Κατηγορίες Φαρμάκων — Κλινικοί Πίνακες
Σύγκριση εντός κλάσης: ένταση, εκλεκτικότητα, σχετικός κίνδυνος
Επιμελημένος κλινικός πίνακας — ΔΕΝ προέρχεται από το SPC (ΠΧΠ). Οι κατηγοριοποιήσεις (ένταση στατίνης, COX-εκλεκτικότητα, καρδιοεκλεκτικότητα β-αναστολέα, γενιά προγεσταγόνου/κίνδυνος ΦΘΕ) βασίζονται στις κατευθυντήριες οδηγίες που αναφέρονται σε κάθε κατηγορία.
Τελευταία αναθεώρηση: 2026-06-18 · Δεν προέρχεται από το SPC (ΠΧΠ).
Στατίνες — Ένταση & Λιποφιλία
High / Moderate / Low intensity ανά δόση + λιπόφιλη vs υδρόφιλη
High-intensity = μείωση LDL-C ≥50%. Moderate = 30–50%. Low = <30%. Λιπόφιλες στατίνες διαπερνούν εξωηπατικούς ιστούς (πιθανώς ↑μυαλγία) — σε δυσανεξία/μυοπάθεια σκέψου switch σε υδρόφιλη (rosuvastatin/pravastatin).
| Ουσία | Υψηλή ένταση | Μέτρια ένταση | Χαμηλή ένταση | Λιποφιλία |
|---|---|---|---|---|
|
Ατορβαστατίνη
C10AA05
|
40–80 mg | 10–20 mg | — | 🧈 Λιπόφιλη |
|
Ροσουβαστατίνη
C10AA07
|
20–40 mg | 5–10 mg | — | 💧 Υδρόφιλη |
|
Σιμβαστατίνη
C10AA01
|
— | 20–40 mg | 10 mg | 🧈 Λιπόφιλη |
|
Πραβαστατίνη
C10AA03
|
— | 40–80 mg | 10–20 mg | 💧 Υδρόφιλη |
|
Φλουβαστατίνη
C10AA04
|
— | 80 mg (XL) | 20–40 mg | 🧈 Λιπόφιλη |
|
Πιταβαστατίνη
C10AA08
|
— | 1–4 mg | — | 🧈 Λιπόφιλη |
|
Λοβαστατίνη
C10AA02
|
— | 40 mg | 20 mg | 🧈 Λιπόφιλη |
ΜΣΑΦ — COX-εκλεκτικότητα & Κίνδυνος (CV vs ΓΕ)
COX-1 / COX-2 εκλεκτικότητα + σχετικός καρδιαγγειακός & γαστρεντερικός κίνδυνος
Η σχετική κατάταξη κινδύνου είναι πληθυσμιακή (συγκριτικός κίνδυνος εντός κλάσης), όχι απόλυτη ανά ασθενή. Σε καρδιοπαθή: προτίμησε naproxen, απόφυγε diclofenac/ etoricoxib & υψηλή δόση ibuprofen. Σε ΓΕ κίνδυνο: COX-2 (celecoxib/etoricoxib) ± PPI. Coxibs = χαμηλός ΓΕ / υψηλότερος CV.
| Ουσία | COX εκλεκτικότητα | Καρδιαγγειακός κίνδυνος | Γαστρεντερικός κίνδυνος |
|---|---|---|---|
|
Ναπροξένη
M01AE02
|
Μη εκλεκτικό (COX-1/COX-2) | 🟢 Χαμηλός | 🔴 Υψηλός |
|
Ιβουπροφαίνη
M01AE01
|
Μη εκλεκτικό (COX-1/COX-2) | 🟠 Μέτριος (υψηλός σε ≥2400 mg/24h) | 🟠 Μέτριος |
|
Κετοπροφαίνη
M01AE03
|
Μη εκλεκτικό (κλίση COX-1) | 🟠 Μέτριος | 🔴 Υψηλός |
|
Δικλοφενάκη
M01AB05
|
COX-2-προτιμητικό | 🔴 Υψηλός (αντίστοιχος coxib) | 🟠 Μέτριος |
|
Ακεκλοφενάκη
M01AB16
|
COX-2-προτιμητικό | 🔴 Υψηλός (όπως diclofenac) | 🟠 Μέτριος |
|
Μελοξικάμη
M01AC06
|
COX-2-προτιμητικό (δοσοεξαρτώμενο) | 🟠 Μέτριος | 🟠 Μέτριος (χαμηλότερος σε 7,5 mg) |
|
Πιροξικάμη
M01AC01
|
Μη εκλεκτικό (κλίση COX-1) | 🟠 Μέτριος | 🔴 Υψηλός (περιορισμένη χρήση EMA) |
|
Ινδομεθακίνη
M01AB01
|
Μη εκλεκτικό (ισχυρό COX-1) | 🟠 Μέτριος | 🔴 Υψηλός |
|
Σελεκοξίμπη
M01AH01
|
COX-2-εκλεκτικό (coxib) | 🟠 Μέτριος (δοσοεξαρτώμενος) | 🟢 Χαμηλός |
|
Ετορικοξίμπη
M01AH05
|
COX-2-εκλεκτικό (coxib) | 🔴 Υψηλός (αντενδ. σε μη ελεγχ. ΑΥ/καρδιοπάθεια) | 🟢 Χαμηλός |
β-Αναστολείς — Καρδιοεκλεκτικότητα
Καρδιοεκλεκτικός vs μη εκλεκτικός + ISA / αγγειοδιασταλτική δράση
Η «καρδιοεκλεκτικότητα» (β1) είναι σχετική και χάνεται σε υψηλές δόσεις — προσοχή ακόμη και με εκλεκτικούς σε σοβαρό άσθμα. Καρδιοεκλεκτικοί προτιμώνται σε ΧΑΠ/διαβήτη/περιφερική αρτηριοπάθεια. Carvedilol & labetalol έχουν επιπλέον α1-αποκλεισμό (αγγειοδιαστολή). Nebivolol: β1 + NO-αγγειοδιαστολή.
