Lamivudine μπορεί να χορηγηθεί με ή χωρίς τροφή. Η χορήγηση θρυμματισμένων δισκίων με μια μικρή ποσότητα ημιστερεάς τροφής ή υγρού δεν αναμένεται να έχει επίδραση στην φαρμακευτική ποιότητα και επομένως δεν αναμένεται να μεταβάλλει το κλινικό αποτέλεσμα. Το συμπέρασμα αυτό βασίζεται σε φυσικοχημικά και φαρμακοκινητικά δεδομένα με την προϋπόθεση ότι ο ασθενής θρυμματίζει και μεταφέρει το 100% του δισκίου και ότι το καταπίνει αμέσως.

Κατανομή

Μελέτες ενδοφλέβιας χορήγησης με λαμιβουδίνη και ζιδοβουδίνη έδειξαν ότι ο φαινόμενος όγκος κατανομής είναι 1,3 και 1,6 l/kg αντίστοιχα. Η λαμιβουδίνη εμφανίζει γραμμική φαρμακοκινητική επάνω από τα όρια της θεραπευτικής δοσολογίας και επιδεικνύει περιορισμένη δέσμευση στην κύρια πρωτεΐνη του πλάσματος αλβουμίνη (≤ 36% με την αλβουμίνη του ορού σε in vitro μελέτες). H σύνδεση της ζιδοβουδίνης με τις πρωτεΐνες του πλάσματος είναι 34-38%. Δεν αναμένονται αλληλεπιδράσεις με το Zidovudine And Lamivudine που να οφείλονται στην παρεκτόπιση από τις θέσεις της πρωτεϊνικής σύνδεσης. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η λαμιβουδίνη και η ζιδοβουδίνη διαπερνούν το κεντρικό νευρικό σύστημα (KNΣ) και διεισδύουν στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Η μέση αναλογία συγκέντρωσης της λαμιβουδίνης και της ζιδοβουδίνης στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό/ορό, 2-4 ώρες μετά τη χορήγηση από το στόμα, ήταν περίπου 0,12 και 0,5 αντίστοιχα. H πραγματική έκταση διείσδυσης στο ΚΝΣ της λαμιβουδίνης και η σχέση με οποιαδήποτε κλινική αποτελεσματικότητα είναι άγνωστη.

Βιομετασχηματισμός

Ο μεταβολισμός της λαμιβουδίνης αποτελεί ελάσσονα οδό απέκκρισης. Η λαμιβουδίνη αποβάλλεται αναλλοίωτη κυρίως με νεφρική κάθαρση. Η πιθανότητα των μεταβολικών αλληλεπιδράσεων της λαμιβουδίνης με άλλα φάρμακα είναι μικρή λόγω του περιορισμένου ηπατικού μεταβολισμού (5-10%) και της χαμηλής πρωτεϊνικής σύνδεσης. Το 5’-γλυκουρoνίδιο της ζιδοβουδίνης είναι ο βασικός μεταβολίτης και στον ορό και στα ούρα και αντιπροσωπεύει περίπου το 50-80% της χορηγούμενης δόσης που αποβάλλεται με νεφρική κάθαρση. Η 3’-αμινο-3’-δεοξυθυμιδίνη (ΑΜΤ) έχει αποδειχθεί ότι είναι ο μεταβολίτης της ζιδοβουδίνης μετά από ενδοφλέβια χορήγηση.

Αποβολή

O παρατηρηθείς χρόνος ημίσειας αποβολής της λαμιβουδίνης είναι περίπου 18 έως 19 ώρες. Η μέση συστηματική κάθαρση της λαμιβουδίνης είναι περίπου 0,32 l/h/kg, με κύρια νεφρική κάθαρση (>70%) μέσω του οργανικού κατιονικού συστήματος μεταφοράς. Μελέτες σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια έδειξαν ότι η αποβολή της λαμιβουδίνης επηρεάζεται από τη νεφρική δυσλειτουργία. Απαιτείται μείωση της δόσης σε ασθενείς με κάθαρση κρεατινίνης ≤30 mL/min (βλέτε Δοσολογία). Από μελέτες ενδοφλέβιας χορήγησης ζιδοβουδίνης, ο μέσος τελικός χρόνος ημίσειας ζωής στον ορό είναι 1,1 ώρες και η μέση συστηματική κάθαρση είναι 1,6 l/h/kg. H νεφρική κάθαρση της ζιδοβουδίνης υπολογίζεται σε 0,34 l/h/kg, υποδηλώνοντας σπειραματική διήθηση και ενεργή σωληναριακή απέκκριση από τους νεφρούς. Οι συγκεντρώσεις της ζιδοβουδίνης αυξάνουν σε ασθενείς με προχωρημένη νεφρική ανεπάρκεια.