| Ουσία | Εκλεκτικότητα | ISA | Αγγειοδιαστολή |
|---|---|---|---|
|
Βισοπρολόλη
C07AB07
|
Καρδιοεκλεκτικός (β1) | Όχι | Όχι |
|
Μετοπρολόλη
C07AB02
|
Καρδιοεκλεκτικός (β1) | Όχι | Όχι |
|
Ατενολόλη
C07AB03
|
Καρδιοεκλεκτικός (β1) | Όχι | Όχι |
|
Νεμπιβολόλη
C07AB12
|
Καρδιοεκλεκτικός (β1) — ο πιο εκλεκτικός | Όχι | ✔ Ναι (μέσω NO) |
|
Καρβεδιλόλη
C07AG02
|
Μη εκλεκτικός + α1-αποκλεισμός | Όχι | ✔ Ναι (α1-αποκλεισμός) |
|
Λαβηταλόλη
C07AG01
|
Μη εκλεκτικός + α1-αποκλεισμός | Όχι | ✔ Ναι (α1-αποκλεισμός) |
|
Προπρανολόλη
C07AA05
|
Μη εκλεκτικός (β1+β2) | Όχι | Όχι |
|
Σοταλόλη
C07AA07
|
Μη εκλεκτικός (β1+β2) — + αντιαρρυθμικό class III | Όχι | Όχι |
Προγεσταγόνα (COC) — Γενιά & Κίνδυνος ΦΘΕ
Γενιά προγεσταγόνου + σχετικός κίνδυνος φλεβικής θρομβοεμβολής
Ο κίνδυνος ΦΘΕ ισχύει για COMBINED (με αιθινυλοιστραδιόλη) σκευάσματα. Απόλυτος κίνδυνος παραμένει χαμηλός, υψηλότερος όμως από μη-χρήστριες και από levonorgestrel/norethisterone. Desogestrel/gestodene/drospirenone = ~1,5–2× ο κίνδυνος του levonorgestrel. Σκέτο desogestrel (POP) δεν φέρει αυξημένο κίνδυνο ΦΘΕ. Cyproterone+EE: από τους υψηλότερους.
| Ουσία | Γενιά | Σχετικός κίνδυνος ΦΘΕ (vs LNG) |
|---|---|---|
|
Νορεθιστερόνη
G03AC01 · G03DC02
|
1η γενιά | 🟢 Χαμηλότερος (αναφορά) |
|
Λεβονοργεστρέλη
G03AC03 · G03AD01
|
2η γενιά | 🟢 Χαμηλότερος (ομάδα αναφοράς) |
|
Δεσογεστρέλη
G03AC09
|
3η γενιά | 🟠 Υψηλότερος (~1,5–2×) — σε COC με EE |
|
Γεστοδένη (+ αιθινυλοιστραδιόλη)
G03AA10 · G03AB06
|
3η γενιά | 🟠 Υψηλότερος (~1,5–2×) |
|
Δροσπιρενόνη
G03AC10
|
4η γενιά | 🟠 Υψηλότερος (~1,5–2×) |
|
Διενογέστη
G03DB08
|
4η γενιά | 🟠 Υψηλότερος (περιορισμένα δεδομένα — με EE) |
|
Κυπροτερόνη (+ EE)
G03HA01
|
αντιανδρογόνο | 🔴 Από τους υψηλότερους (μόνο για ένδειξη ακμής/υπερανδρογ.) |
Φαρμακολογικές ομάδες χωρίς κωδικό ATC
Κατηγορίες μηχανισμού (μεταβολισμός CYP450, παράταση QT, P-γλυκοπρωτεΐνη) που δεν αντιστοιχούν σε κωδικό ATC — χρήσιμες για έλεγχο αλληλεπιδράσεων/αντενδείξεων.
Ενδεικτικές λίστες μελών — αντλούνται από τα φάρμακα που κατονομάζονται στις αντενδείξεις των ΠΧΠ και ΔΕΝ είναι εξαντλητικές.
Πηγή: ΠΧΠ/SPC §4.3 (φάρμακα κατονομαζόμενα ως παραδείγματα στις αντενδείξεις)
Αναστολείς CYP3A4 (26)
Φάρμακα που παρατείνουν το διάστημα QT (16)
Υποστρώματα CYP3A4 (15)
Επαγωγείς CYP3A4 (14)
αναστολείς ΜΑΟ (8)
Αναστολείς OATP1B (8)
Αναστολείς P-gp (5)
αγγειοσυσπαστικοί παράγοντες (4)
Αναστολείς CYP1A2 (3)
Οι παραπάνω πίνακες είναι επιμελημένη κλινική κατηγοριοποίηση και ΔΕΝ αντικαθιστούν την επίσημη Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος (SPC/ΠΧΠ). Πατήστε σε κάθε ουσία για τα δεδομένα SPC.