Φαρμακοκινητική σε παιδιά

Σε παιδιά ηλικίας μεγαλύτερης των 5-6 μηνών, το φαρμακοκινητικό προφίλ της ζιδοβουδίνης είναι παρόμοιο με αυτό των ενηλίκων. Η ζιδοβουδίνη απορροφάται καλά από το έντερο και σε όλα τα δοσολογικά επίπεδα που μελετήθηκε σε ενήλικες και παιδιά, η βιοδιαθεσιμότητα ήταν περίπου μεταξύ 60-74% με μέση τα 65%. Τα επίπεδα Cssmax ήταν 4,45 M (1,19 g/mL) μετά από δόση 120 mg ζιδοβουδίνης (σε διάλυμα)/m2 εμβαδού επιφανείας σώματος και 7,7 M (2.06 g/mL) σε 180 mg/m2 εμβαδού επιφανείας σώματος. Σε παιδιά οι δόσεις 180 mg/m2 τέσσερις φορές ημερησίως, έδωσαν παρόμοια συστηματική έκθεση (24ωρη AUC 40,0 h M ή 10,7 h g/mL) με τις δόσεις των 200 mg έξη φορές ημερησίως σε ενήλικες (40,7 h M ή 10,9 h g/mL). Σε έξι παιδιά ηλικίας 2 έως 13 ετών με HIV λοίμωξη αξιολογήθηκε η φαρμακοκινητική της ζιδοβουδίνης στο πλάσμα ενώ οι ασθενείς ελάμβαναν 120 mg/m2 ζιδοβουδίνης τρεις φορές την ημέρα και στη συνέχεια μετά την αλλαγή σε 180 mg/m2 δύο φορές την ημέρα. Οι συστηματικές εκθέσεις (ημερήσια AUC και Cmax) στο πλάσμα από σχήμα δις ημερησίως εμφανίσθηκαν ισοδύναμες με εκείνες από την ίδια συνολική ημερήσια δόση χορηγούμενη σε τρεις διαιρεμένες δόσεις [Bergshoeff, 2004]. Γενικά η φαρμακοκινητική της λαμιβουδίνης σε παιδιατρικούς ασθενείς είναι παρόμοια με αυτή των ενηλίκων. Ωστόσο, η απόλυτη βιοδιαθεσιμότητα (περίπου 55-65%) μειώθηκε σε παιδιατρικούς ασθενείς κάτω των 12 ετών. Επιπλέον, οι τιμές της συστηματικής κάθαρσης ήταν μεγαλύτερες σε νεότερους παιδιατρικούς ασθενείς και μειώθηκαν με την ηλικία, προσεγγίζοντας τις τιμές ενηλίκων περίπου στην ηλικία των 12 ετών. Λόγω αυτών των διαφορών, η συνιστώμενη δόση λαμιβουδίνης σε παιδιά (ηλικίας μεγαλύτερης των τριών μηνών και βάρους μικρότερου των 30 kg) είναι 4 mg/kg δύο φορές την ημέρα. Η δόση αυτή θα επιτύχει μέση AUC0-12 που κυμαίνεται περίπου από 3.800 έως 5.300 ng.h/mL. Πρόσφατα ευρήματα δείχνουν ότι η έκθεση σε παιδιά ηλικίας < 6 ετών μπορεί να μειωθεί κατά περίπου 30% συγκριτικά με άλλες ηλικιακές ομάδες. Προς το παρόν αναμένονται περαιτέρω στοιχεία σχετικά με αυτό το θέμα. Επί του παρόντος τα διαθέσιμα δεδομένα δεν υποδεικνύουν ότι η λαμιβουδίνη είναι λιγότερο αποτελεσματική σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.

Φαρμακοκινητική κατά την κύηση

Η φαρμακοκινητική της λαμιβουδίνης και της ζιδοβουδίνης ήταν παρόμοια με εκείνη των γυναικών που δεν ήταν έγκυες.

Φαρμακοθεραπευτική κατηγορία Αντιικά για τη θεραπεία των λοιμώξεων από τον HIV, συνδυασμοί, Κωδικός ATC: J05AR01. ### Μηχανισμός δράσης Η λαμιβουδίνη και η ζιδοβουδίνη είναι νουκλεοσιδικά ανάλογα με δράση έναντι του HIV. Επιπρόσθετα η λαμιβουδίνη έχει…

Φαρμακοθεραπευτική κατηγορία Αντιικά για τη θεραπεία των λοιμώξεων από τον HIV, συνδυασμοί, Κωδικός ATC: J05AR01. ### Μηχανισμός δράσης Η λαμιβουδίνη και η ζιδοβουδίνη είναι νουκλεοσιδικά ανάλογα με δράση έναντι του HIV. Επιπρόσθετα η λαμιβουδίνη έχει…

Απορρόφηση Η λαμιβουδίνη και η ζιδοβουδίνη απορροφώνται ικανοποιητικά από το γαστρεντερικό σωλήνα. Η βιοδιαθεσιμότητα της λαμιβουδίνης όταν χορηγείται από το στόμα στους ενήλικους κυμαίνεται μεταξύ 80 και 85% και της ζιδοβουδίνης μεταξύ 60-70%. Μια…